Vajinal akıntı renkleri ve anlamları: hangi akıntı normal, hangisi değil?

Vajinal akıntı, kadın sağlığı ile ilgili en sık sorulan konulardan biridir. Akıntı sık sık bir hastalık belirtisi sanılır ve bu yanlış anlama poliklinikte sık karşılaşılan kaygılardan biridir. Oysa üreme çağındaki kadınların çoğunda akıntı görülür ve akıntının kendisi bir sorun değildir. Vajina ve rahim ağzı, dokuyu nemli tutan, ölü hücreleri dışarı taşıyan ve mikroorganizmalara karşı bir engel oluşturan sıvı üretir. Bu sıvının miktarı, kıvamı ve görünümü adet döngüsü boyunca değişir. Kilotta gün içinde fark edilen beyazımsı iz, çoğu zaman bu sağlıklı işleyişin görünür hale gelmesinden başka bir şey değildir.

Bu yazıda önce normal akıntının sınırlarını, ardından akıntının döngünün hangi gününde nasıl göründüğünü anlatıyoruz. Sonra renk ve kıvama göre ayrımı yapıyoruz: berrak, beyaz, sarı, yeşilimsi, gri, kahverengi ve pembe akıntı. Hangi bulguların birlikte görüldüğünde araştırma gerektirdiğini, gebelikte ve menopozda akıntının nasıl değiştiğini ve vajinal duş gibi uygulamaların neden önerilmediğini ayrı bölümlerde ele alıyoruz. Ateş, şiddetli kasık ağrısı ya da yoğun kanama eşlik ediyorsa bu bir bekleme durumu değildir; beklemeden değerlendirilmesi gereken bulguları aşağıda ayrı bir bölümde sıraladık, önce o bölümü okuyun. Yazının amacı bilgilendirmektir; sizdeki akıntının değerlendirilmesi sizi muayene eden hekime aittir.

Vajinal akıntı nedir ve neden olur?

Vajinal akıntı, rahim ağzı (serviks) kanalındaki salgı bezlerinin ürettiği mukus ile vajina duvarından sızan sıvının birleşimidir. Buna dökülen yüzey hücreleri ve vajinada yaşayan bakteriler eklenir. Bu sıvı aşağı doğru hareket ederken dokuyu nemli tutar, ölü hücreleri ve istenmeyen mikroorganizmaları dışarı taşır. Bu nedenle akıntı bir atık değil, vajinanın kendi kendini temizleme düzeneğidir. NHS, vajinal akıntının normal olduğunu ve vajinayı temiz ve nemli tuttuğunu açıkça belirtir. Akıntının az olması ya da hiç fark edilmemesi de tek başına bir sorun belirtisi değildir; menopozdan sonra ve yalnız progesteron içeren yöntemlerde akıntının azalması beklenen bir durumdur.

Vajina ortamının asitliği bu dengenin merkezindedir. Üreme çağındaki bir kadında baskın bakteri grubu olan laktobasiller, östrojen etkisiyle vajina yüzey hücrelerinde biriken glikojenin parçalanmasıyla açığa çıkan şekeri laktik aside çevirir ve ortamı asit tutar; sağlıklı vajina pH değeri genellikle 4,5 altındadır. Bu asit ortam, hastalık yapma eğilimi olan bakterilerin aşırı çoğalmasını güçleştirir. Adet kanaması, cinsel ilişki, vajinal duş, parfümlü ürünler ve bazı antibiyotikler bu dengeyi geçici olarak bozabilir. Dengenin bozulması akıntının miktarını, kokusunu ve rengini değiştirir; hastaların fark ettiği değişiklik çoğu zaman tam olarak budur.

Akıntının miktarı kadından kadına belirgin biçimde değişir ve aynı kadında yıl içinde de değişir. Bazı kadınlar günlük ped kullanacak kadar akıntı tarif eder, bazıları ise kilotta yalnızca hafif bir iz görür. Gebelik, cinsel aktivite, hormonal doğum kontrol yöntemi kullanımı ve rahim içi araç varlığı akıntının miktarını ve niteliğini değiştirebilir. Önemli olan sayı değil, kişinin kendi alışık olduğu düzenden sapmadır. Yeni başlayan bir koku, renk değişikliği, kaşıntı ya da yanma, miktarın kendisinden daha anlamlı bir uyarıdır ve hekim değerlendirmesini gerektirir.

Adet döngüsü boyunca akıntı nasıl değişir?

Akıntının görünümü, döngü boyunca değişen östrojen ve progesteron düzeylerini izler. Adet kanaması bittikten sonraki ilk günlerde östrojen henüz düşüktür; akıntı az, yapışkan, yoğun ve beyazımsıdır. Bu dönemde kimi kadın neredeyse hiç akıntı fark etmez. Günler ilerledikçe gelişen folikülden salınan östrojen artar, rahim ağzı salgısı bollaşır ve sulanmaya başlar. Yani döngünün ilk yarısında akıntının giderek artması beklenen bir seyirdir. Bu değişimi takvime not etmek, hastanın kendi düzenini tanımasına yardım eder.

Yumurtlamaya yaklaşıldığında akıntı en belirgin halini alır. Berraklaşır, kayganlaşır ve parmaklar arasında kopmadan uzayan, çiğ yumurta akına benzeyen bir kıvam kazanır. Hastaların "çeken akıntı", "sümüksü akıntı" ya da "su gibi akıntı" diye tarif ettiği dönem budur. Bu kıvam sperm hücrelerinin rahim ağzından geçişini kolaylaştırır. Günlük hayatta iç çamaşırda ıslaklık hissi yaratabilir ve bazı kadınlar bunu idrar kaçırmayla karıştırır. Döngünün işleyişini ayrıntılı okumak isterseniz ovülasyon (yumurtlama) yazısına bakabilirsiniz.

Yumurtlamadan sonra korpus luteumun salgıladığı progesteron devreye girer ve tablo tersine döner. Akıntı birkaç gün içinde yeniden yoğunlaşır, bulanıklaşır ve beyazımsı ya da kremsi bir görünüm alır; esnekliği kaybolur. Luteal fazın ortasında miktar azalma eğilimindedir, kanamadan birkaç gün önce ise birçok kadında yeniden artar. Bu nedenle adet öncesi akıntının kıvamlı ve beyaz olması, tek başına bir enfeksiyon göstergesi değildir. Kaşıntı, kötü koku ve yanma eklenmedikçe bu değişim döngünün olağan parçası olarak kabul edilir.

Döngü dışındaki etkenler de tabloyu değiştirir. Cinsel uyarılma sırasında vajina duvarından sıvı salınımı artar ve ilişki sonrası akıntı geçici olarak bollaşır. Emzirme döneminde ve yalnız progesteron içeren yöntemlerde östrojen etkisi azaldığı için akıntı azalabilir ya da niteliği değişebilir; östrojen içeren yöntemlerde ise akıntı artabilir. Döngüleri düzensiz olan kadınlarda yumurtlama her ay gerçekleşmediğinden akıntıdaki döngüsel değişim de belirsizleşir; bu durumda akıntıyı günlere göre yorumlamak güvenilir olmaz. Düzensiz kanamaların nedenleri için adet düzensizliği yazısı ayrıntı verir.

Beklemeden değerlendirilmesi gereken bulgular

Akıntı çoğu zaman poliklinik başvurusu ile ele alınan bir konudur. Ancak bazı bulgular saat kaybetmeden değerlendirme gerektirir, çünkü altta yatan tablo saatler içinde ilerleyebilir; bu bulgularda randevu beklenmez, aynı saat içinde en yakın acil servise gidilir ya da 112 aranır. Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa yazının geri kalanını okumayı bırakıp beklemeden en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın. Bu listeyi yazının sonuna bırakmıyoruz; bekleme kararının kendisi bazen asıl zararı verir.

• Akıntı ile birlikte 38 santigrat derece ve üzerinde ateş, titreme ya da genel durum bozukluğu
• Alt karında ve kasıkta şiddetli, basmakla artan ağrı; harekete ve yürümeye engel olan ağrı
• Gebelikte berrak sıvının kontrolsüz biçimde boşalması, iç çamaşırı ya da pedi ıslatacak kadar su gelmesi
• Gebelikte rengi ve miktarı ne olursa olsun her türlü vajinal kanama ve lekelenme; ağrı olmasa bile taze kırmızı, kahverengi ya da pembe kanama, ayrıca karın ağrısı ile birlikte kanama ve bebek hareketlerinde azalma
• Kötü kokulu, kirli görünümlü akıntı ile birlikte düşük, doğum, kürtaj ya da rahim içi girişim sonrası ortaya çıkan ateş
• Yoğun vajinal kanama: bir hijyenik pedi bir saat içinde tamamen ıslatan kanamanın üst üste iki saat sürmesi, ceviz büyüklüğünden büyük pıhtılar, buna eşlik eden baş dönmesi, çarpıntı, soğuk terleme ya da bayılma hissi
• Tek taraflı şiddetli kasık ağrısının ani başlaması, özellikle adet gecikmesi ya da gebelik olasılığı varken
• Vajinada ya da vulvada hızla büyüyen şişlik, ileri derecede ağrı ve idrar yapamama

Bu bulgular pelvik enflamatuar hastalık ve tubo-ovaryan apse, gebelikte zarların yırtılması, dış gebelik, düşük tehdidi ve enfekte düşük, over (yumurtalık) torsiyonu gibi saatler içinde ilerleyebilen tablolarda görülür. Rahim ağzı ve rahim gövdesi kanserleri ise acil servis değil, geciktirilmeden yapılması gereken poliklinik değerlendirmesini gerektirir. Evde bekleyip akıntının kendiliğinden düzelmesini ummak ya da daha önce kullanılmış bir ilacı yeniden denemek tanıyı geciktirir. Cancer Research UK, rahim kanserinin en sık belirtisinin olağan dışı vajinal kanama olduğunu, pembe renkli olabilen olağan dışı akıntının da sık görülen belirtiler arasında yer aldığını belirtir ve bu bulguların hekime gösterilmesini ister. Hangi bulgunun sizde ne anlama geldiğine karar verecek olan, sizi muayene eden hekimdir.

Vajinal akıntı renkleri ve anlamları: kısa bir çerçeve

Renk, akıntıyı değerlendirirken ilk bakılan özelliktir ama tek başına tanı koydurmaz. Aynı renk birden çok nedenden kaynaklanabilir, aynı neden farklı kadınlarda farklı renk verebilir. Kurumuş akıntı havayla temas ettiğinde sararır; bu nedenle gün sonunda kilotta görülen sarımsı iz, sabah berrak olan akıntının aynısı olabilir. Bu sebeple hekim renge değil, rengin yanındaki bulgulara bakar: koku, kıvam, kaşıntı, yanma, ilişkide ağrı, idrar yakınması ve ateş. Aşağıdaki tablo bu bütünü kısaca toparlar.

Tablo bir yön göstergesidir, tanı aracı değildir. Enfeksiyonlar birbirine karışabilir; bir kadında aynı anda mantar enfeksiyonu ile bakteriyel vajinozis bir arada bulunabilir ve bu durumda renk de koku da karma bir görünüm alır. ACOG, akıntıdan örnek alınmasının vajinit tanısında temel adım olduğunu belirtir ve değerlendirmeden önce vajinal ilaç kullanılmamasını, vajinal duş yapılmamasını önerir. Bu nedenle tablodaki bir satıra kendinizi yerleştirip tedaviye başlamak yerine bulgularınızı hekiminize aktarmanız daha doğru bir yoldur.

Berrak, su gibi ve çeken akıntı

Berrak akıntı, akıntı renkleri arasında en çok yanlış anlaşılanıdır. Hastalar çoğu zaman renkli bir akıntının sorunlu, berrak bir akıntının zararsız olduğunu düşünür; oysa berrak akıntının bolluğu da bazen soru işareti doğurur. Döngü ortasında görülen berrak, kaygan ve uzayan akıntı östrojen etkisinin doğrudan sonucudur ve beklenen bir bulgudur. İç çamaşırda ıslaklık, gün içinde ped değiştirme ihtiyacı ve ilişki sırasında kayganlık artışı bu dönemde olağandır. Kokusu yoktur, kaşıntı yapmaz ve birkaç gün içinde kıvamı değişir.

Su gibi akıntı tarifi iki farklı durumu kapsar. Birincisi, yukarıda anlatılan döngüsel sulanmadır ve kendiliğinden geçer. İkincisi, idrar kaçırmanın akıntı sanılmasıdır; öksürme, hapşırma, gülme ya da ağırlık kaldırma sırasında artan ıslaklık bu olasılığı akla getirir. Bir pedi ıslatacak düzeyde, kontrolsüz ve kokusuz sıvı gelmesi ise özellikle gebelikte farklı bir anlam taşır. Gebelikte böyle bir sızma, zarların açılması olasılığı nedeniyle beklemeden değerlendirilir. Bu ayrımı tarif ve muayene birlikte yapar.

Berrak akıntıya kaşıntı, yanma ya da kötü koku eklenmişse berraklık artık güven verici bir özellik değildir. Rahim ağzı iltihabı, erken dönem enfeksiyonlar ve bazı tahriş tabloları başlangıçta sulu ve açık renkli akıntı ile kendini gösterebilir. Benzer biçimde, akıntının miktarında aniden ortaya çıkan ve günler boyunca sürüp giden bir artış, döngüsel değişimle açıklanamıyorsa araştırılır. Karar için akıntının rengi kadar başlangıç zamanı ve eşlik eden bulgular önemlidir; bu bütünü değerlendirecek olan hekiminizdir.

Beyaz akıntı: kremsi olandan peynir kesiği görünümüne

Beyaz akıntı, hastaların en sık sorduğu renktir ve çoğu durumda normaldir. Luteal fazda, yani yumurtlama ile adet kanaması arasındaki dönemde, progesteron etkisiyle akıntı yoğunlaşır ve beyaz ya da kremsi bir renk alır. Kuruduğunda iç çamaşırda hafif sarımsı bir iz bırakabilir. Gebelikte, östrojen içeren hormonal yöntemlerde ve rahim içi araç varlığında beyaz akıntının miktarı artabilir. Kokusu belirgin değilse, kaşıntı ve yanma yoksa bu akıntı tedavi gerektiren bir durum değildir ve izlenmesi yeterlidir.

Beyaz akıntının görünümü değiştiğinde değerlendirme de değişir. Topaklı, peynir kesiği ya da süt kesiği gibi tarif edilen, iç çamaşırda kalın bir tabaka halinde biriken akıntı mantar enfeksiyonunu akla getirir. Bu tabloda akıntıdan çok yakınmalar öne çıkar: vulvada şiddetli kaşıntı, yanma, kızarıklık, şişlik, idrar yaparken batma ve ilişkide ağrı. ACOG, mantar enfeksiyonunda en sık bulgunun kaşıntı ve yanma olduğunu, akıntının beyaz ve topaklı olabileceğini ancak bazı kadınlarda akıntıda hiç değişiklik olmayabileceğini belirtir.

Mantar enfeksiyonu tanısı konduğunda tedavisi vardır ve hekim tarafından reçete edilir; bu yazıda ilaç adı ve kullanım şeması verilmemektedir, çünkü seçim gebelik durumuna, tekrarlama öyküsüne ve eşlik eden hastalıklara göre değişir. Kendi kendine tedavi konusunda kurumların vurgusu farklıdır: ACOG, yakınmanın mantar enfeksiyonu sanılıp aslında başka bir sorundan kaynaklanabileceğini belirtir ve bu nedenle ilk kez yaşanan yakınmada ve yanıt alınmadığında hekim değerlendirmesini ister; NHS ise akıntı değişikliğinde kendi kendine tanı koymamayı ve hekime başvurmayı öne çıkarır. Her iki yaklaşımın ortak noktası, yanıt alınmayan yakınmanın mutlaka değerlendirilmesidir.

Sarı, yeşilimsi ve gri akıntı ne anlatır?

Sarı akıntı neden olur sorusunun en sık yanıtı, aslında renk değişiminin kendisinden çok basittir: normal akıntı havayla temas edip kuruduğunda sararır. Bu nedenle gün boyunca pedde ya da iç çamaşırda biriken akıntının açık sarı görünmesi, yakınma yokken tek başına enfeksiyon göstergesi sayılmaz. Luteal fazda yoğunlaşan beyaz akıntı da kuruduğunda sarımsı bir iz bırakır. Burada ayırt edici özellik renk tonu değil, akıntıya kaşıntı, yanma, kötü koku ve ağrı gibi bulguların eklenip eklenmemesidir.

Rengin koyulaşması, akıntının sulanması ve özellikle yeşilimsi bir ton kazanması değerlendirmeyi değiştirir. Yeşil akıntı neden olur sorusunun yanıtında ilk akla gelenler, iltihap hücrelerinin akıntıya karışmasına yol açan enfeksiyonlardır. Trikomoniyaziste akıntı sarı gri ya da yeşil renkli, sulu ve bazen köpüklü olabilir; kötü koku, vulvada kızarıklık, kaşıntı ve idrar yaparken yanma eşlik edebilir, ancak trikomoniyazis hiçbir yakınma vermeden de bulunabilir; bu nedenle tanı akıntıdan örnek alınarak konur. Bu tablo cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon olduğundan ACOG, yeniden bulaşmayı önlemek için cinsel eşin de tedavi edilmesi gerektiğini ve her iki taraf tedaviyi bitirene kadar ilişkiden kaçınılmasını belirtir; tedavi her durumda hekim tarafından planlanır.

Rahim ağzı iltihabı (servisit) da sarı yeşil, bulanık akıntı yapabilir. Klamidya ve gonokok enfeksiyonları bu tablonun sık nedenlerindendir ve ikisi de uzun süre sessiz seyredebilir. NHS, akıntı ile birlikte kasık ağrısı ya da ara kanama olmasının klamidya ve gonore açısından değerlendirme gerektirdiğini belirtir. Enfeksiyon rahim ağzından yukarı çıktığında pelvik enflamatuar hastalık tablosu gelişir; burada kasık ağrısı ve akıntı birlikte görülür, ateş eşlik edebilir ancak her zaman bulunmaz; ateş olmaması tabloyu dışlamaz ve tedavinin gecikmesi tüplerde kalıcı hasar bırakabilir.

Gri ya da grimsi beyaz akıntının en tanınan özelliği renginden çok kokusudur. Bakteriyel vajinoziste laktobasillerin yerini başka bakteri grupları alır, ortamın asitliği azalır ve ortaya çıkan maddeler balık kokusuna benzeyen keskin bir koku yapar. Koku adet döneminde ve ilişkiden sonra belirginleşir. Akıntı ince ve suludur; kaşıntı genellikle beklenen bir bulgu değildir. Bakteriyel vajinozis yakınma vermeden de bulunabilir; bu nedenle koku değişikliğinin tek başına bildirilmesi bile değerlendirme için yeterli bir gerekçedir.

Bakteriyel vajinoziste cinsel eşin tedavi edilmesi konusunda kurumlar arasında görüş farkı vardır. CDC, bakteriyel vajinozisin cinsel aktivite olmadan da ortaya çıkabildiğini, erkek eşlerin tedavi edilmesine gerek olmadığını ve eşin tedavi edilmesinin tabloyu değiştirdiğini gösteren bir araştırma bulunmadığını belirtir; buna karşılık vajinası olan eşler arasında bulaşabileceğini aktarır. ACOG ise eşlerin sıklıkla taşıyıcı olabildiğini belirterek eş tedavisinin hekimle konuşulmasını ve tekrarlama olasılığını azaltabileceğini aktarır. Bu farkın pratik anlamı şudur: karar tek bir kalıba göre değil, sizin öykünüze ve hekiminizin değerlendirmesine göre verilir. Tedavinin kendisi her durumda reçete ile planlanır.

Ani başlayan, çok kötü kokulu ve kirli görünümlü akıntının akla getirmesi gereken bir neden de vajinada kalmış bir yabancı cisimdir: unutulan bir tampon, kopan bir prezervatif parçası ya da uzun süredir çıkarılmamış bir vajinal destek halkası. Bu durum muayenede kolayca anlaşılır ve cisim çıkarıldığında akıntı hızla düzelir. Böyle bir akıntıya ateş, titreme, kızarıklık ya da genel durum bozukluğu eklenmişse beklenmez; bu tablo nadir ama ağır seyreden toksik şok sendromunu düşündürebileceği için aynı saat içinde acil servise başvurulur.

Kahverengi ve pembe akıntı

Kahverengi akıntı, akıntıya karışan kanın eskimiş halidir. Kan vajinada bir süre kaldığında oksidasyonla koyulaşır ve kahverengi ya da koyu kırmızı bir görünüm alır. Bu nedenle adet kanamasının son günlerinde ve kanamadan bir iki gün önce kahverengi akıntı görülmesi beklenen bir durumdur. Rahim içi araç kullanımında, doğum kontrol yöntemine yeni başlandığında ya da yöntem değiştirildiğinde de ara lekelenme olarak ortaya çıkabilir. Tek seferlik ve kısa süren kahverengi akıntı çoğu kadında araştırma gerektirmez.

Kahverengi akıntının araştırılması gereken biçimleri de vardır. Döngünün ortasında tekrarlayan, ilişkiden sonra düzenli olarak ortaya çıkan, günlerce süren ya da kötü koku ile birlikte gelen kahverengi akıntı değerlendirilir. Bu tabloda rahim ağzı poliplerinden rahim içi poliplere, miyomlardan rahim ağzı iltihabına kadar birçok neden gündeme gelir. Tekrarlayan ilişki sonrası kanama ve döngü dışı lekelenmede rahim ağzının gözle değerlendirilmesi, smear (serviks kanseri taraması) ve HPV testinin güncel olup olmadığının gözden geçirilmesi de bu değerlendirmenin parçasıdır; hangi tetkiklerin gerektiğine sizi muayene eden hekim karar verir. Adet gecikmesi varken başlayan kahverengi lekelenme ise gebelik olasılığı açısından ayrı bir anlam taşır ve gebelik testi ile değerlendirilir.

Pembe akıntı, taze kanın berrak ya da beyaz akıntıya karışmasıyla oluşur ve genellikle az miktarda kanamayı gösterir. Yumurtlama döneminde kısa süreli pembe lekelenme bazı kadınlarda görülür. İlişki sonrası pembe akıntı, rahim ağzı yüzeyinin kolay kanayan bir yapıda olmasına bağlı olabilir ancak bu her zaman masum bir bulgu değildir; tekrarlayan ilişki sonrası kanama rahim ağzı değerlendirmesini gerektirir. Gebelikte ve menopozdan sonra ortaya çıkan pembe ya da kanlı akıntı ise gecikmeden hekime gösterilmelidir.

Akıntıya eşlik ettiğinde araştırılması gereken bulgular

Akıntının kendisi değil, yanındaki bulgular karar verdirir. Aşağıdaki başlıklardan biri akıntıya eşlik ediyorsa, akıntının rengi ne olursa olsun hekim değerlendirmesi uygun olur. Bu bulgular tek başına bulunduğunda genellikle poliklinik başvurusu ile ele alınır, ancak başvurunun ertelenmemesi gerekir; yukarıda sıralanan beklemeden değerlendirilmesi gereken bulgulardan biri eklenirse randevu beklenmeden, aynı saat içinde acil servise başvurmak gerekir. Hekiminizin bakacağı şey, bu bulguların hangi kombinasyonla bir arada bulunduğudur; çünkü kombinasyon, akıntının alt genital yoldan mı yoksa rahim ve tüpleri içeren üst genital yoldan mı kaynaklandığını ayırmaya yardım eder.

• Keskin, kötü ya da balık benzeri koku; özellikle ilişkiden sonra ve adet döneminde belirginleşen koku
• Vulvada ve vajina girişinde kaşıntı, yanma, kızarıklık, çatlak ya da şişlik
• İlişki sırasında ya da sonrasında ağrı, ilişki sonrası tekrarlayan lekelenme
• İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, idrarı tutamama hissi
• Alt karında ve kasıkta süregelen ağrı, bele vuran dolgunluk hissi
• Adet dönemleri arasında ara kanama ya da adet düzeninde yeni başlayan bir değişiklik
• Akıntının niteliğinin yeni başlayan bir antibiyotik kullanımı ya da yöntem değişikliği sonrası değişmesi
• Daha önce tedavi edilmiş bir enfeksiyonun yakınmalarının kısa süre içinde geri dönmesi
• Vajinada kalmış olabilecek bir tampon, prezervatif parçası ya da vajinal halka öyküsü
• Menopozdan sonra ortaya çıkan her kanama ya da kanlı, pembe, sulu kahverengi akıntı; miktarı ne kadar az olursa olsun geciktirilmeden araştırılır

Hekim değerlendirmesinde öykü ve muayene birlikte kullanılır. Yakınmanın ne zaman başladığı, döngünün hangi gününde olduğunuz, gebelik olasılığı, kullandığınız yöntem, son antibiyotik kullanımı ve cinsel öykü sorulur. Muayenede vulva ve vajina incelenir, rahim ağzı görülür ve gerektiğinde akıntıdan örnek alınır. ACOG, güvenilir bir sonuç için muayeneden en az 3 gün önce vajinal ilaç kullanımının kesilmesini; muayene öncesinde ise vajinal duş yapılmamasını, ilişkiye girilmemesini ve spermisit kullanılmamasını önerir. Sonuçların bir bölümü aynı gün, bir bölümü ise laboratuvar incelemesinin ardından netleşir.

Gebelikte akıntı nasıl değişir?

Gebelikte akıntının artması beklenen bir değişikliktir. Östrojen düzeyinin yükselmesi ve rahim ağzı ile vajinada kan dolaşımının artması, salgı miktarını belirgin biçimde çoğaltır. Bu akıntı tıp dilinde lökore olarak adlandırılır; ince, beyazımsı ya da süt renginde olup hafif bir kokusu olabilir. Gebeliğin ilerleyen aylarında miktar daha da artar. NHS, gebelikte akıntının artmasının normal olduğunu ve bu akıntının vajinadan rahme doğru enfeksiyonların yukarı çıkmasını engellemeye yardım ettiğini belirtir.

Gebelikte akıntının hangi değişiklikleri soru işareti doğurur? Kötü kokulu, kaşıntı ve yanma yapan, yeşilimsi ya da gri renkli akıntı değerlendirilmelidir; gebelikte vajinal enfeksiyonlar daha sık görülür ve tedavileri gebelik durumuna göre planlanır. Gebelikte rengi ve miktarı ne olursa olsun her vajinal kanama, lekelenme düzeyinde bile olsa, beklemeden bildirilmelidir; NHS, gebelikteki her vajinal kanamada hemen ebeye ya da hekime başvurulmasını ister. Berrak sıvının kontrolsüz biçimde boşalması, pedin tekrar tekrar ıslanması ya da ıslaklığın saatler boyunca sürmesi, zarların açılmış olabileceğini düşündürür ve beklemeden değerlendirme gerektirir. Bu ayrımı tarif tek başına yapamaz, muayene gerekir.

Gebelikte akıntı için evde yapılan uygulamalar konusunda net bir sınır vardır. Vajinal duş, bitkisel yıkama suları, koku giderici spreyler ve tamponun akıntı için kullanılması gebelikte uygun değildir. Günlük bakım, ılık su ile dıştan yıkama ve nefes alan iç çamaşırı ile sınırlı tutulur. Gebelikte herhangi bir vajinal ürün kullanmadan önce takibinizi yapan hekime sormanız gerekir, çünkü bir ürünün gebelikte kullanılabilir olup olmadığı gebelik haftasına ve tanıya göre değişir.

Menopoz döneminde ve sonrasında akıntı

Menopoza geçiş döneminde östrojen düzeyi dalgalanır ve akıntının miktarı ile niteliği değişir. Döngüler düzensizleştikçe döngüsel akıntı değişimi kaybolur; bazı aylarda akıntı bollaşır, bazı aylarda neredeyse hiç olmaz. Son adetten sonra östrojen kalıcı olarak düşer, vajina duvarı incelir, nemi azalır ve laktobasil baskınlığı geriler. Bu dönemin işleyişini genel olarak okumak için menopoz yazısına bakabilirsiniz. Akıntının azalması bu dönemde beklenen bir değişikliktir.

Buna karşılık menopozdan sonra akıntı olması da mümkündür. Vajina duvarının incelmesine ve nemin azalmasına bağlı olarak kuruluk, kaşıntı, yanma ve ilişkide ağrı görülebilir; bu yakınmalara sulu ya da hafif sarımsı bir akıntı eşlik edebilir. Bu dönemde idrar yakınmaları ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları da görülebilir. NIA, menopozla ortaya çıkan vajinal kuruluk ve ilişkide ağrı gibi belirtiler için tedavi seçenekleri bulunduğunu ve bunların hekimle konuşulmasını belirtir; hangi yaklaşımın size uygun olduğuna hekiminiz karar verir.

Menopozdan sonra kanlı, pembe ya da sulu kahverengi akıntı farklı bir kategoridedir. Bu bulgu, dokunun incelmesine bağlı olabileceği gibi rahim içi polip, rahim içi tabakanın kalınlaşması ve rahim kanseri gibi nedenlerle de ortaya çıkabilir. Bu nedenle menopozdan sonra görülen her kanama ve kanlı akıntı, miktarı ne kadar az olursa olsun araştırılır. Bu durumda beklemek ya da bunu menopozun olağan parçası saymak uygun değildir; değerlendirmeyi geciktirmeden hekiminize başvurmanız gerekir.

Vajinal duş ve benzeri uygulamalar neden önerilmez?

Akıntısı olan kadınların sık başvurduğu yol, vajinanın içini yıkamaktır. Oysa vajinal duş, akıntının nedenini ortadan kaldırmaz; vajinanın kendi koruyucu düzenini bozar. Yıkama sırasında laktobasiller mekanik olarak uzaklaştırılır, ortamın asitliği düşer ve hastalık yapma eğilimi olan bakterilerin çoğalması kolaylaşır. ACOG ve NHS, bu nedenle vajinal duş yapılmamasını ve vajinanın kendi kendini temizlemesine izin verilmesini önerir. Yıkamadan sonra geçici bir rahatlama hissedilmesi, uygulamanın yararlı olduğu anlamına gelmez.

• Vajinal duş ve vajina içini herhangi bir sıvıyla yıkama uygulamaları
• Parfümlü sabun, duş jeli, köpük banyosu ve ıslak mendil kullanımı
• Vajinal deodorant, koku giderici sprey ve kokulu ped ya da tampon
• Akıntıyı kesmek amacıyla tampon kullanılması ve iç çamaşırı içine kokulu ürün yerleştirilmesi
• İnternette ya da çevrede önerilen bitkisel karışımların vajina içine uygulanması
• Hekim görmeden daha önce kullanılmış bir reçeteyi ya da başka birinin ilacını kullanmak

Günlük bakım basittir ve az müdahale gerektirir. Dış genital bölge ılık su ve parfümsüz, yumuşak bir ürünle dıştan yıkanır; vajina içi yıkanmaz. Pamuklu ve fazla sıkmayan iç çamaşırı tercih edilir, nemli kalan giysiler uzun süre giyilmez. Günlük ped sürekli kullanılıyorsa sık değiştirilir. Akıntı kokusu kişiyi rahatsız ediyorsa çözüm kokuyu bastırmak değil, nedenini bulmaktır. Koku örtücü ürünler tanıyı geciktirir ve çoğu zaman tahrişi artırarak yakınmayı daha da belirginleştirir.

Bu yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amacı taşır ve hiçbir biçimde tedavi önerisi değildir. Aynı renkte akıntı iki farklı kadında iki farklı nedene bağlı olabilir; yaş, gebelik durumu, kullanılan yöntem, eşlik eden hastalıklar ve cinsel öykü değerlendirmeyi tümüyle değiştirir. Bu nedenle sizdeki akıntının nedeninin araştırılması, hangi tetkiklerin yapılacağı ve gerekiyorsa tedavinin nasıl planlanacağı sizi muayene eden hekimin değerlendirmesine aittir. Yeni başlayan, değişen ya da alışık olmadığınız nitelikte bir akıntıda hekiminize başvurmanız uygun olur.

İlgili İçerikler

• Ovülasyon (Yumurtlama) Nedir? Yumurtlama Dönemi Ne Zaman Olur?
• Menopoz nedir, belirtileri nelerdir ve evreleri nasıl ilerler?
• Adet gecikmesi neden olur? Hamile değilken regl gecikmesi ve düzensizlik
• Vajinal mantar enfeksiyonu belirtileri ve ayırıcı tanısı
• Adet kaç gün sürer? Normal adet süresi, uzun ve kısa süren kanamanın nedenleri

Kaynaklar ve referanslar

Bu içerik, aşağıdaki bağımsız ve otoriter kaynaklarla desteklenmiştir:

• NHS (Birleşik Krallık), Vajinal akıntı
• ACOG (Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Birliği), Vajinit
• CDC (ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri), Bakteriyel vajinozis
• NHS (Birleşik Krallık), Gebelikte vajinal akıntı
• NIA (ABD Ulusal Yaşlanma Enstitüsü), Menopozda cinsel sağlık ve belirtilerin yönetimi
• Cancer Research UK, Rahim (endometrium) kanserinin belirtileri