Smear testi nedir, nasıl yapılır ve ne sıklıkla tekrarlanır?

Smear testi, rahim ağzından alınan hücrelerin laboratuvarda incelenmesine dayanan bir tarama testidir. Türkçede pap smear, servikal smear ya da rahim ağzı taraması olarak da geçer. Burada en sık karıştırılan nokta şudur: smear testi bir kanser testi değildir. Testin amacı kanseri bulmak değil, kansere dönüşme potansiyeli taşıyan hücre değişikliklerini henüz kanser ortaya çıkmadan yakalamaktır. Rahim ağzındaki hücre değişikliklerinin kansere ilerlemesi genellikle yıllar alır ve tarama tam olarak bu uzun pencerede işe yarar.

Bu yazıda smear testinin neyi aradığını, HPV testinden nasıl ayrıldığını ve ikisinin hangi durumlarda birlikte yapıldığını açıklıyoruz. İşlemin adım adım nasıl yürüdüğünü, ne kadar sürdüğünü ve sırasında ne hissedildiğini, öncesinde nelerden kaçınmak gerektiğini, sonucun ne zaman çıktığını ve taramanın hangi aralıklarla tekrarlandığını ele alıyoruz. Kılavuzların birbirinden ayrıldığı noktaları olduğu gibi aktarıyoruz. Hemen ikinci bölümde ise taramayı beklemeden değerlendirilmesi gereken bulguları topluyoruz. Amaç bilgilendirmektir; sizin için hangi testin ve hangi aralığın uygun olduğuna sizi değerlendiren hekim karar verir.

Smear testi nedir ve neyi arar?

Rahim ağzı (serviks), rahmin vajinaya açılan alt ucudur. Bu bölgedeki hücreler yüzeyden kolayca örneklenebildiği için rahim ağzı taraması teknik olarak kolay uygulanan testlerden biridir. Smear testinde yumuşak bir fırça ya da spatula ile bu yüzeyden hücre örneği alınır, laboratuvara gönderilir ve hücrelerin görünümü değerlendirilir. Aranan şey bir kanser kitlesi değil, hücrelerin biçiminde, çekirdek yapısında ve diziliminde ortaya çıkan sapmalardır.

Testin mantığı şudur: rahim ağzı kanseri çoğu zaman bir anda ortaya çıkmaz. Önce yüzey hücrelerinde değişiklikler başlar, bu değişiklikler bir süre aynı katmanda kalır ve ancak bir bölümü yıllar içinde kansere ilerler. Dünya Sağlık Örgütü bu ilerlemenin genellikle on beş ile yirmi yıl arasında bir süre aldığını, bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde ise beş ile on yıla kadar kısalabildiğini belirtir. Tarama işte bu uzun ara dönemde yapılır; değişiklik kansere dönüşmeden saptanıp tedavi edilebilir.

Bu nedenle normal bir smear sonucu “kanser yok” belgesi gibi değil, “bugün itibarıyla belirgin bir hücre değişikliği görülmüyor” bilgisi gibi okunmalıdır. Aynı şekilde anormal bir sonuç da kanser tanısı anlamına gelmez; anormal sonuçların önemli bölümü kendiliğinden gerileyen ya da ayaktan tedavi edilebilen değişiklikleri gösterir. Önemli olan, sonucun ne söylediğini ve hangi takip adımını gerektirdiğini doğru anlamaktır. Bu kararı, sonucunuzu önceki testlerinizle birlikte gören hekiminiz verir.

Taramayı beklemeden değerlendirilmesi gereken bulgular

Smear testi, şikayeti olmayan kişilerde yapılan bir tarama testidir. Var olan bir şikayetin nedenini araştırmak için tasarlanmamıştır ve normal çıkması o şikayeti açıklamaz. Aşağıdaki bulgulardan biri varsa bir sonraki tarama randevusu beklenmez; bu bulgular kendi başına muayene, gerektiğinde görüntüleme ve biyopsi gerektirir. Taramanın yakın zamanda normal çıkmış olması da bu değerlendirmeyi ertelemek için gerekçe değildir.

• İlişki sonrası kanama ya da adet dönemleri arasında ortaya çıkan kanama
• Menopozdan sonra ortaya çıkan her türlü vajinal kanama veya lekelenme
• Kokusu değişmiş, kanla karışık ya da sürekli hale gelmiş vajinal akıntı
• Yeni başlayan ve geçmeyen ilişki ağrısı, kasık veya bel ağrısı
• Adet kanamalarının belirgin biçimde artması ya da uzaması

Bu bulguların büyük bölümünün nedeni kanser değildir; enfeksiyonlar, polipler, miyomlar, hormonal değişiklikler ve rahim ağzı yüzeyindeki iyi huylu değişiklikler çok daha sık görülür. Ayrımı muayene ve gerekirse biyopsi yapar.

Aşağıdaki tablolar ise randevu beklemez, aynı gün değerlendirilmelidir:

• Gebelik sırasında ortaya çıkan her türlü vajinal kanama ya da lekelenme
• Pedleri kısa sürede dolduran yoğun vajinal kanama
• Kanamaya eşlik eden baş dönmesi, göz kararması veya bayılma hissi
• Ateşle birlikte giden karın ağrısı ve kötü kokulu akıntı

Bu durumda en yakın acil servise, gebeyseniz takibinizi yapan birime aynı gün başvurun. Yukarıdaki ilk gruptaki bulgularda da bekleme süresi uzatılmaz; bulgunun nedenini muayene ve gerektiğinde ileri tetkiklerle değerlendirecek olan hekiminize başvurun. Bu bulguların rahim ağzı kanseriyle ilişkili olup olmadığına da ancak bu değerlendirme karar verir.

Smear testi ile HPV testi arasındaki fark nedir?

Smear testi ile HPV testi aynı örnekten çalışılabilir, ama farklı şeylere bakar. Smear testi (servikal sitoloji) hücrelere bakar: hücrelerin görünümü bozulmuş mu, çekirdek yapısı değişmiş mi, anormal hücre grupları var mı. HPV testi ise hücrelere değil virüse bakar; kanserle ilişkili yüksek riskli insan papilloma virüsü tiplerinin genetik materyalini arar. Kısaca biri sonucu, diğeri nedeni gösterir. İkisinin adı halk arasında sık sık birbirinin yerine kullanıldığı için, raporda hangi testin çalışıldığını bilmek önemlidir.

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: HPV testi negatifse, önümüzdeki yıllarda hücre değişikliği gelişme olasılığı düşüktür ve tarama aralığı güvenle uzatılabilir. HPV testi pozitifse bu tek başına hastalık demek değildir; enfeksiyonların büyük bölümü bağışıklık sistemi tarafından kendiliğinden temizlenir. Bu durumda aynı örnekteki hücrelere bakılır, gerekirse kolposkopi planlanır. Virüsün nasıl bulaştığını ve ne zaman kapıldığının çoğu zaman belirlenemediğini HPV nedir, nasıl bulaşır yazısında anlattık.

Smear ve HPV testinin birlikte yapıldığı durumlar

İki testin aynı örnekten birlikte çalışılmasına ko-test denir ve otuz yaş üzerindeki kadınlarda yaygın biçimde kullanılır. Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Birliği otuz ile altmış beş yaş arasında beş yılda bir HPV testi ya da beş yılda bir ko-test seçeneklerini sunar. Amerika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri aynı yaş aralığı için üç seçenek sayar: yalnızca HPV testi beş yılda bir, ko-test beş yılda bir ya da yalnızca sitoloji üç yılda bir. Yani birlikte yapmak zorunlu bir kural değil, tanımlı seçeneklerden biridir.

Birlikte çalışma, HPV pozitif çıkan kadınlarda ikinci bir randevuya gerek kalmadan hücrelerin de değerlendirilebilmesi avantajını sağlar. Buna karşılık geçici enfeksiyonları da yakaladığı için bir bölüm kadında gereksiz kaygı ve ek tetkik doğurabilir. Bu nedenle kılavuzlar ko-testi genç yaş gruplarına önermez. Hangi kombinasyonun size uygun olduğuna; yaşınızı, geçmiş sonuçlarınızı ve bağışıklık durumunuzu bilen hekiminiz karar verir.

Hangi testin çalıştığını bilmek hastanın da işine yarar. Raporda yalnızca sitoloji sonucu varsa HPV durumunuz bilinmiyordur; yalnızca HPV sonucu varsa hücreler ancak virüs saptandığında incelenmiş olabilir. Bir sonraki taramanın zamanı da bu bilgiye göre belirlenir. Sonuç raporunu saklamak ve hangi testin yapıldığını not etmek, yıllar sonra aralığı doğru hesaplamak için pratik bir alışkanlıktır.

Smear testi nasıl yapılır? İşlemin adımları

İşlem jinekolojik muayene masasında, ayrı bir hazırlık ya da anestezi gerektirmeden yapılır. Hastaneye yatış, kesi ya da dikiş gibi hiçbir girişim söz konusu değildir; işlem bittikten sonra günlük hayata hemen dönülür. Adımlara ayırmak, özellikle ilk kez girecek kişiler için işlemi daha anlaşılır kılar ve beklenmeyen bir şeyle karşılaşma kaygısını azaltır. Aşağıdaki sıra, sıvı bazlı sitoloji ve HPV testi için pratikte aynıdır; iki test de aynı biçimde alınan örnekten çalışılır.

• Masaya sırt üstü, dizler bükülü biçimde yatılır; hekim spekulum adı verilen bir aletle vajina duvarlarını hafifçe ayırarak rahim ağzını görünür hale getirir.
• Rahim ağzı görüldükten sonra yumuşak bir fırça, süpürge benzeri bir başlık ya da spatula yüzeye yerleştirilir ve birkaç saniye döndürülerek hücre örneği alınır.
• Örnek sıvı bazlı bir taşıyıcı kaba konur ya da lam üzerine yayılır, etiketlenir ve laboratuvara gönderilir.
• Spekulum çıkarılır ve işlem biter; hekim gerekirse aynı seansta muayeneyi tamamlar, örneğin ultrason veya vajinal kültür ekler.
• Örnek yetersiz ya da değerlendirilemez gelirse test yenilenir; Birleşik Krallık programında bunun için genellikle yaklaşık üç ay sonra yeni bir randevu verilir. Sıvı bazlı yöntemde bu seyrek görülür ve kötü bir işaret değildir.

Örnek alma anı, işlemin yalnızca küçük bir bölümünü oluşturur; hekimin rahim ağzını görmesi ve aleti yerleştirmesi genellikle daha uzun sürer. Kas gerginliğini azaltmak spekulumun yerleşmesini kolaylaştırdığı için rahatsızlık hissini de azaltır. Derin ve yavaş nefes almak, omuzları gevşetmek ve bacakları serbest bırakmak bu nedenle söylenir. Rahatsızlık arttığında işlemin durdurulmasını ya da yavaşlatılmasını istemek hastanın hakkıdır; bunu söylemek işlemi bozmaz.

HPV testi için örneğin kişinin kendisi tarafından alınması da gündemdedir. Dünya Sağlık Örgütü kendi kendine alınan örneğin, sağlık çalışanının aldığı örnek kadar güvenilir olduğunun gösterildiğini belirtir. Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Birliği yirmi beş ile altmış beş yaş arasında kullanım için onaylanmış kendi kendine örnek alma kitlerinin bulunduğunu yazar. Birleşik Krallık'ta ise evde yapılan HPV testi, daha önce davet edildiği hâlde taramaya gelmemiş otuz ile altmış beş yaş arasındaki kişiler için kademeli biçimde devreye alınmaktadır ve davet üzerine yapılır. Bu yöntemde örnek rahim ağzından değil vajinadan bir çubukla alınır; yüksek riskli HPV saptanırsa hücrelerin değerlendirilmesi için yine muayene gerekir. Türkiye'deki ulusal programda tarama hâlen sağlık kuruluşunda alınan örnekle yapılır.

İşlem ne kadar sürer ve sırasında ne hissedilir?

Smear testi kısa bir işlemdir. Örnek alma saniyeler, tüm randevu ise genellikle birkaç dakika sürer. Bu süre rahim ağzının konumuna, vajinal kuruluk olup olmadığına, daha önce doğum yapılıp yapılmadığına ve kişinin gerginlik düzeyine göre değişir. Süre kısa olduğu için işlem genellikle poliklinik muayenesinin içinde tamamlanır; ayrı bir gün ya da ayrı bir hazırlık gerekmez. Randevu süresinin çoğu, işlemin kendisinden çok öncesindeki görüşmeyle geçer.

Sırasında duyulan his kişiden kişiye değişir. Çoğu kadın keskin bir ağrı değil, kısa süreli bir basınç, çekilme ya da adet sancısına benzeyen hafif bir kramp tanımlar. Bir bölüm kadında ise işlem rahatsız edicidir: menopoz sonrası dönemde, doğum yapmamış kadınlarda, vajinismus öyküsü olanlarda ve pelvik ağrı tablosu bulunanlarda bu his daha belirgin olabilir. Daha küçük boyutlu spekulum kullanmak, işlemi yavaşlatmak ve pozisyonu değiştirmek pratikte fark yaratır.

Menopoz sonrası belirgin kuruluk varsa hekiminiz işlem öncesinde bölgesel östrojen içeren bir tedavi reçete edebilir; bu kararı ve süresini sizi muayene eden hekim belirler, kendi başınıza bir ürün kullanmayın. İşlemden sonra hafif lekelenme ya da bir günü geçmeyen hafif kramp görülebilir; bu beklenen bir durumdur. Kanamanın adet kanaması yoğunluğuna ulaşması ya da pedleri kısa sürede doldurması, ateş çıkması veya karın ağrısının artması beklenen durumlar değildir. Bu bulgular varsa hekiminize bildirin; yoğun kanamada ya da ateşle birlikte giden karın ağrısında aynı gün başvurun.

Smear testi öncesinde hazırlık ve adet dönemi

Hazırlık basittir ama sonucun kalitesini doğrudan etkiler. Örnekteki hücrelerin değerlendirilebilmesi için kanın, bol mukusun, krem ya da kayganlaştırıcı artığının bulunmaması istenir. Bu nedenle randevu, adet kanamasının yoğun olduğu günlere denk getirilmez; kanama laboratuvarda hücre görünümünü maskeleyebilir ve örnek değerlendirilemez diye geri dönebilir. Böyle bir durumda test genellikle yaklaşık üç ay sonra yenilenir. Pratikte kanamanın tamamen bittiği günler tercih edilir.

• İşlemden önceki iki gün cinsel ilişkiden kaçınmak
• Vajinal duş yapmamak; vajina içini yıkamak hücreleri sulandırır
• Vajinal krem, fitil, ovül, kayganlaştırıcı ve vajinal hijyen ürünlerini kullanmamak
• Tampon kullanmamak; randevu yoğun kanamalı bir güne denk gelirse kendi başınıza iptal etmek yerine kliniğinizi arayıp günü birlikte değiştirmek
• Varsa akıntı, kaşıntı veya kötü koku şikayetini randevuda söylemek; tedavi gerekiyorsa testin sırası değişebilir

Bu noktada kılavuzlar tümüyle aynı şeyi söylemez. Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Birliği testten önceki iki gün ilişki, vajinal duş ve vajinal ürünlerden kaçınılmasını önerir ve taramanın adet dönemi dışına planlanmasının daha uygun olduğunu belirtir. Amerika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri bu iki testi birbirinden ayırır: HPV testi için özel bir hazırlık gerekmediğini, hücre incelemesi yapılacaksa testten önceki iki gün ilişki, vajinal duş, vajinal ilaç ve spermisit içeren ürünlerden kaçınılmasını yazar. Aynı kurum adet kanaması varken her iki testin de yapılabileceğini, ilişki olduysa randevunun iptal edilmemesini ve durumun hekime söylenmesini belirtir. Pratikte çoğu hekim, örneğin tekrarlanmasını önlemek için kanamalı günlerden kaçınmayı tercih eder. Randevunuzu erteleme kararını hekiminize sorarak verin.

Sonuç ne kadar sürede çıkar ve nasıl bildirilir?

Sonucun çıkma süresi çalışılan teste göre değişir, ama pratikte farkı yaratan asıl şey laboratuvarın ve programın işleyişidir. HPV'nin birincil test olduğu programlarda örnek önce HPV için çalışılır; hücre incelemesi yalnızca HPV pozitif örneklerde eklendiği için bu basamak süreyi uzatabilir. Birleşik Krallık ulusal programı sonucun ne zaman beklenebileceğini örneği alan hekim ya da hemşirenin söyleyeceğini, beklenenden uzun sürerse aile hekimliğine danışılmasını belirtir; Amerika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri ise sonucun üç haftaya kadar uzayabileceğini yazar. Bu farklar testin kalitesiyle değil, programın işleyişiyle ilgilidir.

Sonuç elinize geçtiğinde iki soru önemlidir: hangi test çalışıldı ve rapor hangi sonraki adımı öneriyor. Rapordaki kısaltmalar ilk bakışta ürkütücü görünebilir; ASC-US, LSIL, HSIL gibi ifadeler farklı dereceleri anlatır ve her biri farklı bir takip planı gerektirir. Bunların ne anlama geldiğini ve hangi sonuçta neyin yapıldığını smear testi sonucu nasıl yorumlanır yazısında adım adım ele aldık. Sonucu yalnız başınıza yorumlamak yerine hekiminizle birlikte değerlendirin.

Sonucun gecikmesi ya da elinize ulaşmaması ihtimalini de hesaba katın. Örnek verdiğiniz tarihi not edin ve beklenen süre geçtiğinde sonucu kendiniz takip edin. Takip gerektiren bir sonucun gözden kaçması, taramanın bütün yararını ortadan kaldıran en sık nedenlerden biridir. Randevuda, sonucun nasıl bildirileceğini ve anormal çıkması durumunda kiminle iletişime geçeceğinizi sormak bu riski azaltır.

Smear testi ne sıklıkla tekrarlanır? Yaş grupları ve kılavuz farkları

Tarama aralığı yaşla ve kullanılan testle değişir. Genç yaş gruplarında HPV enfeksiyonu sık görülür ve çoğu kendiliğinden temizlenir; bu nedenle çok erken yaşta ya da çok sık tarama, gereksiz işlem ve gereksiz endişe üretir. İleri yaşta ise düzenli ve negatif seyreden bir tarama geçmişi varsa taramanın sonlandırılması gündeme gelir. Yani aralık, “ne kadar sık olursa o kadar iyi” mantığıyla belirlenmez; test ne kadar güvenilirse aralık o kadar uzayabilir.

Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Birliği taramanın yirmi bir yaşında başlamasını önerir: yirmi bir ile yirmi dokuz yaş arasında üç yılda bir sitoloji, otuz ile altmış beş yaş arasında beş yılda bir HPV testi ya da beş yılda bir ko-test. Altmış beş yaşından sonra taramanın bırakılabilmesi için üç koşulu birlikte sayar: geçmişte orta ya da ileri derecede hücre değişikliği veya rahim ağzı kanseri öyküsü olmaması, taramanın düzenli yapılmış olması (son üç yıl içinde sitoloji ya da son beş yıl içinde HPV testi veya ko-test) ve son on yılda üst üste üç negatif sitoloji, iki negatif HPV testi ya da iki negatif ko-test sonucu bulunması. Amerika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri otuz ile altmış beş yaş için sitolojinin tek başına üç yılda bir yapılmasını da seçenekler arasında sayar.

Birleşik Krallık'ta yaklaşım farklıdır. Ulusal program yirmi beş ile altmış dört yaş arasındaki herkesi davet eder ve ilk davet yirmi beşinci yaş gününden birkaç ay önce gelir; birincil test HPV'dir ve HPV negatif çıkanlarda aralık beş yıldır. İskoçya ve Galler bu aralığa daha önce geçmiş, İngiltere de sonradan aynı aralığa geçmiştir; Kuzey İrlanda'da yirmi beş ile kırk dokuz yaş arasında aralık üç yıl olarak sürmektedir. Dünya Sağlık Örgütü ise genel nüfus için taramanın otuz yaşında, HIV ile yaşayan kadınlarda yirmi beş yaşında başlamasını önerir. Sağlık Bakanlığı'nın yürüttüğü Türkiye'deki ulusal tarama programı da otuz ile altmış beş yaş arasında beş yılda bir HPV DNA testi esasına dayanır.

Bu farklar bir kılavuzun yanlış olduğunu göstermez. Her ülke kendi aşılama kapsamını, laboratuvar altyapısını ve kanser sıklığını hesaba katarak aralık belirler. Sizin için geçerli olan aralık ise yalnızca yaşınıza değil; HPV durumunuza, önceki sonuçlarınıza, bağışıklık durumunuza ve geçirdiğiniz tedavilere göre şekillenir. Anormal sonuç veya rahim ağzı tedavisi öyküsü olan kadınlarda aralık belirgin biçimde kısalır. Bu nedenle genel aralıklara bakmak yerine kendi takip planınızı hekiminizden net biçimde öğrenin.

HPV aşısı yaptırmış olmak taramayı bitirmez

HPV aşısı, kanserle ilişkili tiplerin önemli bir bölümüne karşı koruma sağlar ve aşılama programlarının etkisi rahim ağzındaki kanser öncesi lezyonların sıklığında açıkça görülmüştür. Ancak aşı, kanserle ilişkili bütün HPV tiplerini kapsamaz. Bu nedenle aşı yaptırmış olmak taramayı sonlandırmaz; aşılı bir kadın da yaş grubuna uygun tarama programına devam eder. Bu, hem Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Birliği'nin hem de Birleşik Krallık ulusal programının açık biçimde belirttiği bir noktadır.

Aşının zamanlaması da taramanın yerini almaz. Dünya Sağlık Örgütü aşının dokuz ile on dört yaş arasında yapılmasının etkili olduğunu belirtir; daha ileri yaşta yapılan aşılama da değerlidir, ama kişi aşı öncesinde virüsle karşılaşmış olabilir ve aşı var olan bir enfeksiyonu tedavi etmez. Kimlerin aşıdan yararlanabileceğini HPV aşısı kimlere yapılır yazısında ele aldık. Aşı ve tarama birbirinin alternatifi değil, aynı korumanın iki ayağıdır.

Özel durumlar: gebelik, histerektomi, menopoz ve bağışıklık baskılanması

Gebelik taramaya engel değildir. Birleşik Krallık ulusal programı taramanın gebelikte güvenle yapılabileceğini belirtir. Buna karşılık rutin tarama randevusu gebeliğe denk geldiğinde çoğu zaman doğumdan yaklaşık üç ay sonrasına ertelenir; Cancer Research UK da rutin taramanın genellikle doğum sonrasına bırakılabildiğini yazar. Gebelikte test daha çok, daha önce anormal bir sonucu olup takip testi gereken kadınlarda yapılır; bu durumda genellikle gebeliğin üçüncü ile altıncı ayı tercih edilir, örnek alınırken daha dikkatli davranılır ve rahim ağzı içinden fırça ile örnek alınmasından kaçınılabilir. Gebelikte ortaya çıkan vajinal kanama ise taramayla ilgili bir konu değildir; aynı gün değerlendirilmesi gerekir.

Rahim alınmış (histerektomi) kadınlarda karar, ameliyatın türüne ve nedenine bağlıdır. Rahim ağzı yerinde bırakılmışsa tarama sürer. Rahim ağzı da alınmışsa ve geçmişte ileri derecede hücre değişikliği ya da kanser öyküsü varsa tarama devam eder; böyle bir öykü yoksa taramanın bırakılması gündeme gelir. Bu ayrımı, ameliyat raporunuzu ve patoloji sonucunuzu gören hekiminiz yapar. Benzer biçimde altmış beş yaş üzerinde hiç taranmamış bir kadın, yaşına bakılmaksızın tarama isteyebilir.

Cinsel ilişki öyküsü olmayan kadınlar da tarama programlarının kapsamı dışında bırakılmaz. Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Birliği taramanın cinsel yaşamın ne zaman başladığına bakılmaksızın yirmi bir yaşında başlamasını önerir; Birleşik Krallık programı da rahim ağzı olan herkese taramanın sunulması gerektiğini belirtir. Hiç cinsel temas olmamışsa HPV kapma riski düşüktür ve bazı kadınlar bu bilgiyle taramayı tercih etmeyebilir; ancak bu, programın öneride bulunmaması değil, bilgilendirilmiş bir kişisel seçimdir. Bununla birlikte bulaşmanın yalnızca vajinal ilişkiyle sınırlı olmadığı, cilt teması yoluyla da gerçekleşebildiği bilinir; bu nedenle karar bireysel verilir. Bağışıklık sistemi baskılanmış kadınlarda, HIV ile yaşayanlarda ve organ nakli sonrası bağışıklık baskılayıcı tedavi alanlarda tarama daha erken başlar ve daha sık tekrarlanır. Bu gruplarda takip planını hekiminizle netleştirmeniz gerekir.

Smear testinin sınırları: yanlış negatif ve yanlış pozitif sonuçlar

Hiçbir tarama testi kusursuz değildir. Smear testi bazı durumlarda var olan değişikliği gösteremez (yanlış negatif) ya da normal hücreleri anormal gibi raporlayabilir (yanlış pozitif). Örnekte yeterli hücre bulunmaması, kanın veya enfeksiyona bağlı iltihap hücrelerinin görüntüyü maskelemesi, vajinal ürünlerin hücreleri sulandırması bu sonuçların bilinen nedenleridir. Hazırlık kurallarının amacı tam olarak bu hataları azaltmaktır.

Testin bir sınırı da neyi hiç kapsamadığıdır. Smear testi yalnızca rahim ağzı hücrelerini değerlendirir; rahim içi (endometrium) kanserini, yumurtalık kanserini ya da vajinanın diğer bölümlerine ait sorunları taramaz. Bu nedenle normal bir smear sonucu, menopoz sonrası kanama ya da yeni başlayan anormal kanama gibi bulguların araştırılmasını gereksiz kılmaz; bu bulgular ayrı bir değerlendirme gerektirir. Rahim iç tabakasının kalınlaşmasının ne anlama geldiğini ve nasıl değerlendirildiğini rahim duvarı kalınlaşması yazısında ayrıca ele aldık.

Yanlış negatif olasılığı, taramanın belirli aralıklarla tekrarlanmasının asıl gerekçesidir: bir turda kaçan bir değişiklik bir sonraki turda yakalanır ve rahim ağzındaki değişikliklerin yavaş ilerlemesi bu şansı verir. Buna karşılık düzenli taranıyor olmak, ortaya çıkan bir şikayeti göz ardı etmek için gerekçe değildir. Düzenli taranan bir kadında bile yeni başlayan anormal kanama ayrıca değerlendirilir. Tarama ile şikayet değerlendirmesi iki ayrı iştir; biri diğerinin yerine geçmez. Bu yazı bilgilendirme amacı taşır, size uygulanacak planı hekiminiz belirler.

İlgili İçerikler

• Smear testi sonucu nasıl yorumlanır: raporda geçen terimler ne anlatır?
• HPV nedir, nasıl bulaşır ve hangi tipleri takip gerektirir?
• Kadınlarda HPV belirtileri: ne görülür, ne görülmez?
• Rahim Duvarı Kalınlaşması (Endometrial Hiperplazi): Nedir, Neden Olur, Nasıl Tedavi Edilir?
• HPV aşısı nedir, kimlere yapılır ve kaç doz uygulanır?
• Genital siğil nedir, nasıl görünür ve nasıl tedavi edilir?

Kaynaklar ve referanslar

Bu içerik, aşağıdaki bağımsız ve otoriter kaynaklarla desteklenmiştir:

• NHS (Birleşik Krallık), Rahim ağzı taraması (cervical screening)
• ACOG (Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Birliği), Rahim ağzı kanseri taraması
• CDC (Amerika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri), Rahim ağzı kanseri taraması
• Cancer Research UK, Rahim ağzı taraması ve HPV testi
• MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi), Rahim ağzı kanseri taraması
• Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Rahim ağzı kanseri bilgi notu