Klamidya nedir, belirtileri nelerdir ve nasıl tanı konur?

Klamidya, Chlamydia trachomatis adlı bakterinin yol açtığı ve cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondur. Dünya genelinde en sık görülen bakteriyel cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan biridir. Bu yazının omurgasını oluşturan tek bir cümle vardır: klamidya kadınların çoğunda hiçbir belirti vermeden seyreder. Yani bir şikayetinizin olmaması, enfeksiyonun olmadığını göstermez. Bu nedenle klamidyada doğru yaklaşım, belirti çıkmasını beklemek değil, risk söz konusu olduğunda test yaptırmaktır. Sessiz seyreden bir enfeksiyonun temel sorunu, fark edilmediği sürede rahim ağzından yukarıya, rahim içine ve tüplere doğru ilerleyebilmesidir.

Bu yazıda klamidyanın ne olduğunu, belirti verdiğinde hangi şikayetleri yaptığını, tanısının nasıl konduğunu ve tedavi edilmediğinde üreme organlarında ne gibi değişikliklere yol açabileceğini açıklıyoruz. Tedavi edilmeyen enfeksiyonun pelvik enflamatuar hastalığa, tüp hasarına ve tüp tıkanıklığına ilerleyebilmesi, konunun kadın sağlığı açısından asıl ağırlıklı yönüdür ve ayrı bir bölümde ele alınmıştır. Beklemeden başvuru gerektiren bulguları da yazının başına yakın bir yerde, ayrı bir başlık altında topladık. Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; sizdeki tabloyu değerlendirecek ve test ya da tedavi kararını verecek olan, sizi muayene eden hekiminizdir.

Klamidya nedir ve neden çoğu kadında sessiz seyreder

Klamidya; rahim ağzı, idrar yolu, rahim içi, tüpler ve bazen makat bölgesinin iç yüzeyini döşeyen hücrelere yerleşen bakteriyel bir enfeksiyondur. Bu enfeksiyon, dışarıdan bakıldığında fark edilen bir yara ya da kabarıklık yapan hastalıklardan değildir; bu nedenle kişinin kendi kendine görebileceği bir bulgu çoğu zaman yoktur. Muayenede ise rahim ağzında iltihaba işaret eden akıntı ya da kolay kanayan bir görünüm saptanabilir. Yine de muayene bulgusunun normal olması klamidyayı dışlamaz; karar testle verilir. İltihap vardır, ancak sessizdir. Kadınlarda enfeksiyonun ilk yerleştiği yer çoğunlukla rahim ağzıdır ve buradaki iltihap çoğu kez kişinin fark edebileceği bir şikayet oluşturmayacak kadar siliktir. Bu nedenle kişinin hiçbir şey fark etmediği uzun bir dönem ortaya çıkar.

Sessiz seyretmek, enfeksiyonun hafif olduğu anlamına gelmez. Belirti vermediği sürede bakteri rahim ağzından rahim içine, oradan da tüplere doğru ilerleyebilir. Bu ilerleme sırasında da çoğu kez belirgin bir şikayet olmaz; olan şikayet ise adet ağrısı, kabızlık ya da yorgunluk gibi başka nedenlere bağlanır. Klamidyanın kadın sağlığı açısından önemli olmasının nedeni budur: sorun, enfeksiyonun şiddetinden değil, geç fark edilmesinden kaynaklanır.

Bu nedenle klamidyada karar verme mantığı pek çok başka enfeksiyondan farklıdır. Ateşin çıkmasını, akıntının artmasını ya da ağrının başlamasını beklemek yerine, risk varlığında test yapılır. Riskin ne olduğunu ve testin hangi durumlarda istendiğini aşağıda ayrı bir bölümde açıklıyoruz. Sizin için hangi durumda test yapılacağına ve sonucun ne anlama geldiğine karar verecek olan hekiminizdir; bu yazı o değerlendirmenin yerine geçmez.

Beklemeden başvuru gerektiren bulgular ve acil durumlar

Klamidya genellikle sessiz seyretse de, enfeksiyon rahim ve tüplere ilerlediğinde tablo hızla değişebilir. Aşağıdaki bulgulardan herhangi biri varsa randevu gününü beklemek ya da konuyu ertesi güne bırakmak doğru değildir. Özellikle ateş, şiddetli alt karın ağrısı ve kötü kokulu akıntının birlikte bulunması, rahim ve tüplerde ilerlemiş bir iltihabı düşündürür; bu durumda aynı gün muayene edilmeniz gerekir; ağrı şiddetli ya da giderek artıyorsa, ateşe titreme veya durmayan kusma eklenmişse beklemeyin, doğrudan acil servise başvurun. Hangi tetkiklerin gerektiğine muayene sonrasında hekiminiz karar verir. Evde ağrı kesici alarak beklemek tanıyı ve tedaviyi geciktirir.

• Bayılma, göz kararması, soğuk terleme ya da hızlı kalp atışı ile birlikte olan alt karın ağrısı
• Omuz ucuna ya da kürek kemiğine vuran ağrı, özellikle gebelik olasılığı varken
• Ateş ya da titreme ile birlikte olan alt karın ağrısı
• Ani başlayan, şiddetli ya da giderek artan tek taraflı alt karın ağrısı
• Şiddetli, giderek artan veya karnın her iki yanına yayılan alt karın ağrısı
• Ateş ya da alt karın ağrısı ile birlikte olan, kötü kokulu veya iltihaplı görünümde akıntı
• Bulantı, kusma ve karna dokunulduğunda belirginleşen hassasiyet
• Adet dönemi dışında başlayan, miktarı artan ya da durmayan kanama
• Gebelik şüphesi veya bilinen bir gebelik ile birlikte olan alt karın ağrısı
• İdrar yaparken yanmaya eklenen böğür ağrısı ve ateş

Bu bulgular yalnızca klamidyada görülmez. Dış gebelik, yumurtalık kistinin burkulması ve apandisit gibi acil değerlendirme gerektiren başka durumlar da benzer şekilde başlayabilir. Ayrımı yapan şey anlatılan şikayetin kendisi değil, muayene ve tetkiklerdir. Bu nedenle listedeki bir tablo varsa internette bilgi aramak yerine en yakın sağlık kuruluşuna başvurmanız gerekir. Bu bölümdeki hiçbir bulgu için sabahı beklemek doğru bir yaklaşım değildir.

Bu listedeki bulgular arasında bayılma, göz kararması, soğuk terleme, hızlı kalp atışı, omuz ucuna ya da kürek kemiğine vuran ağrı, giderek şiddetlenen tek taraflı ya da iki taraflı alt karın ağrısı, karna dokunulduğunda veya hareket ettikçe artan ağrı, yüksek ateş ya da titreme, durmayan kusma, yoğun kanama ile birlikte olan pelvik ağrı veya kendinizi çok kötü hissetmeniz varsa, özellikle gebelik olasılığı da varsa, bu bir acil durumdur. Bu tabloda randevu almayı, sabahı ya da aynı günün ilerleyen saatlerini beklemeyin; 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin. Kendi başınıza araç kullanmayın, yanınızda birinin olmasını sağlayın. Rahim dışı (dış) gebelik yaşamı tehdit edebilen bir durumdur ve saatler içinde değerlendirilmesi gerekir.

Klamidya belirtileri: belirti verdiğinde neler görülür

Klamidya belirti verdiğinde şikayetler çoğu kez hafiftir ve başka nedenlere bağlanmaya elverişlidir. Akıntıda renk, kıvam ya da miktar değişikliği; idrar yaparken yanma; ilişki sırasında ve sonrasında ağrı; adet arasında ara kanama ya da ilişki sonrası kanama ve alt karın ağrısı başta gelir. Bu şikayetlerin tamamı aynı kişide bulunmaz. Çoğu zaman yalnızca biri vardır ve o da geçici sanılarak izlenmeye bırakılır.

• Akıntının miktarında, renginde ya da kokusunda değişiklik
• İdrar yaparken yanma ve sık sık idrara çıkma hissi
• İlişki sırasında ve ilişkiden sonra süren ağrı
• Adet dönemleri arasında ara kanama ya da lekelenme
• İlişki sonrasında görülen kanama
• Belirgin olmayan, baskı gibi tarif edilen alt karın ağrısı
• Bel ve kasık bölgesinde süren rahatsızlık hissi
• Temas bölgesine göre makat bölgesinde ağrı, kanama ya da akıntı; boğaz ağrısı; gözde kızarıklık, ağrı ve akıntı

Akıntı değişikliği tek başına klamidyaya özgü değildir; mantar enfeksiyonu, bakteriyel vajinoz ve trikomonas da benzer biçimde ortaya çıkabilir. Vajinal akıntı renkleri ve anlamları yazısında bu ayrımın neden yalnızca renge bakarak yapılamayacağını ayrıntılı anlatıyoruz. İlişki sonrası kanama ise ayrıca değerlendirilmesi gereken bir başlıktır, çünkü rahim ağzı kaynaklı başka durumlarla da ortaya çıkabilir. Bu şikayetlerden biri sürüyorsa hangi testin gerektiğine, muayene sonrasında hekiminiz karar verir.

Belirtilerin ortaya çıkma zamanı da kişiden kişiye değişir. Belirti çıkacaksa, bulaşmadan sonraki bir hafta ile birkaç ay arasındaki geniş bir aralıkta çıkabilir; bazı kişilerde ise enfeksiyon aylarca sessiz kaldığı için hiç belirti görülmez. Bu değişkenlik, şikayetin başlangıç tarihinden yola çıkarak enfeksiyonun ne zaman alındığını hesaplamayı olanaksız kılar. Bu noktanın altını özellikle çiziyoruz, çünkü hem yersiz bir suçluluk duygusu hem de yanlış bir güven duygusu bu hesaptan doğar.

Klamidya nasıl bulaşır ve bulaşma zamanı belirlenebilir mi

Klamidya korunmasız vajinal, anal ve oral cinsel ilişki ile bulaşır. Bulaşma için boşalmanın gerçekleşmesi gerekmez; mukoza teması yeterlidir. Bu nedenle bakteri yalnızca rahim ağzı ve idrar yoluna değil, makat bölgesinin iç yüzeyine ve boğaza da yerleşebilir. Makat ve boğaz yerleşimleri çoğu zaman hiçbir belirti vermez; bu, oral ya da anal temas söz konusu olduğunda da testin gündeme gelmesinin nedenidir. Doğum sırasında bebeğe geçiş de mümkündür ve bu, enfeksiyonun gebelikte neden ayrıca önemli olduğunun bir parçasıdır. Tuvalet, havuz, hamam, havlu ya da günlük yaşamda ortak kullanılan eşyalar yolu ile bulaşma beklenen bir yol değildir. Buna karşılık vajinal sıvı ya da meni bulaşmış cinsel oyuncaklar ve eller bakteriyi aktarabilir; bu nedenle cinsel oyuncakların paylaşılmaması, paylaşılması durumunda ise her kullanımdan önce yıkanıp yeni bir prezervatifle kaplanması önerilir. Prezervatif kullanımı bulaşma olasılığını belirgin biçimde azaltır; ancak temasın tümüyle engellenmediği durumlarda sağlanan koruma sınırlı kalabilir.

Bir noktayı açıkça söylemek gerekir: klamidyanın ne zaman alındığını belirlemek çoğu durumda mümkün değildir. Enfeksiyon aylarca, bazen daha uzun süre sessiz kalabildiği için testin pozitif çıktığı tarih, bulaşmanın gerçekleştiği tarih hakkında bilgi vermez. Bu nedenle sonucun kimden ve ne zaman geldiği üzerine yürütülen bir muhakemenin tıbbi dayanağı yoktur. Doğru yaklaşım geçmişi çözmeye çalışmak değil, tedaviyi tamamlamak ve yeniden bulaşmayı önlemektir.

Aynı nedenle klamidya tanısı, ilişkide bulunan kişiler hakkında bir yargı aracı olarak kullanılmamalıdır. Hekim açısından sonucun anlamı tektir: tedavi edilmesi gereken bir enfeksiyon vardır ve temasta bulunan kişilerin de değerlendirilmesi gerekir. Bu değerlendirmenin gerekçesi suç ya da sorumluluk değil, tedavi edilen kişiye enfeksiyonun geri dönmesini engellemektir. Süreci bu çerçevede ele almak, hem tedaviyi hem de kişiler arasındaki iletişimi kolaylaştırır.

Pelvik enflamatuar hastalık nedir ve klamidya ile ilişkisi nedir

Pelvik enflamatuar hastalık, rahim ağzında başlayan bir enfeksiyonun yukarıya doğru ilerleyerek rahim içini, tüpleri ve bazen yumurtalıklar ile karın zarını tutmasıdır. Klamidya, bu tablonun arkasındaki başlıca nedenlerden biridir. İlerleme için enfeksiyonun şiddetli olması gerekmez; sessiz seyreden ve bu nedenle tedavi edilmemiş bir klamidya zaman içinde aynı sonucu doğurabilir. Bu bölümü ayrı açmamızın nedeni, klamidyanın kadın sağlığı açısından asıl ağırlığının burada olmasıdır.

Pelvik enflamatuar hastalığın belirtileri de çoğu kez beklenenden sessizdir. Tipik olarak alt karın ağrısı, ilişki sırasında derin ağrı, akıntı değişikliği, ara kanama ve ateş görülür; ancak bu bulguların tamamı bir arada olmayabilir. Hafif seyreden tablolar adet ağrısı ya da bağırsak şikayeti sanılarak geçiştirilebilir. Tanı ağırlıklı olarak muayene bulgularına dayanır; kan tetkikleri, ultrason ve enfeksiyon testleri bu değerlendirmeyi destekler. Tek bir tetkik üzerinden karar verilmez. Pelvik enflamatuar hastalık düşünüldüğünde tedavi, test sonuçları beklenmeden başlatılabilir; gecikmenin bir bedeli olduğu için bu kararı muayene sırasında hekiminiz verir.

İltihabın tüpler üzerindeki etkisi, klamidyanın neden ciddiye alınması gerektiğini açıklar. Tüplerin iç yüzeyi, yumurtayı ileriye taşıyan ince tüylerle kaplıdır ve bu yapı iyileşirken yerini nedbe dokusuna bırakabilir. Nedbe dokusu, tüpün hem iç yüzeyini hem de dışarıdan komşu dokularla olan ilişkisini değiştirir. Bu değişiklik ağrı, tüp hasarı ve tüp tıkanıklığı olarak karşımıza çıkar. Oluşan doku değişikliği, enfeksiyon tedavi edildikten sonra da yerinde kalabilir.

Bu nedenle pelvik enflamatuar hastalıkta tedaviye erken başlamak belirleyicidir. Tedavinin gecikmesi, kalıcı doku değişikliği olasılığını artırır. Tedavinin nasıl planlandığı, hastaneye yatış gerekip gerekmediği ve hangi tetkiklerin isteneceği kişiye göre değişir; bu kararı sizi değerlendiren hekiminiz verir. Antibiyotik tedavisine başlandıktan sonra üç gün içinde belirgin bir düzelme olmazsa ya da ağrı, ateş veya bulantı artarsa, tedavinin bitmesini beklemeden hekiminize yeniden başvurmanız gerekir. Buradaki amaç bir tedavi planı sunmak değil, böyle bir tablonun varlığında beklemenin bir bedeli olduğunu göstermektir.

Tüp hasarı, tüp tıkanıklığı ve hidrosalpenks

Klamidyaya bağlı iltihap geçtikten sonra bile tüplerde kalıcı bir iz kalabilir. Tüpün uç kısmı, yumurtayı toplayan püskül benzeri yapısını kaybedebilir; tüpün içi daralabilir ya da tümüyle kapanabilir. Tüpün uç kısmının kapanması ve tüp içinde sıvı birikmesi ile ortaya çıkan tabloya hidrosalpenks denir. Hidrosalpenks çoğu zaman ağrı yapmaz; ancak doğurganlık araştırması sırasında ya da başka bir nedenle yapılan ultrasonda fark edilir.

Tüplerin açık olup olmadığını değerlendirmek için kullanılan yöntemlerden biri rahim filmidir. İlaçlı rahim filmi, rahim içine verilen bir maddenin tüplerden karın boşluğuna geçişini röntgen ile izlemeye dayanır. Bazı durumlarda laparoskopi ile doğrudan görerek değerlendirme gerekir. Hangi yöntemin uygun olduğu şikayetlere, öyküye ve daha önce yapılmış tetkiklere göre değişir; bu seçimi sizi değerlendiren hekiminiz yapar.

Tüp hasarının doğurganlığa etkisi, hasarın yerine ve derecesine göre değişir. Tek tüpte sınırlı bir değişiklik ile her iki tüpün kapanmış olması aynı şey değildir. Tüplerin durumu, gebe kalma sürecini etkileyen tek etken de değildir; yumurtalık rezervi, adet düzeni, rahim içi yapı ve erkek faktörü birlikte değerlendirilir. Kadınlarda kısırlık belirtileri ve nedenleri yazısı bu değerlendirmenin bütününü ele alır.

Dış gebelik olasılığı ve süregelen pelvik ağrı

Tüpün iç yapısı bozulduğunda, döllenmiş hücre topluluğunun rahme ulaşma yolculuğu aksayabilir. Bu durumda gebeliğin rahim dışında, çoğunlukla tüp içinde yerleşmesi söz konusu olabilir; bu tabloya dış gebelik denir. Dış gebelik, erken dönemde tanınması gereken ve kendiliğinden düzelmesi beklenmeyen bir durumdur. Geçirilmiş klamidya ya da pelvik enflamatuar hastalık öyküsü, gebelik planlayan bir kişide bu olasılığın akılda tutulmasını gerektirir.

Bu nedenle geçirilmiş klamidya öyküsü olan bir kişide gebelik testi pozitifleştiğinde, gebeliğin rahim içinde yerleştiğinin ultrason ile gösterilmesi önem taşır. Tek taraflı keskin ağrı, omuz ucuna vuran ağrı, baş dönmesi, bayılma hissi ya da lekelenme eklendiğinde bu bir acil durumdur: randevu beklemeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin. Bu bulguların bir araya gelmesi her zaman dış gebelik anlamına gelmez; ancak ayrımı evde, anlatılanlara bakarak yapmak mümkün değildir.

Klamidyanın geride bırakabildiği bir diğer tablo, aylarca süren pelvik ağrıdır. Karın içinde oluşan yapışıklıklar, organların birbirine ve karın zarına olan ilişkisini değiştirerek harekete, ilişkiye ve adet dönemine bağlı ağrıya yol açabilir. Bu ağrı enfeksiyon geçtikten sonra da sürebilir ve tek başına antibiyotik ile çözülmez. Daha seyrek olarak, enfeksiyonun ardından eklem ağrısı ve şişliği (reaktif artrit) de görülebilir. Böyle bir ağrının nedeni araştırılmadan ağrı kesici ile idare edilmesi doğru bir yaklaşım değildir.

Klamidya ile karışabilen durumlar

Klamidyanın yaptığı şikayetler, kadın sağlığında sık görülen başka birkaç tablonun şikayetleri ile büyük ölçüde örtüşür. Akıntı değişikliği, yanma ve alt karın ağrısı bu tabloların hemen hepsinde bulunabilir. Bu örtüşme, şikayete bakarak kendi kendine teşhis koymayı ve tedaviye başlamayı yanlış kılar. Aşağıdaki tablo, hangi durumların birbirine karışabildiğini ve ayrımın hangi yolla yapıldığını özetlemek için hazırlanmıştır.

Tablodaki durumların tedavileri birbirinden farklıdır. Bu nedenle evde bulunan bir ilaçla ya da bir yakınınıza verilmiş tedaviyle kendi kendine tedaviye başlamak, hem yanlış tedaviye hem de asıl tablonun gecikmesine yol açar. Yarım kalmış bir antibiyotik kullanımı, şikayeti geçici olarak azaltıp testin yorumlanmasını da güçleştirebilir. Hangi testin isteneceğine ve sonucun ne anlama geldiğine muayene sonrasında hekiminiz karar verir. Özellikle idrarda yanma şikayeti, klamidyada tek başına bulunabilen bir yakınmadır ve idrar yolu enfeksiyonu sanılarak tekrar tekrar tedavi edilebilir. Yanma şikayeti tedaviye rağmen sürüyorsa ya da idrar kültürü üremesiz geliyorsa, klamidya testinin yapılıp yapılmayacağına hekiminiz karar verir.

Klamidya testi nasıl yapılır ve hangi durumlarda istenir

Klamidya tanısı, örnekte bakteriyi arayan testler ile konur. Kadınlarda örnek çoğunlukla iki yolla alınır: idrar örneği ya da vajinadan veya rahim ağzından alınan sürüntü örneği. Kadınlarda vajinal sürüntü, idrar örneğine göre enfeksiyonu yakalama olasılığı biraz daha yüksek olan örnek tipidir; bu nedenle çoğu durumda sürüntü tercih edilir. Anal ya da oral temas söz konusu olduğunda makat ya da boğazdan ayrıca örnek alınması gerekebilir, çünkü bu bölgelerdeki enfeksiyon idrar örneğinde görünmez. Hangi bölgelerden örnek alınacağına, öykünüzü değerlendiren hekiminiz karar verir. Sürüntü örneği muayene sırasında alınabileceği gibi, uygun durumlarda kişinin kendisi tarafından da alınabilir. İdrar örneği için bir süre idrara çıkılmamış olmasının istenebileceğini bilmek, örneğin yeniden alınmasını önler. Aktif klamidya enfeksiyonunun tanısı kan testiyle konmaz; bu nedenle “kanda klamidya baktırmak” tanı için doğru yol değildir. Kanda bakılan antikor testlerinin, enfeksiyonun kendisini göstermekten çok, doğurganlık araştırması gibi özel durumlarda geçmişte geçirilmiş bir enfeksiyon hakkında dolaylı bilgi vermek üzere kullanıldığı durumlar vardır; bunun gerekip gerekmediğine hekiminiz karar verir.

• Akıntı değişikliği, idrarda yanma, ara kanama ya da ilişki sonrası kanama gibi şikayetlerin varlığında
• İlişkide bulunulan kişide klamidya ya da cinsel yolla bulaşan başka bir enfeksiyon saptandığında
• Yeni bir ilişki ya da korunmasız ilişki söz konusu olduğunda
• Pelvik enflamatuar hastalık düşündüren bulguların varlığında
• Rahim içine girişim yapılacak işlemler öncesinde, hekimin planına göre
• Gebelik planlanırken ya da gebelikte, hekimin değerlendirmesine göre
• Doğurganlık araştırması kapsamında, özellikle tüplerle ilgili bir sorun düşünüldüğünde

Testin kimlere rutin olarak önerileceği konusunda kuruluşlar arasında görüş farkı vardır. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki kurumlar, cinsel olarak aktif ve 25 yaşın altındaki kadınlarda hiçbir şikayet olmasa dahi yılda bir kez test yapılmasını; 25 yaş ve üzerinde ise yeni ya da birden fazla partner gibi bir risk durumu varsa aynı sıklıkta test yapılmasını önerir. İngiltere'de de 25 yaş altı kadınlara yönelik, fırsat bulundukça test önerilmesine dayanan ulusal bir tarama programı yürütülür. Bazı kurumlar ise taramayı yaştan bağımsız olarak kişinin risk durumuna göre planlamayı tercih eder. Türkiye'de böyle bir ulusal tarama programı bulunmadığı için karar, kişinin öyküsüne göre verilir. Bu farklılık taramanın yararsız olduğu anlamına gelmez; büyük ölçüde toplumlar arasında görülme sıklığının farklı olmasından kaynaklanır. Sizin için hangi yaklaşımın uygun olduğuna, öykünüzü bilen hekiminiz karar verir.

Klamidya tedavisi ve ilişkide bulunan kişinin değerlendirilmesi

Klamidya, antibiyotik tedavisi ile tedavi edilebilen bir enfeksiyondur. Tedavinin hangi antibiyotikle, hangi yolla ve ne kadar süreyle verileceği kişiye göre belirlenir; gebelik durumu, alerji öyküsü, kullanılan diğer ilaçlar ve enfeksiyonun yukarıya yayılıp yayılmadığı bu kararı etkiler. Tedavinin biçimi de değişebilir: bazı tedaviler tek seferde tamamlanır, bazıları ise günlerce sürdürülür. Enfeksiyon rahim ve tüplere ilerlemişse tedavi daha uzun sürer ve birden fazla ilaç gerekebilir; gebelikte ise seçim değişir. Hangi tedavinin size uygun olduğunu ve ne kadar süreceğini yalnızca sizi muayene eden hekiminiz belirleyebileceği için bu yazıda ilaç adı, doz ya da kullanım şeması verilmemektedir. Tedaviyi reçete edecek ve sonrasını takip edecek olan, sizi değerlendiren hekiminizdir.

Tedavi ile ilgili sık yapılan hatalardan biri, şikayetin azalması üzerine ilacın bırakılmasıdır. Şikayetin geçmesi, enfeksiyonun temizlendiğini göstermez. Aynı şekilde, daha önce başka bir nedenle kalmış bir antibiyotiği kendi kendine kullanmak doğru değildir; bu, enfeksiyonun tam tedavi edilmemesine ve testin yorumlanmasının güçleşmesine yol açar. Tedavi bitene kadar cinsel ilişkiden kaçınılması gerekir; tek seferde tamamlanan tedavilerde ise tedaviden sonraki yedi gün boyunca ilişkiden kaçınılması gerekir. Bu süre verilen tedaviye göre değiştiği için kesin süreyi bu yazıdan değil, reçeteyi düzenleyen hekiminizden öğrenmeniz gerekir. Buna ek olarak ilişkide bulunduğunuz kişinin de değerlendirilmiş ve gerekiyorsa tedavisi tamamlanmış olması beklenir; aksi halde enfeksiyon size geri dönebilir.

Tedavi planının ayrılmaz bir parçası, ilişkide bulunan kişilerin de değerlendirilmesidir. Bunun gerekçesi yalındır: tek kişinin tedavi edilmesi durumunda enfeksiyon, tedavi tamamlandıktan sonra geri dönebilir. Bu değerlendirme bir suçlama ya da hesap sorma aracı değildir. Yukarıda belirttiğimiz gibi bulaşmanın ne zaman olduğu çoğu durumda belirlenemez; bu nedenle süreci kişiler arasında bir sorumluluk tartışması olarak değil, birlikte tamamlanan bir tedavi olarak ele almak doğrudur.

İlişkide bulunan kişide hiçbir şikayet olmaması, değerlendirmenin gereksiz olduğu anlamına gelmez. Klamidya erkeklerde de sık olarak hiçbir belirti vermeden seyreder. Erkeklerde belirti verdiğinde idrar kanalından akıntı, idrar yaparken yanma ve testis bölgesinde ağrı görülebilir; bu şikayetler de sıklıkla hafif olduğu için önemsenmeyebilir. Şikayetin bulunmaması test yapılmasına engel değildir. Değerlendirmenin nasıl yapılacağına ve hangi testin isteneceğine ilgili hekim karar verir.

Klamidya saptandığında, aynı yolla bulaşan diğer enfeksiyonların da araştırılması olağan uygulamanın bir parçasıdır. Gonore sıklıkla klamidya ile birlikte bulunur; bu nedenle sifiliz ve HIV testlerinin de aynı başvuruda istenmesi önerilir. Klamidya enfeksiyonunun kendisi, temas olması durumunda HIV edinme olasılığını artırır. Hangi testlerin isteneceğine, öykünüzü değerlendiren hekiminiz karar verir.

Tedavi sonrası kontrol testi ve yeniden bulaşmanın önlenmesi

Tedavi tamamlandıktan sonra bir kontrol testinin gündeme gelebileceğini bilmek önemlidir. Kontrol testi her durumda istenmez; gebelik, şikayetin sürmesi, tedaviye uyumla ilgili bir soru işareti ya da yeniden bulaşma olasılığı söz konusu olduğunda tercih edilir. Bu testin ne zaman yapıldığı da önemlidir, çünkü çok erken alınan bir örnek, tedavi ile temizlenmiş bir enfeksiyonda bile yanıltıcı sonuç verebilir. Zamanlamayı hekiminiz belirler. Kontrol testinden ayrı olarak, tedaviden yaklaşık üç ay sonra yeniden test yapılması sık önerilen bir uygulamadır. Bunun nedeni tedavinin işe yaramamış olabileceği değil, yeniden bulaşmanın sık görülmesidir; bu test ilişkide bulunan kişi de tedavi edilmiş olsa bile gündeme gelir. Bu iki test birbirinden farklıdır: biri enfeksiyonun temizlendiğini, diğeri yeni bir bulaşma olup olmadığını sorgular. Hangisinin ve hangi zamanlamada isteneceğini hekiminiz belirler.

Klamidyanın bir kez geçirilmiş olması, yeniden bulaşmayacağı anlamına gelmez. Geçirilmiş enfeksiyon kalıcı bir bağışıklık bırakmaz ve tekrarlayan enfeksiyonlar tüpler açısından ek bir yük oluşturur. Bu nedenle tekrarların önlenmesi, ilk tedavinin kendisi kadar önemlidir. Korunmasız ilişkiden kaçınmak, yeni bir ilişki durumunda test yaptırmak ve tedavi gerektiğinde ilişkide bulunan kişilerin de değerlendirilmesini sağlamak, tekrarları azaltan pratik adımlardır.

Rahim içine girişim yapılacak işlemler öncesinde enfeksiyonun dışlanmasının istenmesinin nedeni de budur. Rahim filmi, histeroskopi, rahim içi araç uygulaması ya da embriyo transferi gibi işlemler sırasında rahim ağzından yukarıya doğru bir geçiş söz konusudur. Sessiz bir klamidya varlığında bu geçiş, enfeksiyonun yukarı taşınmasına zemin hazırlayabilir. Rahim içi araç uygulamasında, muayenede enfeksiyon bulgusu yoksa işlemin test sonucu için ertelenmesi gerekmez; gerekli görülen örnek aynı başvuruda alınabilir. İşlem öncesinde hangi testlerin isteneceği ve işlemin ertelenip ertelenmeyeceği, işlemi planlayan hekimin değerlendirmesine göre belirlenir.

Gebelikte klamidyanın önemi

Gebelikte klamidya iki açıdan ayrıca önemlidir. Birincisi, tedavi edilmemiş enfeksiyonun erken doğum ve bebeğin düşük doğum ağırlıklı olması gibi gebelik sorunları ile ilişkili olabilmesidir. İkincisi, doğum sırasında bebeğe geçerek bebekte göz iltihabı ya da akciğer enfeksiyonu tablosuna yol açabilmesidir. Bu iki başlık, gebelikte hiçbir şikayet olmasa dahi testin gündeme gelebilmesinin gerekçesini oluşturur. Testin istenip istenmeyeceğine gebeliğinizi takip eden hekiminiz karar verir.

Gebelikte tedavi mümkündür; ancak gebelikte kullanılabilecek antibiyotikler, gebelik dışında tercih edilenlerden farklı olabilir. Bu nedenle gebelikte tedavi kararı mutlaka gebeliği takip eden hekim tarafından verilir. Gebelik öncesinde kullanılmış bir tedavinin kendi kendine tekrarlanması uygun değildir. Gebelikte tedavi sonrası kontrol testinin istenmesi de gebelik dışına göre daha sık karşılaşılan bir durumdur.

Gebelikte alt karın ağrısı, ateş ve akıntı değişikliğinin birlikte bulunması her zaman beklemeden başvuru gerektirir. Buna su gelmesi, kanama ya da titreme eklendiğinde de aynı şey geçerlidir. Bu tablonun gebelikte değerlendirilmesi, gebelik dışındakine göre daha hızlı yapılmalıdır ve telefonla danışmak yeterli değildir. Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; gebeliğinizdeki durumu değerlendirecek, test isteyip istemeyeceğine ve tedavi planına karar verecek olan sizi takip eden hekiminizdir.

İlgili İçerikler

• Hidrosalpenks Nedir? Tüp Bebeğe Etkisi
• HSG (İlaçlı Rahim Filmi) Nedir? Tüp Tıkanıklığı Nasıl Anlaşılır?
• Genital siğil nedir, nasıl görünür ve nasıl tedavi edilir?
• Kadınlarda Kısırlık: Belirtileri ve Nedenleri
• Vajinal akıntı renkleri ve anlamları: hangi akıntı normal, hangisi değil?

Kaynaklar ve referanslar

Bu içerik, aşağıdaki bağımsız ve otoriter kaynaklarla desteklenmiştir:

• NHS (Birleşik Krallık), Klamidya
• NHS (Birleşik Krallık), Pelvik enflamatuar hastalık
• CDC (ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri), Klamidya hakkında
• CDC (ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri), Pelvik enflamatuar hastalık hakkında
• ACOG (Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Birliği), Klamidya, gonore ve sifiliz
• WHO (Dünya Sağlık Örgütü), Klamidya bilgi notu