Vajinismus nedir, belirtileri ve nedenleri nelerdir?

Vajinismus, vajen girişini çevreleyen pelvik taban kaslarının penetrasyon girişimi sırasında istem dışı kasılmasıdır. Bu kasılma kişinin karar verdiği, isteyerek yaptığı ya da gevşemeye karar vererek önleyebileceği bir hareket değildir; refleks niteliğindedir ve çoğu zaman kişi ilişkiyi isterken ortaya çıkar. Bu cümleyi yazının en başına koymamızın nedeni şudur: bu yakınmayla hekime başvuran kadınların büyük bölümü kendini suçlar, isteksiz olmakla ya da yeterince çaba göstermemekle itham eder. Oysa kasılmanın kökeni irade değildir.

Bu yazıda vajinismusun ne anlama geldiğini, hangi belirtilerle kendini gösterdiğini, birincil ve ikincil ayrımının neden yapıldığını, muayene sırasında aynı kasılmanın nasıl ortaya çıktığını ve nedenlerin neden tek bir başlıkla açıklanamadığını ele alıyoruz. Ağrıya yol açabilen fiziksel durumların önce değerlendirilmesi gerektiğini ayrıca vurguluyoruz. Yaklaşım başlıklarını yalnızca bilgilendirme amacıyla, hangi adımın kime uygun düştüğü kararını sizi muayene eden hekime bırakarak anlatıyoruz. Gecikmeden değerlendirilmesi gereken bulguları, sırası değişmediği için yazının hemen başına, ikinci bölüme koyduk.

Vajinismus nedir, ne demek?

Vajen girişinin hemen çevresinde, leğen kemiğinin tabanını bir hamak gibi kapatan kas tabakası bulunur. Bu kaslar idrar ve dışkı kontrolünde, pelvik organların desteklenmesinde ve cinsel işlevde görev alır. Vajinismus, bu kas grubunun penetrasyon girişimi ya da yalnızca girişim beklentisi sırasında istem dışı biçimde sıkışmasıdır. Sonuç, girişin ağrılı olması ya da hiç mümkün olmamasıdır. Yakınma kasların kendisinden kaynaklanır; vajen kanalında kapalı bir yapı, bir tıkanıklık ya da bir duvar bulunduğu anlamına gelmez.

Günlük dilde aynı tablo için vajinizm ya da vajinismus karşılığı kullanılır; ikisi aynı durumu anlatır. Kasılma koruyucu bir refleks gibi çalışır. Gözümüze doğru gelen bir harekette göz kapağımızı istemsiz kapatmamız gibi, beden ağrı beklediği bir durumda kasları kapatır. Bu benzetme önemlidir, çünkü refleksin ne zaman devreye gireceğine karar veremediğimiz gibi vajinismustaki kasılmaya da karar verilmez. Kişi gevşemeye çalıştığı halde kasların sıkıştığını fark eder.

Adlandırma konusunda kuruluşlar arasında tam bir birlik yoktur. Bazı sınıflamalarda vajinismus ayrı bir başlık olarak korunurken, psikiyatrik sınıflamaların bir bölümünde ağrı ve penetrasyon güçlüğü tek bir tanı altında birleştirilmiştir. Bu fark bir çelişki değil, aynı tablonun farklı çerçevelerden tanımlanmasıdır ve hastanın yaşadığını değiştirmez. Hekiminizin kullandığı terim ile internette okuduğunuz terim farklıysa bunun nedeni büyük olasılıkla budur; hangi çerçevenin kullanıldığını sormakta hiçbir sakınca yoktur.

Hangi bulgularda gecikmeden başvurmak gerekir?

Bu bölüm ayrı tutulmuştur, çünkü sırası değişmez. Girişte ağrıya aşağıdaki bulgulardan biri eşlik ediyorsa, öncelik kasılmanın değerlendirilmesi değil bu bulgunun ele alınmasıdır. Enfeksiyon, kanama ve ani başlayan şiddetli ağrı, kendi başına gecikmeye tahammülü olmayan başlıklardır ve ağrının nedeni olarak kasılma kabul edilerek beklenmesi doğru değildir. Aşağıdaki listede iki ayrı aciliyet vardır. İlk üç madde dakikaların önemli olduğu tablolardır: biri sizde varsa yazının kalanını okumayı bırakıp en yakın acil servise başvurun, gerekirse 112'yi arayın. Kalan maddelerde aynı gün içinde bir kadın hastalıkları ve doğum hekimine başvurmanız gerekir; randevu gününü beklemek uygun değildir.

• Ani başlayan, dakikalar içinde şiddetlenen, dinmeyen tek taraflı kasık ağrısı; inatçı kusma eşlik edebilir
• Gebelik olasılığı, adet gecikmesi ya da pozitif gebelik testi varken başlayan ağrı ve lekelenme
• Bayılma hissi, göz kararması, soğuk terleme, çarpıntı ya da omuz ucuna vuran ağrı
• Ateş, titreme ve genel halsizlik ile birlikte giden alt karın ya da pelvis ağrısı
• Kokusu, rengi ya da miktarı belirgin biçimde değişmiş akıntı
• Giderek artan, yaygınlaşan ve hareketle şiddetlenen karın ağrısı
• İlişki sonrası durmayan kanama ya da bir saat içinde bir pedi tamamen ıslatacak yoğunlukta, art arda süren kanama
• Adet dönemleri dışında ortaya çıkan, nedeni bilinmeyen kanama
• İdrar yaparken yanmayla birlikte ateşin yükselmesi, bele vuran ağrı
• Vulvada yeni ortaya çıkan yara, belirgin şişlik ya da dokunmakla artan sıcaklık

Listenin ilk maddelerinin arkasında adıyla anılması gereken iki tablo vardır. Dış gebelik, gebeliğin rahim boşluğu dışına yerleşmesidir; adet gecikmesi ya da pozitif gebelik testi varken başlayan tek taraflı ağrı ve lekelenme ile kendini gösterir, omuz ucuna vuran ağrı ve bayılma hissi karın içine kanamayı düşündürür. Yumurtalık torsiyonu ise yumurtalığın kendi askı bağları çevresinde dönerek kan akımının kesilmesidir; ağrının arada hafiflemesi bu tabloyu dışlamaz. İkisinde de gecikme organ ve gebelik açısından sonuç doğurur. Kalan maddeler pelvik enfeksiyon, idrar yolu enfeksiyonunun yukarı ilerlemesi ve kanama nedeni araştırılması gereken durumlarda görülür. Akıntıdaki değişikliklerin ne anlattığı konusunda genel bilgi için vajinal akıntı renkleri ve anlamları yazısına bakabilirsiniz; ancak yukarıdaki bulgular varsa yazı okumak değil muayene olmak gerekir. Vajinismusa yönelik değerlendirme, bu akut tablo ele alındıktan sonra planlanır. Gecikmemek, bu başlıkta en belirleyici karardır.

“İstem dışı” ne anlama gelir, neden kendinizi suçlamanız gerekmez?

İstem dışı sözcüğü burada teknik bir anlam taşır: kasılma, bilinçli bir komutla başlatılmaz ve bilinçli bir komutla sonlandırılamaz. Bedenin ağrı ya da zarar beklediği bir uyaranı önceden tanıması ve kasları önceden kapatması söz konusudur. Bu nedenle “rahatla, kendini bırak” biçimindeki telkinler çoğu zaman işe yaramaz, hatta kaygıyı artırarak kasılmayı pekiştirir. Kasların gevşemesi, kişinin daha çok çabalamasıyla değil, bedenin o durumu tehdit olarak kodlamayı bırakmasıyla ilgilidir.

Bu ayrımın pratikte en önemli sonucu suçlamanın ortadan kalkmasıdır. İlişkide yaşanan güçlük sıklıkla “istemiyor”, “soğuk davranıyor” ya da “beni reddediyor” biçiminde yorumlanır. Oysa vajinismus, arzuyu ve yakınlık isteğini zorunlu olarak etkilemez; kasılma bunlardan bağımsız olarak ortaya çıkar. Uzun süren kaçınmaya bağlı olarak isteğin azaldığı durumlar da görülür ve bu da kasılmanın istem dışı niteliğini değiştirmez. Yanlış yorum iki tarafta da öfke, suçluluk ve kaçınma üretir. Doğru çerçeve kurulduğunda yakınmanın konuşulabilir hale gelmesi genellikle kolaylaşır.

Hekime başvurmayı geciktiren temel etken utanmadır. Kadınların önemli bir bölümü yakınmayı yıllarca kimseyle paylaşmaz, bunun kendisine özgü bir kusur olduğunu düşünür. Bu durum hem gereksiz bir yük taşımaya hem de jinekolojik takibin aksamasına yol açar. Vajinismus, hekimler için şaşırtıcı bir yakınma değildir; kadın hastalıkları polikliniklerinde bilinen ve tanımlanmış bir başlıktır. Nasıl anlatacağınızı bilemiyorsanız, girişte ağrı olduğunu ya da muayenenin mümkün olmadığını söylemek yeterli bir başlangıçtır.

Vajinismus belirtileri nelerdir?

Vajinismusun belirtileri tek bir yakınmadan oluşmaz. Kasılmanın kendisi, kasılmanın yarattığı ağrı ve ağrının zamanla ürettiği kaçınma davranışı bir arada bulunur. Yakınmalar kişiye göre değişen şiddettedir: bazı kadınlarda giriş zorlanarak gerçekleşir ve ağrı eşlik eder, bazılarında ise giriş hiç mümkün olmaz. Aşağıdaki başlıklar, poliklinikte en sık dile getirilen belirtileri toplar. Hepsinin aynı kişide bulunması gerekmez.

• Giriş sırasında yanma, batma ya da yırtılacak gibi hissedilen ağrı
• Girişin hiç mümkün olmaması; kasların bir engel gibi kapandığı hissi
• Tampon ya da benzeri bir ürünün yerleştirilememesi
• Jinekolojik muayenede aynı kasılmanın oluşması ve muayenenin tamamlanamaması
• Girişim anında bacakların istem dışı kapanması, kalçanın geri çekilmesi, nefesin tutulması
• Girişim öncesinde başlayan beklenti kaygısı, çarpıntı ve gerginlik
• İlişkiden ya da yakınlaşmanın başladığı anlardan kaçınma; bahane üretme eğilimi
• Yakınmanın penetrasyon girişimine bağlı olması; penetrasyon içermeyen temaslarda çoğu zaman benzer bir güçlüğün bulunmaması (dokunmayla ağrı eşlik ediyorsa bu, vulva kaynaklı bir durumun da birlikte bulunabileceğini düşündürür)

Bu belirtilerin hiçbiri tek başına tanı koydurmaz. Girişte ağrı, enfeksiyondan dokuların incelmesine ve vulva cildini tutan hastalıklara kadar pek çok durumda görülebilir. Değerlendirme yakınmanın tarifiyle başlar; muayene bulgusu tanıyı destekler ve başka nedenleri dışlamaya yarar. Muayenenin o gün mümkün olmaması değerlendirmeyi durdurmaz, yalnızca sırasını değiştirir. Kendi kendinize ad koymaya çalışmak yerine yakınmanızı olduğu gibi anlatmanız daha işe yarar: ağrının nerede başladığı, ne zaman ortaya çıktığı, hangi girişimlerde oluştuğu ve ilk kez ne zaman fark edildiği hekiminizin yöneleceği yönü belirler.

Birincil ve ikincil vajinismus ayrımı neden yapılır?

Vajinismus, başlangıç zamanına göre iki başlıkta anılır. Birincil vajinismusta penetrasyon hiçbir zaman gerçekleşmemiştir; yakınma ilk denemeden itibaren vardır. İkincil vajinismusta ise ağrı duymadan geçen bir dönem bulunur ve tablo bir olaydan ya da bir değişimden sonra başlar. Bu ayrım etiket koymak için değil, öykünün hangi yönden ele alınacağını belirlemek için yapılır. İkincil tabloda araya giren bir fiziksel nedenin araştırılması öne geçer.

Tablodaki başlıklar kesin sınırlar çizmez; aynı kadında her iki sütundan özellikler bir arada bulunabilir. Birincil vajinismusta ilişkinin hiç gerçekleşememesi, gebelik planı olan çiftlerde ayrıca ele alınan bir başlıktır; bu konuyla ilgili genel bilgi için kadınlarda kısırlık belirtileri ve nedenleri yazısına bakabilirsiniz. Sizin tablonuzun hangi başlığa daha yakın durduğu ve bunun değerlendirme sırasını nasıl değiştirdiği, öykünüzü ve muayenenizi bilen hekimin kararıdır.

Muayenede de aynı kasılmanın oluşması ne anlatır?

Vajinismusun ayırt edici özelliklerinden biri, kasılmanın yalnızca ilişkiye özgü olmamasıdır. Jinekolojik muayene sırasında, hekimin yaklaşmasıyla birlikte aynı refleks devreye girer; kaslar kapanır, bacaklar istem dışı birbirine yaklaşır ve muayene tamamlanamaz. Bu bulgu tanıyı destekleyen önemli bir ipucudur, çünkü kasılmanın kişinin eşiyle ya da ilişkinin kendisiyle ilgili bir tercih olmadığını gösterir. Aynı refleks, nötr ve tıbbi bir ortamda da ortaya çıkmaktadır.

Muayene zorlayarak yapılan bir işlem değildir. Ağrı oluşuyorsa durmak, bilgi vermek ve kademeli ilerlemek doğru yaklaşımdır. Pek çok kadın “muayene olamıyorum” diye düşünerek randevu almaktan vazgeçer. Oysa bu bilgiyi muayeneden önce paylaşmak, görüşmenin en yararlı adımıdır: hekim o gün ne kadar ilerleyeceğini buna göre planlar, gerekirse yalnızca konuşmayla başlanır ve muayene başka bir görüşmeye bırakılır. Kararın sizde kalması değerlendirmenin ayrılmaz parçasıdır.

Muayeneden kaçınmanın gözden kaçan bir sonucu vardır. Rahim ağzı taramaları, akıntı yakınmalarının değerlendirilmesi ve gebelik planı öncesi kontroller aksar; böylece vajinismusla ilgisi olmayan başka durumlar da gözden kaçabilir. Bu nedenle yakınmanızı erken paylaşmak yalnızca ağrı için değil, genel jinekolojik takibinizin sürdürülebilmesi için de önemlidir. Hangi kontrollerin sizin için gerekli olduğunu ve hangi sırayla yapılacağını hekiminiz söyler.

Önce fiziksel nedenler değerlendirilir

Değerlendirmede sıra önemlidir. Girişte ağrıya yol açabilen fiziksel durumlar önce gözden geçirilir; kasılmanın tek başına açıklama olarak kabul edilmesi ancak bu adımdan sonra anlam taşır. Bunun pratik bir nedeni vardır: ağrı üreten bir doku sorunu varken yapılan gevşeme ve alıştırma çalışmaları beklenen yararı göstermez, çünkü beden gerçek bir ağrı uyaranına tepki vermeye devam eder. Aşağıdaki durumlar bu nedenle ilk turda değerlendirilen başlıklardır.

• Vajinal ve vulvar enfeksiyonlar; mantar enfeksiyonu, bakteriyel vajinozis ve pelvik enfeksiyon tabloları
• Östrojen etkisinin azalmasına bağlı doku incelmesi ve kuruluk; menopoz dönemi, emzirme dönemi ve bazı ilaç kullanımları
• Endometriozis ve derin ağrı yapan pelvik durumlar
• Vulvodini; dokunmayla tetiklenen, sınırları belirsiz vulva ağrısı
• Doğum sonrası dikiş yerindeki iyileşme sorunları ve yara dokusu
• Vulva cildini tutan hastalıklar ve temas kaynaklı tahrişler
• Anatomik varyasyonlar ve girişte daralmaya yol açan durumlar
• Kronik kabızlık ve dışkılama güçlüğü; pelvik taban kaslarının bu nedenle de aşırı aktif çalışması

Bu başlıkların bir bölümü için ayrı yazılarımız bulunuyor: akıntı ve kaşıntıyla birlikte giden tablolar için vajinal mantar enfeksiyonu belirtileri, östrojen etkisinin azalmasıyla ilgili dönem için menopoz nedir ve evreleri yazısına bakabilirsiniz. Önemli bir not: fiziksel bir neden bulunması vajinismus olasılığını ortadan kaldırmaz. İkisi sıklıkla birlikte bulunur; ağrılı bir dönem kasılmayı başlatır, enfeksiyon geçtikten sonra kasılma kendi başına sürer.

Vajinismus neden olur? Tek bir nedeni yoktur

Vajinismus neden olur sorusunun tek cümlelik bir karşılığı yoktur. Tablo çok etkenlidir: öğrenilmiş kaygı, beklenti, geçmişteki ağrılı bir deneyim, bedene ve cinselliğe dair eksik ya da yanlış bilgi, kültürel beklentiler ve bazı kadınlarda araya giren fiziksel bir durum bir arada rol alır. Etkenlerin ağırlığı kişiden kişiye değişir. Bu nedenle “benim nedenim hangisi” sorusunun karşılığı ancak ayrıntılı bir görüşmeyle, kişinin kendi öyküsü içinde bulunabilir.

Kaygının buradaki yeri özeldir. Ağrı beklentisi kasları önceden gerdirir, gergin kaslar girişi güçleştirir, güçleşen giriş ağrı üretir ve ortaya çıkan ağrı başlangıçtaki beklentiyi doğrular. Böylece kendi kendini besleyen bir döngü kurulur. Döngünün ilk halkası her zaman belirlenemez; bazen bir enfeksiyon dönemi, bazen aceleye getirilmiş bir ilk deneyim, bazen de yalnızca duyulan anlatılar yeterli olmuştur. Bu halkanın bulunamaması değerlendirmeyi engellemez.

Geçmişte yaşanmış ağrılı bir deneyimin bedende iz bırakması beklenen bir durumdur. Zorlanmış bir muayene, iyileşmesi uzamış bir doğum sonrası dönem ya da ağrıyla sonuçlanmış bir girişim, benzer bir durumda bedenin önceden kapanmasına yol açabilir. Burada söz konusu olan bir hatırlama değil, bir koşullanmadır; kişi o deneyimi aşmış olsa bile refleks sürebilir. Travmatik bir öykünün bulunduğu durumlarda değerlendirmenin ayrı bir hassasiyetle yürütülmesi gerekir ve bu karar hekiminize aittir.

Yanlış bilgi ve beklentinin ağrı üzerindeki payı

Girişte ağrı konusunda dolaşımda olan bilgilerin önemli bir bölümü yanlıştır. İlk ilişkinin mutlaka şiddetli ağrıyla ve belirgin kanamayla geçeceği inancı, vajen kanalının dar ve esnemeyen bir yapı olduğu düşüncesi, ağrının bir dayanıklılık sınavı gibi geçirilmesi gerektiği yaklaşımı bunların başında gelir. Bu bilgiler beklentiyi yükseltir ve kasları girişim öncesinde gerdirir. Doğru bilgi tek başına çözüm değildir, ancak döngüyü besleyen halkalardan birini zayıflatır.

Beklentinin ağrı üzerindeki etkisi iyi tanımlanmış bir mekanizmadır. Ağrı, yalnızca dokudan gelen uyarının büyüklüğüyle değil, o uyaranın beyinde ne kadar tehdit olarak kodlandığıyla da etkilenir. Aynı dokunma, güvende olduğunu bilen bir bedende rahatsızlık vermezken, ağrı bekleyen bir bedende keskin biçimde algılanabilir. Bu nedenle bilgilendirme bir giriş cümlesi değil, değerlendirmenin bir parçasıdır. Hangi bilgilerin sizin tablonuzda belirleyici olduğunu görüşme sırasında hekiminizle birlikte ayırt etmek gerekir.

Bilgilendirme ve cinsel sağlık eğitimi neyi değiştirir?

Bilgilendirme, yaklaşım başlıkları arasında ilk sırada anılır. Pelvik taban kaslarının nerede olduğu, ne iş yaptığı ve nasıl çalıştığı anlaşıldığında kasılma anlaşılmaz bir olay olmaktan çıkar. Anatomiye dair yanlış tasarımların düzeltilmesi, ağrının nereden kaynaklandığının açıklanması ve kasılmanın istem dışı niteliğinin netleştirilmesi bu başlığın içeriğini oluşturur. Bu adım bir hizmet tanımı değildir; kişinin kendi bedeniyle ilgili doğru bilgiye ulaşmasıdır ve hekim görüşmesinin doğal bir parçasıdır.

Eşin sürece dahil edilmesi çoğu durumda yararlı bulunur. Kasılmanın istem dışı olduğunun karşı taraf tarafından da anlaşılması, reddedilme yorumunu ortadan kaldırır ve ilişkinin baskısını azaltır. Burada iki yanlış sık görülür: biri yakınmayı tamamen görmezden gelmek, diğeri her yakınlaşmayı bir deneme fırsatına çevirmektir. İkisi de kaygıyı artırır. Sürecin hızını belirleyen taraf, yakınmayı yaşayan kişi olmalıdır. Bu dengenin nasıl kurulacağı konusunda hekiminiz yön gösterebilir.

Pelvik taban farkındalığı ve gevşetme çalışmaları

Pelvik taban çalışmaları söz konusu olduğunda en sık yapılan hata, hedefin kasmak olduğunu düşünmektir. İdrar kaçırma için önerilen türde yalnızca sıkmaya dayanan egzersizler burada tek başına hedefe uygun düşmez; vajinismusa sıklıkla pelvik taban kaslarının aşırı aktif çalışması eşlik eder. Amaç, kasların önce tanınması, sonra bilinçli olarak gevşetilebilmesidir. Bazı programlarda kasların önce bilinçli olarak kasılması, ardından gevşetilmesi birlikte çalışılır. Nefesin kullanılması, gerginliğin fark edilmesi ve gevşemenin öğrenilmesi bu çalışmanın temelini oluşturur. Hangi egzersizin size uygun düştüğünü muayene bulgularınızı bilen hekim ya da onun yönlendirdiği fizyoterapist belirler.

Pelvik taban fizyoterapisinin yeri konusunda kuruluşların vurgusu tam olarak aynı değildir. Bazı rehberler fizyoterapiyi öne alırken, bazıları psikolojik desteğin ve bilgilendirmenin aynı ağırlıkta yürütüldüğü çok yönlü bir yaklaşımı öne çıkarır. Bu farklılık birinin yanlış olduğu anlamına gelmez; tabloların birbirine benzememesinden kaynaklanır. Sizin için hangi bileşenin öne çıkacağı, kasılmanın şiddeti, eşlik eden fiziksel durumlar ve öykünüz birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Evde kendi başına yapılan zorlama denemeleri genellikle ters etki gösterir. Ağrı eşiğini aşan her deneme, bedene o durumun gerçekten tehlikeli olduğunu bir kez daha öğretir ve döngüyü güçlendirir. Bu nedenle çalışmaların kademeli ilerlemesi, her adımda ağrının eşik altında kalması ve kontrolün kişide bulunması esastır. İnternette rastladığınız bir programı doğrudan uygulamaya başlamak yerine, hekiminize göstermeniz ve uygunluğunu sormanız daha güvenlidir.

Kademeli alıştırma, psikoterapi desteği ve gerektiğinde ek yöntemler

Kademeli alıştırmanın mantığı basittir: bedene, kendi hızında ve ağrı oluşmadan ilerleyen bir dizi deneyim sunulur. Adımlar kişinin kendi kontrolünde ilerler, her aşamada durma hakkı kişiye aittir ve bir sonraki adıma geçişin ölçütü ağrının olmamasıdır. Burada süre vermek doğru olmaz; ilerleme hızı kişiden kişiye belirgin biçimde değişir ve baştan belirlenmiş bir takvim beklentisi genellikle kaygıyı artırır. Programın nasıl kurgulanacağı hekiminizin yönlendirmesiyle belirlenir.

Psikoterapi desteği, kaygının ve beklentinin belirgin olduğu tablolarda sık başvurulan bir başlıktır. Bilişsel ve davranışsal yaklaşımlar, kaçınmanın azaltılması ve ağrıya dair düşüncelerin ele alınması üzerinde çalışır. Travmatik bir öykünün bulunduğu durumlarda bu destek ayrıca önem kazanır ve çalışmanın sırası değişir. Bazı kadınlarda ilişki içi iletişimin ele alınması öne geçer. Hangi desteğin sizin için uygun olduğunu ve kime yönlendirileceğinizi hekiminiz değerlendirir.

Yukarıdaki adımların yeterli bulunmadığı durumlarda ek yöntemler gündeme gelebilir. Bu başlık altında yüzeysel lokal anestezik uygulamalar ve kas gevşemesini hedefleyen enjeksiyon yöntemleri anılır. Bunlar ilk sırada düşünülen yöntemler değildir, kanıt düzeyleri yukarıdaki başlıklar kadar güçlü değildir ve bir bölümü endikasyon dışı kullanımdır. Bunların hangi durumda düşünüleceği, kime uygun düştüğü ve hangi başlıklarla birlikte yürütüleceği hekim kararıdır; bu yazıda bir uygulama önerisi yer almaz. Özetle vajinismus kendiliğinden geçmesi beklenen bir durum değildir, ancak tedavi edilebilir bir durumdur: uygun yaklaşımla kadınların büyük bölümünde belirgin düzelme sağlanır ve penetrasyon çoğu zaman mümkün hale gelir. Bu çalışmanın size uygun biçimi hekiminizle birlikte belirlenir.

İlgili İçerikler

• Vajinal mantar enfeksiyonu belirtileri ve ayırıcı tanısı
• Vajinal akıntı renkleri ve anlamları: hangi akıntı normal, hangisi değil?
• Menopoz nedir, belirtileri nelerdir ve evreleri nasıl ilerler?
• Bartholin kisti nedir, belirtileri ve yaklaşım seçenekleri
• Kadınlarda Kısırlık: Belirtileri ve Nedenleri

Kaynaklar ve referanslar

Bu içerik, aşağıdaki bağımsız ve otoriter kaynaklarla desteklenmiştir:

• NHS (UK), Vajinismus
• ACOG, Cinsel ilişki ağrılı olduğunda
• ACOG, Cinsel sağlık
• Cleveland Clinic, Vajinismus
• MedlinePlus, Vajinismus
• NHS (UK), Vulvodini