Histeroskopi nedir, nasıl yapılır ve hangi durumlarda istenir?

Histeroskopi, rahim boşluğunun (kavum uteri) ince bir optik sistemle doğrudan görüntülendiği bir girişimdir. Histeroskop adı verilen cihaz vajina ve rahim ağzından (serviks) geçirilerek rahim içine ilerletilir, boşluk çoğunlukla serum fizyolojik verilerek açılır ve iç yüzey bir ekrana aktarılarak izlenir. Ultrason ve ilaçlı rahim filmi rahim içini dolaylı yoldan değerlendirirken, histeroskopi iç yüzeyi olduğu gibi gösterir. Rahim içi polip, rahim boşluğuna taşan miyom, doğuştan gelen perde ve yapışıklık gibi durumların değerlendirilmesinde bu nedenle yerleşmiş bir yöntemdir. Aynı seansta doku örneği alınabilmesi ve uygun olgularda tedavinin de yapılabilmesi, histeroskopiyi yalnızca bir görüntüleme yöntemi olmaktan çıkarır.

Bu yazıda tanısal ve operatif histeroskopi arasındaki farkı, ofis histeroskopinin ne anlama geldiğini, işlemin hangi durumlarda istendiğini, döngünün hangi günlerinde planlandığını, hazırlık aşamasını, işlem sırasında neler olduğunu, anestezi seçeneklerini, ağrı konusunu ve sonrasında beklenen bulguları ele alıyoruz. Tüp bebek tedavisi öncesinde histeroskopinin neden istenebildiğini ayrı bir bölümde inceliyoruz. Amaç bilgilendirmektir. Sizin için histeroskopinin gerekli olup olmadığı, hangi ortamda ve hangi anestezi ile yapılacağı, sizi muayene eden hekimin değerlendirmesine bağlıdır.

Histeroskopi nedir ve rahim içinde neyi gösterir?

Rahim, iç yüzeyi endometrium adı verilen bir zarla kaplı, önden arkaya basık bir boşluktur. Histeroskopi bu boşluğun içine ışık kaynağı ve kamera taşıyan ince bir teleskopla girilerek yapılır. Cihazın çapı tanısal işlemlerde yaklaşık 2,7 ile 5 mm arasındadır; ayaktan yapılan histeroskopide 3,5 mm ve altındaki ince histeroskopların kullanılması önerilir. Rahim boşluğu normalde ön ve arka duvarı birbirine değecek biçimde kapalı durur; görüntü alabilmek için boşluğun açılması gerekir. Bunun için çoğunlukla serum fizyolojik kullanılır ve sıvı basıncı duvarları birbirinden ayırarak kavitenin tümünü görünür hale getirir.

Ekrana aktarılan görüntüde servikal kanal, rahim boşluğunun şekli, endometriumun yüzey özellikleri ve her iki tüpün rahime açıldığı delikler (tubal ostiumlar) değerlendirilir. Bu bakış sırasında endometrial polip, rahim boşluğuna doğru büyümüş miyom (submüköz miyom), doğuştan gelen rahim içi perde, geçirilmiş işlemlere bağlı yapışıklıklar ve yerinden kaymış rahim içi araç gibi bulgular doğrudan görülebilir. Şüpheli bir alan varsa aynı seansta hedefe yönelik doku örneği alınabilir. Böylece körlemesine yapılan örneklemelerde gözden kaçabilen sınırlı lezyonlar da değerlendirme kapsamına girer.

Ultrason ses dalgalarının yansımasını, ilaçlı rahim filmi ise kontrast maddenin dağılımını yorumlar; ikisi de rahim içini dolaylı olarak gösterir. Histeroskopi iç yüzeyi olduğu gibi gösterdiği için rahim boşluğu hakkında doğrudan bilgi verir. Buna karşılık tüplerin açık olup olmadığı hakkında bilgi vermez; bu soru için ilaçlı rahim filmi gibi ayrı tetkikler gerekir. İki yöntem birbirinin yerine geçmez, çoğu zaman birbirini tamamlar ve hangisinin öncelikli olduğu yanıt aranan klinik soruya göre belirlenir.

Tanısal histeroskopi ile operatif histeroskopi arasındaki fark

Histeroskopi tek bir işlem değil, aynı yöntemin iki farklı kullanımıdır. Tanısal histeroskopide amaç yalnızca bakmaktır; ince çaplı bir cihazla rahim boşluğu görüntülenir, gerekirse küçük bir örnek alınır ve işlem sonlandırılır. Operatif histeroskopide ise cihazın içinde çalışma kanalı bulunur. Bu kanaldan makas, tutucu, elektrotlu rezeksiyon halkası ya da doku parçalayıcı sistemler geçirilerek polip çıkarılması, submüköz miyomun traşlanması, perdenin kesilmesi veya yapışıklıkların açılması gibi girişimler yapılır.

Günümüzde sık uygulanan yaklaşım, uygun olgularda tanı ve tedavinin aynı seansta birleştirilmesidir. Küçük bir polip ya da ince bir perde görüldüğünde, hastayı ikinci bir işleme çağırmak yerine aynı oturumda girişim tamamlanabilir. Bunun koşulu lezyonun boyutunun ve yerleşiminin uygun olması, hastanın işlemi rahatça tolere etmesi ve ekibin gerekli donanıma sahip olmasıdır. Büyük ya da derin yerleşimli miyomlarda, yaygın yapışıklıklarda ve uzun sürmesi beklenen girişimlerde planlı bir ameliyathane seansı tercih edilir.

Ofis histeroskopi nedir?

Ofis histeroskopi, işlemin ameliyathane yerine poliklinik şartlarında, hasta uyutulmadan ve çoğu olguda rahim ağzı genişletilmeden yapılmasını tanımlar. Adındaki ofis sözcüğü farklı bir cihazı değil, farklı bir ortamı ve ölçeği anlatır. Çok ince çaplı histeroskopların ve yüksek çözünürlüklü kameraların yaygınlaşması bu yaklaşımı mümkün kılmıştır; Birleşik Krallık'taki ulusal rehber ayaktan histeroskopide 3,5 mm ve altındaki cihazların kullanılmasını ve spekulumsuz vajinoskopik tekniğin standart tanı yöntemi olmasını ister. İşlemden sonra hasta kısa bir dinlenmenin ardından kendi başına evine dönebilir; araç kullanma ve yemek yeme kısıtlaması genellikle gerekmez. Bu nedenle ofis histeroskopi, ilk değerlendirmenin yeterli olduğu birçok olguda akla gelen seçenektir.

Ofis histeroskopide sık kullanılan bir ayrıntı vajinoskopik yaklaşımdır. Burada spekulum ve rahim ağzını tutan tenakulum kullanılmaz; histeroskop doğrudan vajina içinde ilerletilir, rahim ağzı bulunur ve kanaldan geçilir. Spekulum ile tenakulumun yarattığı gerilme ortadan kalktığı için işlem birçok kadın tarafından daha rahat karşılanır. Birleşik Krallık'taki mesleki kuruluşların hasta bilgilendirme belgelerinde bu yaklaşım ayaktan histeroskopide önerilen yöntem olarak yer alır. Yine de yöntemin uygulanabilir olması, cihazın ilerletilmesinin hiç his vermediği anlamına gelmez.

Ofis histeroskopinin sınırları da vardır. Rahim ağzı dar olan, daha önce doğum yapmamış ya da menopoz sonrası dönemde olan bazı kadınlarda kanaldan geçiş zorlaşabilir. Belirgin ağrı ortaya çıkarsa işlem yarıda bırakılıp anestezi altında yeniden planlanabilir. Yaygın yapışıklık, büyük miyom ya da uzun sürmesi beklenen girişimlerde baştan ameliyathane tercih edilir. Hangi ortamın uygun olduğuna muayene bulguları, ultrason görüntüsü ve hastanın tercihi birlikte değerlendirilerek karar verilir.

Histeroskopi hangi durumlarda istenir?

Histeroskopi bir tarama yöntemi değildir; belirli bir soruyu yanıtlamak için istenir. En yaygın gerekçe anormal rahim kanamasıdır: adet kanamasının beklenenden yoğun ya da uzun olması, adetler arasında lekelenme, menopoz sonrası görülen herhangi bir kanama. İkinci başlık rahim boşluğunun yapısal olarak değerlendirilmesidir. Üçüncü başlık ise ultrason veya ilaçlı rahim filminde görülen bir bulgunun doğrulanması ve uygunsa aynı seansta giderilmesidir.

• Yoğun, uzamış ya da düzensiz adet kanaması ve adetler arasında görülen lekelenme
• Menopoz sonrası dönemde görülen her türlü kanama
• Ultrasonda ya da ilaçlı rahim filminde şüphe doğuran rahim içi görüntü
• Endometrial polip ya da rahim boşluğuna doğru büyümüş miyom düşüncesi
• Doğuştan gelen rahim içi perde (uterin septum) ve rahim şekliyle ilgili diğer farklılıklar
• Geçirilmiş kürtaj, doğum sonu girişim ya da enfeksiyon sonrası gelişen rahim içi yapışıklık şüphesi
• Tekrarlayan düşük öyküsü ve embriyo transferlerinin tekrarlayan biçimde tutunmaması
• Nedeni açıklanamayan kısırlık değerlendirmesinde seçilmiş olgular
• Yerinden kaymış ya da ipi görünmeyen rahim içi aracın araştırılması ve çıkarılması
• Endometrium kalınlığının beklenenden fazla olması ve hedefe yönelik örnekleme gereği

Bu listedeki her başlık doğrudan histeroskopi gerektirmez. Yoğun adet kanaması olan bir kadında önce ayrıntılı öykü alınır ve muayene yapılır; kan sayımı herkese istenir. Pıhtılaşma bozukluğu araştırması, kanamanın ilk adetten beri sürmesi ile kişisel veya aile öyküsünün pıhtılaşma bozukluğunu düşündürmesi bir arada bulunuyorsa düşünülür; tiroid değerlendirmesi ise yalnızca tiroid hastalığına ait başka bulgular varsa yapılır; kadın hormon tetkikleri bu endikasyonda istenmez. Hangi görüntülemenin önce yapılacağı öykü ve muayeneye göre belirlenir: Birleşik Krallık'taki ulusal rehber, adetler arasında süregelen kanama ya da endometrium patolojisi için risk etkenleri gibi rahim içi bir nedeni düşündüren bulgular varsa ilk basamakta doğrudan ayaktan histeroskopi önerir; ultrason ise rahmin karından elle büyük hissedildiği, pelvik kitle düşünüldüğü, muayenenin yeterli bilgi vermediği durumlarda ya da hastanın histeroskopiyi istemediği hallerde öne geçer; adenomiyozis şüphesinde karından yapılan ultrason yerine vajinal ultrason tercih edilir. Hangi tetkikin size uygun olduğuna yaşınız, şikayetinizin süresi ve eşlik eden bulgular belirleyici olur; sırayı sizi muayene eden hekiminiz belirler.

Histeroskopi döngünün hangi gününde yapılır?

Zamanlama görüntünün kalitesini etkilediği için önemsenir; bu yaklaşım karşılaştırmalı çalışmalarla kanıtlanmış olmaktan çok uzmanların ortak kanaatine dayanır. Adet döngüsü gören kadınlarda tercih edilen dönem, kanamanın bittiği günlerden yumurtlamaya kadar uzanan proliferatif evredir; pratikte bu, kanamanın ilk gününü birinci gün sayarak yaklaşık 6 ile 12. günlere denk gelir. Bu dönemde endometrium incedir, yüzey düzgündür ve rahim boşluğundaki küçük lezyonlar daha net ayırt edilir. Kanama sırasında yapılan bir işlemde kan ve dökülen doku parçaları görüntüyü bozar; bu nedenle adet günleri uygun değildir.

Döngünün ikinci yarısında, yani yumurtlamadan sonraki luteal evrede endometrium kalınlaşır ve yüzeyi kabarık, kıvrımlı bir görünüm alır. Bu görünüm gerçekte olmayan bir polip izlenimi verebilir ya da var olan küçük bir polibin kalın zar içinde gizlenmesine yol açabilir. Ayrıca bu dönemde gebelik olasılığı bulunduğu için işlem genellikle planlanmaz. Gebelik olasılığının dışlanması, zamanlamanın yalnızca görüntü kalitesiyle değil güvenlikle de ilgili olduğunu gösterir.

Adetleri düzensiz olan, hiç adet görmeyen ya da sürekli lekelenmesi olan kadınlarda bu takvim uygulanamaz. Bu durumda hekim ultrasonla endometrium kalınlığını değerlendirip uygun günü belirler, bazen kanamayı düzenlemek için kısa süreli hormonal bir hazırlık planlar. Menopoz sonrası dönemde döngü bulunmadığı için zamanlama serbesttir ve işlem uygun görülen herhangi bir günde yapılabilir. Doğum kontrol yöntemi kullanıyorsanız bunu hekiminize bildirmeniz planlamayı kolaylaştırır.

Histeroskopi öncesinde nasıl hazırlanılır?

Hazırlık, planlanan anestezi türüne ve işlemin kapsamına göre değişir. Anestezisiz yapılacak bir ofis histeroskopide hazırlık oldukça basittir; genel anestezi planlanan operatif bir girişimde ise standart ameliyat öncesi değerlendirme gerekir. Her iki durumda ortak olan nokta gebelik olasılığının dışlanması ve aktif bir pelvik enfeksiyon bulunmamasıdır. Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları ve bitkisel ürünleri hekiminize bildirmeniz gerekir. Histeroskopi gebelik olasılığı varsa yapılmaz; bu nedenle son adetinizle randevunuz arasında korunmanız ya da ilişkiden kaçınmanız istenir. Aktif pelvik enfeksiyon, devam eden yoğun kanama ve bilinen rahim ağzı kanseri de işlemin ertelenmesini ya da başka bir yolun seçilmesini gerektiren durumlardır.

• Son adetinizle randevunuz arasında korunma kullanılması ya da ilişkiden kaçınılması; gerekirse randevu günü idrarda gebelik testi yapılması
• Anormal akıntı, ateş ya da pelvik ağrı varsa bunların işlem öncesinde değerlendirilmesi
• Kullanılan tüm ilaçların, kan sulandırıcıların ve bitkisel ürünlerin bildirilmesi
• Genel anestezi planlandıysa hekimin belirttiği süre boyunca aç kalınması
• Genel anestezi ya da sedasyon sonrası eve dönüş için bir yakınının eşlik etmesi
• İşlem günü için ped getirilmesi ve rahat kıyafet tercih edilmesi
• Daha önce geçirilmiş rahim ameliyatlarının ve doğum şeklinin belirtilmesi

Komplike olmayan histeroskopide rutin antibiyotik verilmesi genel bir uygulama değildir; antibiyotiğin gerekip gerekmediğine hekiminiz karar verir. Birleşik Krallık'taki ulusal rehber, ayaktan histeroskopi hizmetlerinde hastalara işlem öncesinde ağız yoluyla ağrı kesici almalarının önerilmesini ister; hasta bilgilendirme belgeleri ise bunun için işlemden yaklaşık bir saat öncesini tavsiye eder. Hangi ilacın size uygun olduğunu ve dozunu hekiminiz belirler. Rahim ağzını yumuşatmak için ilaç kullanılması da herkese uygulanan bir basamak değildir; daha önce doğum yapmamış ya da menopoz sonrası dönemde olan seçilmiş kadınlarda düşünülebilir. Bu ayrıntılarda merkezler ve rehberler arasında gerçek farklılıklar bulunur.

İşlem sırasında neler yapılır?

İşlem jinekolojik muayene pozisyonunda başlar. Girişim doğal yollardan, vajina ve rahim ağzından geçilerek yapılır; karında ya da vücudun başka bir yerinde kesi yapılmaz ve dikiş atılmaz. Klasik yaklaşımda spekulum yerleştirilir, rahim ağzı görülerek uygun bir antiseptikle temizlenir ve gerekiyorsa lokal anestezi uygulanır. Vajinoskopik yaklaşımda spekulum ve tenakulum kullanılmaz; histeroskop doğrudan vajina içinde ilerletilerek rahim ağzı bulunur. Cihaz servikal kanaldan geçirilirken aynı anda sıvı verilmeye başlanır; sıvı hem kanalı açar hem de görüntüyü berraklaştırır. Rahim boşluğuna ulaşıldığında önce genel bir bakış yapılır, ardından ön duvar, arka duvar, yan duvarlar ve tubal ostiumlar sırayla değerlendirilir.

Tanısal bir değerlendirme kısa sürer; çoğu olguda cihazın yerleştirilmesinden çıkarılmasına kadar geçen süre yaklaşık 5 ile 15 dakikadır ve biyopsi alınması bu süreyi uzatır. Hasta bilgilendirme belgeleri arasında bu konuda küçük farklar vardır; bir kısmı 5 ile 10 dakika, bir kısmı 10 ile 15 dakika verir. Bir girişim yapılacaksa süre daha da uzar ve işlemin kapsamına göre 15 ile 45 dakikaya ulaşabilir. Operatif histeroskopide kullanılan sıvının verilen ve geri alınan miktarı dikkatle izlenir, çünkü dolaşıma fazla sıvı geçmesi dolaşım yüklenmesine ve akciğerlerde sıvı birikmesine yol açabilir; tuz içermeyen sıvılar kullanıldığında buna kanın sodyum düzeyinin düşmesi de eklenir. Bu takip, işlem güvenliğinin rutin bir parçasıdır ve ekibin sürekli izlediği bir ölçümdür.

Doku örneği alındıysa bu örnek patoloji incelemesine gönderilir ve sonuç genellikle birkaç gün ile iki hafta içinde çıkar. İşlemin görsel bulguları hemen aktarılabilir, ancak doku tanısı patoloji sonucuyla tamamlanır. Bu nedenle histeroskopi çıkışında anlatılanlar ile patoloji raporu geldikten sonra yapılacak değerlendirme birbirinden ayrıdır. Kontrol görüşmenizde her iki bilgiyi birlikte ele almak, sonraki adımın doğru planlanması açısından önemlidir.

Anestezi seçenekleri ve ağrı konusu

Histeroskopide tek bir anestezi yöntemi yoktur. Seçenekler anestezi uygulanmaması, rahim ağzı çevresine lokal anestezik yapılması (paraservikal ya da intraservikal blok), damardan ilaçla hafif uyku hali sağlanması (sedasyon) ve genel anestezidir. Bazı merkezlerde buna solunarak alınan ağrı kesiciler (nitröz oksit gibi gaz uygulamaları) eklenir; bu yöntem kullanıldığında eve dönmeden önce biraz daha beklenmesi ve o gün araç kullanılmaması istenebilir. Sıcak su torbası, müzik ve dikkati başka yöne çeken yöntemler de bazı kadınlara yardımcı olur. Seçimi belirleyen başlıklar işlemin tanısal mı operatif mi olduğu, beklenen süre, rahim ağzının durumu, daha önce doğum yapılmış olup olmaması, eşlik eden hastalıklar ve hastanın kendi tercihidir. Bu tercihin karara dahil edilmesi, hasta bilgilendirme belgelerinde ayrıca vurgulanan bir noktadır.

Ağrı konusunda açık olmak gerekir. Anestezisiz yapılan ofis histeroskopide kadınların çoğu adet sancısına benzer bir kramp hissi tanımlar; bu his genellikle cihazın rahim ağzından geçtiği ve sıvının boşluğu açtığı saniyelerde belirginleşir, işlem bittikten sonra hızla azalır. Buna karşılık ağrının şiddetli olması nadir değildir: Birleşik Krallık'ta histeroskopi yapılan binlerce kadınla yürütülen bir ankette, katılımcıların azımsanmayacak bir bölümü ağrılarını şiddetli olarak tanımlamıştır. Bu bir dayanıklılık meselesi değildir; rahim ağzının darlığı, kaygı düzeyi, daha önce doğum yapılmamış olması, işlemin uzaması ve aynı seansta biyopsi alınması ya da polip çıkarılması ağrıyı artıran gerçek etkenlerdir. Adet ağrınızın sizi bayıltacak kadar şiddetli olması, daha önce vajinal muayene ya da smear sırasında şiddetli ağrı yaşamış olmanız veya cinsel şiddet dahil zorlayıcı bir deneyim öykünüz varsa bunu işlem öncesinde hekiminizle paylaşmanız, planın baştan buna göre kurulmasını sağlar.

Bu nedenle işlem öncesinde ağrı seçeneklerinin konuşulması ve işlem sırasında rahatsızlığınızı belirtebileceğinizi bilmeniz önemlidir. Mesleki kuruluşların bilgilendirme belgelerinde, ayaktan histeroskopi sırasında hastanın işlemin durdurulmasını isteyebileceği ve bu talebin karşılanması gerektiği açıkça yer alır. İşlem odasında size destek olan bir hemşire bulunur ve isterseniz bir yakınınız işlem boyunca yanınızda kalabilir. İşlemin durdurulmasını istediğinizi nasıl bildireceğinizi, işlem başlamadan önce ekiple birlikte kararlaştırabilirsiniz. İşlem yarıda kalırsa bu bir başarısızlık değildir; anestezi altında planlanmış ikinci bir seansla tamamlanır. Ayaktan histeroskopiyi hiç denemek istemiyorsanız, işlemi baştan sedasyon ya da genel veya bölgesel anestezi altında yaptırmayı seçebilirsiniz. Hasta bilgilendirme belgeleri ve ulusal rehberler bunu açık bir seçenek olarak tanımlar; ayaktan işlemi kabul etmeyen kadınlara anestezi altında histeroskopi önerilmesi gerektiği belirtilir. Bu durumda işlem ameliyathanede, çoğunlukla günübirlik yatışla yapılır ve her merkezde bu olanak bulunmayabilir. Kaygınız belirginse bunu önceden paylaşmanız, hekiminizin anestezi planını buna göre düzenlemesine yardımcı olur.

Tüp bebek öncesi histeroskopi neden istenebilir?

Tüp bebek hazırlığında rahim boşluğunun değerlendirilmesi standart bir basamaktır, ancak bu değerlendirmenin histeroskopi ile yapılması her kadın için gerekli değildir. Ultrasonu normal olan ve ilk kez tüp bebek tedavisine girecek kadınlarda rutin histeroskopi yapılmasının gebelik sonuçlarını iyileştirdiği, geniş katılımlı randomize çalışmalarda gösterilememiştir. Bu nedenle pek çok merkez histeroskopiyi herkese uygulanan bir hazırlık adımı olarak değil, belirli bir gerekçe bulunduğunda istenen bir tetkik olarak konumlandırır.

Buna karşılık bazı durumlarda histeroskopinin yeri daha nettir. Ultrasonda polip ya da rahim boşluğuna uzanan miyom düşünülüyorsa, ilaçlı rahim filminde boşluk düzensiz görünüyorsa, geçirilmiş kürtaj veya doğum sonu girişim nedeniyle yapışıklıktan şüpheleniliyorsa, embriyo transferi teknik olarak zor olduysa ya da iyi görünen embriyolara karşın transferler tekrarlayan biçimde tutunmadıysa rahim içinin doğrudan görülmesi gündeme gelir. Burada belirleyici olan, görüntülemede düzeltilebilir bir bulgunun bulunmasıdır. Tekrarlayan tutunma başarısızlığı olan ve bilinen bir rahim içi patolojisi saptanmamış yedi yüzü aşkın kadınla yapılan randomize bir çalışmada, transfer öncesinde histeroskopi yapılan ve yapılmayan grupların canlı doğum sonuçları arasında fark bulunmamıştır; başka çalışmaları birlikte değerlendiren bir derleme ise histeroskopi yapılan grupta gebelik sonuçlarının daha olumlu olduğunu bildirmiştir; ancak bu derlemelerin dayandığı çalışmaların yöntem kalitesi sınırlıdır. Kanıtlar bu nedenle tek yönde değildir. Avrupa'daki üreme sağlığı kuruluşunun iyi klinik uygulama önerileri, tekrarlayan tutunma başarısızlığında rahim boşluğunun önce vajinal ultrasonla değerlendirilmesini, histeroskopinin ise özellikle ultrasonda bir anomaliden şüphelenildiğinde düşünülebileceğini belirtir.

Histeroskopi bu olgularda yalnızca bir bulgu aramaz; aynı seansta düzeltme olanağı da sunar. Polip çıkarılması, rahim boşluğuna taşan miyomun traşlanması, perdenin kesilmesi ve yapışıklıkların açılması transfer öncesinde yapılabilecek girişimlerdir. Bu girişimlerin gebelik şansına katkısı birbirinden farklıdır: rahim içi perdenin kesilmesi için Amerika Üreme Tıbbı Derneği'nin 2024 güncellemesi, kısırlığı olan ya da tedavi gören hastalarda işlemin makul olduğunu, ancak mevcut kanıtlarla net bir öneri yapılamayacağını ve perde kesilmesinin canlı doğumu artırıp artırmadığının belirsiz kaldığını belirtir; karar hekimle birlikte, ortak karar verme yaklaşımıyla alınır. Tekrarlayan düşük öyküsü varsa öneri daha nettir. Hiç gebelik denemesi yapmamış kadınlarda perdenin kesilmesi için ise yeterli kanıt yoktur. Rahim iç zarının süregelen iltihabı düşünülüyorsa histeroskopik görünüm biyopsi ile birlikte değerlendirilir; bu konu kronik endometrit ve tutunma yazısında ayrıntılı ele alınmıştır. Ayrıca zor geçen bir transfer öncesinde servikal kanalın değerlendirilmesi, sonraki transferin planlanmasını kolaylaştırabilir.

Tekrarlayan tutunma başarısızlığının nedeni her zaman rahim boşluğunda değildir; embriyo kaynaklı etkenler, zamanlama ve laboratuvar süreçleri de rol oynar. Bu nedenle histeroskopi tek başına bir yanıt değil, bütünün bir parçasıdır. Konunun geniş çerçevesi için tüp bebek neden tutmaz yazısına bakabilirsiniz. Sizin dosyanızda histeroskopinin gerekli olup olmadığı, önceki tetkikleriniz ve tedavi geçmişiniz birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Histeroskopi sonrasında ne beklenir?

Tanısal bir histeroskopiden sonra çoğu kadın kısa bir dinlenmenin ardından aynı gün evine döner. İlk günlerde adet sancısına benzer kramplar ve az miktarda lekelenme beklenen bulgulardır; bu lekelenme çoğu kadında birkaç gün içinde azalır ve genellikle bir haftayı aşmaz. Operatif bir girişim yapıldıysa kanama ve kramp biraz daha belirgin olabilir, dinlenme süresi uzar. Genel anestezi alındıysa o gün araç kullanmamanız ve önemli kararlar vermekten kaçınmanız önerilir. Nadiren, karın içine geçen sıvı ya da gazın diyaframı uyarması nedeniyle omuza vuran kısa süreli bir ağrı duyulabilir; bu his kendiliğinden geçer.

• 38 derece ve üzerinde ateş ya da titreme
• Kötü kokulu veya rengi değişmiş vajinal akıntı
• Ped değiştirmeyi sıklaştıracak kadar yoğun ya da pıhtılı kanama
• Ağrı kesiciyle geçmeyen, artan karın ya da kasık ağrısı
• Baş dönmesi, bayılma hissi ya da belirgin güçsüzlük
• İdrar yaparken yanma, idrar yapamama veya karında şişkinlik
• Azalmak yerine artan ya da tanısal bir işlemden sonra bir haftayı aşan kanama

Cinsel ilişki, tampon kullanımı, havuz ve küvet gibi konularda verilen süreler işlemin türüne göre değişir; genellikle kanama sona erene kadar beklenmesi istenir. Operatif girişimlerden sonra bu süre daha uzun olabilir ve hekiminizin verdiği talimat esas alınır. Duş almanız için beklemeniz gerekmez; kısıtlama havuz, küvet ve vajina içine bir şey yerleştirilmesi içindir. Gebelik denemelerine ne zaman yeniden başlanacağı da yapılan girişime bağlıdır. Basit bir tanısal işlemden sonra genellikle bir sonraki döngüde devam edilebilirken, yapışıklık cerrahisinden sonra iyileşmenin izlenmesi için ek bir bekleme süresi ve bazen kontrol histeroskopisi planlanır.

Olası riskler ve kararın kişiye özel olması

Histeroskopi yaygın olarak uygulanan ve çoğunlukla sorunsuz tamamlanan bir işlemdir, ancak her girişimde olduğu gibi riskleri vardır. Bu risklerin görülme sıklığı düşüktür ve operatif işlemlerde tanısal işlemlere göre daha fazladır. Başlıca riskler rahim duvarının zedelenmesi (uterin perforasyon), rahim ağzında yaralanma, kanama, enfeksiyon, kullanılan sıvının dolaşıma fazla geçmesine bağlı dolaşım yüklenmesi ile kanın tuz dengesinin bozulması ve işlem sırasında tansiyon ile nabzın düşmesiyle seyreden vazovagal yanıttır. Birleşik Krallık'taki hasta bilgilendirme belgelerinde tanısal histeroskopide rahim duvarının zedelenmesi seyrek görülen bir durum olarak tanımlanır ve aynı seansta polip ya da miyom çıkarıldığında bir miktar daha sık rastlanır; enfeksiyon da sık görülmez. Ayaktan histeroskopide işlemin tamamlanamaması da olası sonuçlardan biridir ve çoğunlukla rahim ağzının çok kapalı ya da nedbeli olmasından kaynaklanır.

Yapışıklık cerrahisi gibi daha ileri girişimlerden sonra yeniden yapışıklık gelişmesi söz konusu olabilir; bu nedenle bazı olgularda kontrol histeroskopisi planlanır. Riskleri azaltan unsurlar doğru endikasyon, uygun zamanlama, girişimin kapsamına uygun donanım ve işlem sırasında sıvı dengesinin izlenmesidir. İşlemden önce yapılan bilgilendirme ve onam görüşmesi bu risklerin sizinle paylaşıldığı aşamadır; anlamadığınız noktaları sormak ve işlemden vazgeçmek sizin hakkınızdır.

Histeroskopinin size gerekli olup olmadığı, hangi ortamda ve hangi anestezi ile yapılacağı, şikayetinizin niteliğine, ultrason ve laboratuvar bulgularınıza, doğum ve ameliyat öykünüze ve varsa tedavi planınıza göre değişir. Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır ve bir muayenenin yerini almaz. Değerlendirme kişiye özeldir; kararı, dosyanızın tümünü gören ve sizi muayene eden hekiminiz verir.

İlgili İçerikler

• HSG (İlaçlı Rahim Filmi) Nedir? Tüp Tıkanıklığı Nasıl Anlaşılır?
• Rahim İçi Perde (Uterin Septum) Nedir?
• Asherman Sendromu (Rahim İçi Yapışıklık) Nedir?
• Kronik Endometrit Nedir ve Tutunmayı Nasıl Etkiler?
• Tüp Bebek Neden Tutmaz? Başarısızlık Nedenleri ve Sonraki Adımlar
• Rahimde polip (endometrial polip) nedir, nasıl saptanır ve ne zaman alınır?

Kaynaklar ve referanslar

Bu içerik, aşağıdaki bağımsız ve otoriter kaynaklarla desteklenmiştir:

• NHS (Birleşik Krallık), Histeroskopi
• RCOG (Birleşik Krallık), Ayaktan histeroskopi hasta bilgilendirmesi
• ACOG (Amerika Kadın Hastalıkları ve Doğum Birliği), Hysteroscopy
• NICE (Birleşik Krallık), Yoğun adet kanaması değerlendirme ve yönetim rehberi NG88
• ASRM (Amerika Üreme Tıbbı Derneği), Uterin septumda kanıta dayalı tanı ve tedavi rehberi (2024)
• ESHRE (Avrupa İnsan Üremesi ve Embriyoloji Derneği), Tekrarlayan tutunma başarısızlığında iyi klinik uygulama önerileri (2023)