Tekrarlayan Düşük ve Tutunma Başarısızlığı
Tekrarlayan gebelik kaybı ve tekrarlayan tutunma başarısızlığı, tıbbi olarak farklı iki tablo olsa da hastalar için aynı soruyu doğurur: neden oluyor ve ne araştırılmalı?
Bu yazıda hangi başlıkların incelendiğini, hangi tetkiklerin yerleşik olduğunu, hangilerinin tartışmalı kaldığını ve pek çok çiftte tek bir neden bulunamamasının ne anlama geldiğini anlatıyoruz.
İki tablo arasındaki fark
Tekrarlayan gebelik kaybı, gebeliğin oluştuğu ancak devam etmediği durumdur. Gebelik testi pozitiftir, çoğu zaman ultrasonda kese görülür ve süreç sonrasında sonlanır.
Tekrarlayan tutunma başarısızlığı ise tüp bebek sürecine özgüdür: iyi görünen embriyolar transfer edilmesine rağmen gebelik hiç oluşmaz, yani beta hCG pozitifleşmez.
Bu ayrım önemlidir çünkü araştırma yolları kısmen farklıdır. Yine de her iki tabloda da rahim, hormonal düzen ve embriyo tarafı birlikte ele alınır.
Ne zaman araştırma başlatılır?
Tek bir gebelik kaybı, ne yazık ki sık görülen ve çoğu zaman rastlantısal bir kromozom hatasına bağlı olan bir durumdur. Bu nedenle tek kayıptan sonra geniş bir tetkik paneli istenmesi rutin değildir.
Araştırma genellikle iki ya da daha fazla kayıptan sonra başlatılır. Ancak kadının yaşı ileriyse, kayıp geç haftalarda olduysa ya da ailede belirgin bir öykü varsa, bu eşik hekim tarafından öne çekilebilir.
Tutunma başarısızlığında ise değerlendirme, birkaç iyi kalitede embriyonun sonuç vermemesinden sonra gündeme gelir.
Rahim yapısı ve rahim içi ortam
Embriyonun yerleşeceği boşluğun değerlendirilmesi, listenin en somut ve en düzeltilebilir başlığıdır.
- Rahim içi perde. Bkz. uterin septum.
- Polip ve kaviteye uzanan miyomlar. Bkz. rahim miyomu.
- Rahim içi yapışıklık. Bkz. Asherman sendromu.
- Rahim iç zarının kalınlığı ve görünümü. Bkz. endometrium ve tutunma.
- Kronik endometrit, yani iç zarın sessiz iltihabı. Bkz. kronik endometrit.
Bu başlıkların çoğu histeroskopi ve görüntüleme ile değerlendirilir ve bir bölümü aynı işlemde düzeltilebilir.
Genetik değerlendirme
Erken gebelik kayıplarının önemli bir bölümünün altında, embriyoda rastlantısal olarak ortaya çıkan kromozom sayısı hataları vardır. Bu hatalar çoğu zaman anne babadan gelmez.
Buna karşılık az sayıda çiftte, ebeveynlerden birinde dengeli bir kromozom yerleşimi bulunabilir. Bu durum kişide hiçbir belirtiye yol açmaz ancak tekrarlayan kayıpları açıklayabilir. Bu nedenle çiftin karyotip incelemesi yerleşik bir tetkiktir.
Mümkün olduğunda gebelik dokusunun genetik incelemesi de yol gösterici olur. Tedavi tarafında ise genetik tanı seçeneği kişiye göre değerlendirilir.
Hormonal ve metabolik başlıklar
Bu grup, düzeltildiğinde tabloyu doğrudan etkileyebilen başlıkları içerir ve bu yüzden ilk basamakta taranır.
- Tiroid işlevi ve tiroid antikorları. Bkz. tiroid ve gebelik.
- Şeker metabolizması ve insülin direnci. Bkz. insülin direnci.
- Prolaktin düzeyi. Bkz. prolaktin yüksekliği.
- Vücut ağırlığı ve beslenme durumu. Bkz. kilo ve doğurganlık.
Bu başlıkların düzeltilmesi tek başına sonucu garanti etmez, ancak düzeltilebilir bir etkeni yerinde bırakmak da doğru olmaz.
Pıhtılaşma ve bağışıklıkla ilgili testler
Bu iki başlık, hastaların en çok duyduğu ancak en çok yanlış anlaşılan alandır. Burada dürüst olmak gerekir.
Pıhtılaşmayla ilgili testlerin bir bölümü tekrarlayan gebelik kaybı değerlendirmesinde yerleşiktir ve saptandığında tedavi yaklaşımını değiştirir. Buna karşılık bu başlık altında istenen her test kanıta dayalı değildir ve gereksiz geniş paneller yaygın bir sorundur.
Bağışıklık sistemine yönelik testlerin ve buna dayanan bazı tedavilerin ise kanıt düzeyi sınırlıdır ve rutin uygulama olarak kabul edilmez. Size önerilen bir testin ya da tedavinin gerekçesini sormaktan çekinmeyin.
Hangi tetkikler genellikle gereksizdir?
Bu konuda geniş paneller satan yaklaşımlar yaygındır. Gereksiz tetkik, maliyet ve zaman kaybının yanında gereksiz kaygıya da yol açar.
- Endikasyon olmadan istenen çok geniş bağışıklık panelleri.
- Klinik karşılığı gösterilmemiş bazı pıhtılaşma varyantları.
- Tek bir kayıptan sonra istenen kapsamlı paneller.
- Sonucu tedaviyi değiştirmeyecek testler.
İyi bir değerlendirmenin ölçüsü, istenen tetkik sayısı değil, her tetkikin sonucunun bir karara bağlanabilmesidir.
Erkek tarafı da değerlendirilir
Tekrarlayan kayıp değerlendirmesi çoğu zaman yalnızca kadın üzerinden yürütülür. Bu eksik bir yaklaşımdır.
Sperm DNA bütünlüğündeki bozulmalar, embriyo gelişimi ve gebeliğin sürdürülmesiyle ilişkilendirilen başlıklardan biridir. Özellikle tekrarlayan kayıp ya da tutunma başarısızlığı öyküsünde bu değerlendirme gündeme gelir.
Ayrıntılar için sperm DNA hasarı yazımıza bakabilirsiniz.
Neden bulunamazsa ne olur?
Kapsamlı bir değerlendirmeden sonra bile çiftlerin önemli bir bölümünde tek bir açıklayıcı neden bulunamaz. Bu, en çok hayal kırıklığı yaratan ama en yanlış anlaşılan sonuçtur.
Neden bulunamaması, sonraki gebeliğin izlenemeyeceği ya da umutsuz olunduğu anlamına gelmez. Açıklanamayan tekrarlayan kayıp öyküsü olan çiftlerde sonraki gebeliklerin sürdürülebildiği bilinmektedir.
Bu durumda yaklaşım, düzeltilebilir olan her başlığın düzeltilmiş olması, yakın takip ve destekleyici bir izlem planıdır.
Sonraki denemenin planlanması
Bir sonraki denemeye ne zaman başlanacağı, kaybın nasıl sonlandığına, yapılan girişimlere ve değerlendirmenin tamamlanıp tamamlanmadığına göre belirlenir.
Fiziksel iyileşme genellikle kısa sürer, ancak duygusal olarak hazır hissetmek zaman alabilir ve bu da planın bir parçasıdır. Bu konu düşük sonrası ne zaman denenmeli yazımızda ele alınmıştır.
Elinizdeki tüm kayıtlarla birlikte bir değerlendirme için randevu alabilirsiniz.
İlgili İçerikler
- Düşük Sonrası Ne Zaman Yeniden Denenmeli?
- Endometrium (Rahim İç Zarı) Kalınlığı ve Tutunma
- Embriyoda Genetik Tanı (PGT)
- Kronik Endometrit Nedir ve Tutunmayı Nasıl Etkiler?
Kaynaklar ve referanslar
Bu içerik, aşağıdaki bağımsız ve otoriter kaynaklarla desteklenmiştir: