Kahverengi akıntı neden olur ve hangi durumlarda araştırılmalı?

Kahverengi akıntı, kadın hastalıkları polikliniğinde sık dile getirilen yakınmalardan biridir. Hastalar bunu pembeye yakın bir tondan koyu kahveye kadar değişen, bazen sümüksü, bazen çamur kıvamında bir leke olarak tarif eder ve çoğu zaman ilk soru aynıdır: bu kanama mı, akıntı mı, yoksa bir hastalık işareti mi? Rengin kendisi bu sorunun önemli bir bölümünü yanıtlar. Kahverengi akıntının içeriği çoğunlukla yeni bir kanama değil, rahim ya da rahim ağzı içinde bir süre bekledikten sonra dışarı çıkan eski kandır. Kan yavaş ilerledikçe oksijenle temas eder, hemoglobin yapısı değişir ve kırmızı renk önce kahverengiye, sonra neredeyse siyaha yakın bir tona döner.

Bu yazıda kahverengi akıntının neden kahverengi olduğunu, döngünün hangi döneminde görüldüğünde beklenen bir tablo sayıldığını ve hangi durumlarda araştırılması gerektiğini sırayla ele alıyoruz. Adet öncesi ve adet sonrası lekelenmeyi, döngü ortasındaki akıntıyı, doğum kontrol yöntemine bağlı ara kanamaları, gebelikte görülen kahverengi akıntıyı ve bunun yerleşme kanamasıyla karışmasını, perimenopoz dönemini ve menopozdan sonra ortaya çıkan her türlü kanamayı ayrı başlıklarda açıklıyoruz. Polip, miyom, enfeksiyon ve rahim ağzı kaynaklı nedenlere kendi bölümünü ayırdık. Yazının hemen ikinci bölümünde ise beklemeden hekime başvurmayı gerektiren bulguları topladık. Amaç bilgilendirmektir; sizdeki akıntının değerlendirilmesi sizi muayene eden hekime aittir.

Kahverengi akıntı neden kahverengidir? Eski kanın oksitlenmesi

Taze adet kanı parlak kırmızıdır, çünkü içindeki hemoglobin oksijenle yeni karşılaşmıştır. Kan rahim boşluğundan vajinaya hızla ulaşmadığında, yani akış yavaşladığında, hemoglobindeki demir oksijenle birleşerek yükseltgenir. Bu değişimin rengi kırmızıdan kahverengiye, uzun bekleyen kanda ise koyu kahveye ya da siyaha yakın bir tona kaydırdığı kabul edilir. Rengin ayrıntılı kimyası üzerine çalışma azdır; pratikte önemli olan, kahverengi tonun kanın beklemiş olduğunu göstermesidir. Dolayısıyla kahverengi akıntı çoğunlukla eski kandır: o anda devam eden bir kanamayı değil, bir süre önce olmuş ve yavaş yavaş boşalan bir kanamayı gösterir. Renk tek başına kanamanın kaynağını ya da nedenini söylemez; yalnızca kanın ne kadar beklediği hakkında bilgi verir.

Vajinada her kadında normal olarak bir miktar akıntı bulunur. Bu akıntı rahim ağzı salgısı, vajina hücreleri ve doğal bakteri florasından oluşur; berrak, süt beyazı ya da hafif krem renginde olabilir ve döngü boyunca kıvamı değişir. Bu normal salgıya çok az miktarda eski kan karıştığında renk kahverengiye döner. Hastaların tarif ettiği sümüksü kahverengi akıntı genellikle bu karışımdır: rahim ağzı mukusunun içine dağılmış az miktarda eski kan. Daha koyu, çamur kıvamında görünen akıntı ise kanın daha uzun süre beklediği durumlarda ortaya çıkar.

Miktar ayrımı da önemlidir. Yalnızca iç çamaşırında ya da günlük pedde iz bırakan, ped değiştirmeyi gerektirmeyen duruma lekelenme denir. Pedi ıslatan, akış halinde devam eden duruma ise kanama denir. Kahverengi akıntı tanımı neredeyse her zaman lekelenme düzeyindedir. Lekelenme ile kanamayı birbirinden ayırmak hekimin değerlendirmesini doğrudan etkiler, çünkü aynı renkteki bir bulgu farklı miktarlarda farklı anlamlar taşır. Bu nedenle başvuruda rengi değil, miktarı, kaç gün sürdüğünü ve döngünün hangi gününde başladığını aktarmak daha yararlıdır.

Beklemeden hekime başvurmayı gerektiren durumlar

Kahverengi akıntının büyük bölümü iyi huylu bir süreci yansıtır ve kendiliğinden geçer. Ancak bazı tablolarda aynı akıntı, zamana duyarlı bir durumun ilk ve tek işareti olabilir. Bu nedenle bu bölümü, ayrıntılı bölümlerden önce yazının başına aldık. Aşağıdaki ilk iki maddeden biri sizde varsa yazının geri kalanını okuyarak zaman geçirmeyin; vakit kaybetmeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin. Sonraki maddeler acil servis gerektirmez, ancak planlı bir randevu beklemek yerine her maddenin sonunda belirtilen süre içinde hekime başvurmayı gerektirir. Burada amaç sizi bir tanıya götürmek değil, değerlendirmenin gecikmesini önlemektir. Listedeki her madde, muayene ve gerekli görülen tetkiklerle hızla ayırt edilebilen durumlara işaret eder.

• Gebelik olasılığı ya da adet gecikmesi varken kahverengi akıntıya tek taraflı ve giderek şiddetlenen karın ağrısı, omuz ucuna vuran ağrı, göz kararması, bayılma hissi ya da soğuk terleme eşlik ediyorsa: bu tablo yırtılmış dış gebelikte görülür, dakikalar içinde ağırlaşabilir. Randevu beklemeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.
• Bir saat içinde bir pedi tamamen dolduran ya da pedi koyduktan kısa süre sonra ıslatan yoğun kanama, bu kanamaya ceviz büyüklüğünden daha büyük pıhtıların eşlik etmesi ya da kanamaya baygınlık hissi, çarpıntı veya nefes darlığının eklenmesi: 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.
• Gebeliği bilinen bir kadında görülen her kahverengi akıntı ve her lekelenme, ağrı olmasa ve miktarı iz düzeyinde kalsa bile: aynı gün hekiminize ya da gebelik takibinizin yapıldığı birime başvurun. Akıntı kırmızı kanamaya dönüştüyse, kramp tarzı kasık ağrısı başladıysa ya da doku parçası geldiyse başvuruyu saatlere bırakmayın.
• Ateş, titreme, alt karın ağrısı ve kokusu belirgin biçimde değişmiş akıntı birlikteyse: pelvik enfeksiyon düşünülür, aynı gün değerlendirilmeli ve tedavisi geciktirilmemelidir.
• Menopozdan sonra, yani son adetinizin üzerinden on iki ay geçtikten sonra ortaya çıkan her kanama ve her kahverengi lekelenme, miktarı ne kadar az olursa olsun: acil servis gerektirmez, ancak günler içinde hekime başvurulmalı ve araştırılmadan bırakılmamalıdır.
• Rahim içi araç kullanırken başlayan ağrı, ateş ve akıntı: pelvik enfeksiyon açısından aynı gün değerlendirilmelidir. Cinsel ilişki sonrasında tekrarlayan kanama ise acil değildir, ancak rahim ağzının muayene edilmesi için ilk günlerde randevu alınmalıdır.

Yukarıdaki bulgular yoksa, haftalardır süren ya da her döngüde tekrarlayan kahverengi akıntı genellikle aynı gün değerlendirme gerektirmez; yine de kendiliğinden geçmesini beklemek yerine yakın bir tarihte muayene edilmesi doğru olur. Bu liste olabilecek her durumu kapsamaz: kendinizi kötü hissediyorsanız, ağrınız artıyorsa ya da yeni bir yakınma eklendiyse listede yer almasa bile hekime başvurmayı ertelemeyin. Gebelik olasılığı bulunan her durumda ilk adım bir gebelik testidir; testi yaptırmak değerlendirmeyi hızlandırır. Hangi bulgunun sizde ne anlama geldiğine, muayene ve gerekli görülen tetkiklerden sonra hekiminiz karar verir.

Zamanlamaya göre kahverengi akıntı: kısa bir yol haritası

Kahverengi akıntıyı anlamlandırmanın en pratik yolu, onu döngü içindeki yerine göre okumaktır. Aynı renkteki bir akıntı adetin bitiminde beklenen bir bulgu, döngünün ortasında açıklanması gereken bir bulgu, menopozdan sonra ise mutlaka araştırılan bir bulgu olabilir. Aşağıdaki tablo bu ayrımı toplu halde gösteriyor; her satırın ayrıntısı izleyen bölümlerde ele alınıyor. Tablo bir tanı aracı değildir, yalnızca kendi tablonuzu hekiminize daha düzenli anlatmanıza yardımcı olacak bir çerçevedir.

Tabloda dikkat çeken ortak nokta şudur: akıntının kendisi değil, onun döngüdeki yeri ve eşlik eden bulgular yön belirler. Bu nedenle poliklinikte sorulan sorular genellikle son adetinizin ilk günü, döngülerinizin uzunluğu, kullandığınız doğum kontrol yöntemi, gebelik olasılığı ve akıntının başlangıcı ile bitişi üzerinedir. Bu bilgileri hazır getirmek, gereksiz tetkikten kaçınmayı da kolaylaştırır.

Adet öncesi kahverengi akıntı neden olur?

Adetten önceki bir ya da iki gün içinde görülen kahverengi lekelenme, kadın hastalıkları pratiğinde sık karşılaşılan ve çoğu zaman beklenen bir bulgudur. Döngünün ikinci yarısında yumurtalıkta oluşan korpus luteum progesteron salgılar; bu hormon rahim iç zarını yerinde tutar. Gebelik oluşmadığında korpus luteum geriler ve progesteron düşer. Düşüş aniden değil, birkaç gün içinde gerçekleşir. Bu geçiş döneminde rahim iç zarının yüzeyinden çok az miktarda kanama başlar. Kan yavaş ilerlediği için dışarı çıktığında kahverengidir; ardından asıl adet kanaması kırmızı olarak gelir.

Bu tablonun olağan sınırları vardır. Adet öncesi lekelenme genellikle bir ya da iki gündür ve kanamanın başlamasıyla sona erer. Her döngüde üç günü aşan, zamanla uzayan ya da adet kanamasının başlamasıyla sona ermeyen lekelenmeler aynı biçimde değerlendirilmez. Bu durumda rahim iç zarında yapısal bir değişiklik, bir polip, rahim ağzı kaynaklı bir kanama ya da döngünün ikinci yarısının kısa seyretmesi gibi başlıklar gözden geçirilir. Tiroid işlev bozuklukları ve belirgin kilo değişiklikleri de döngü düzenini etkileyerek benzer tabloya yol açabilir.

Adet öncesi lekelenmenin gebeliğe bağlı olup olmadığı da sık sorulan bir sorudur. Beklenen adet tarihine yakın gelen kahverengi lekelenme, erken gebelikte de görülebilir ve bu nedenle tek başına ayırt edici değildir. Adet gecikmişse ya da korunmasız ilişki olduysa, lekelenmeyi yorumlamaya çalışmak yerine gebelik testi yapmak daha hızlı sonuç verir. Döngü düzeninizdeki değişiklikler sürüyorsa adet düzensizliği ve regl gecikmesi yazısı çerçeveyi genişletebilir.

Adet sonrası kahverengi akıntı ve adetten bir hafta sonra gelen lekelenme

Adetin son günlerinde ve kanamanın bitişinden sonraki iki ya da üç gün içinde görülen kahverengi akıntı, geride kalan kanın yavaş boşalmasıdır. Kanama azaldıkça akış hızı düşer, kan rahim ve vajina içinde daha uzun bekler ve rengi koyulaşır. Bu nedenle adetin son günü kahverengi, hatta siyaha yakın bir akıntı görülmesi beklenen bir durumdur. Rahmin konumu, rahim ağzı kanalının darlığı ve kanamanın yoğunluğu bu boşalmanın ne kadar süreceğini etkiler; bazı kadınlarda her döngüde aynı biçimde tekrarlar.

Hastaların daha çok merak ettiği durum, adet tamamen bittikten bir hafta kadar sonra yeniden başlayan kahverengi akıntıdır. Bu tablo artık adetin uzantısı sayılmaz ve ayrı bir açıklama gerektirir. Döngü uzunluğu kısa olan kadınlarda yumurtlama dönemine denk gelebilir. Ancak araya giren bu lekelenmeler yerleşik hale geldiyse rahim iç zarındaki polipler, rahim ağzındaki iyi huylu değişiklikler, enfeksiyonlar ve rahim içi araç kullanımı gözden geçirilir. Tek seferlik bir atak ile her döngüde tekrarlayan bir örüntü aynı anlama gelmez; tekrarlayan örüntü muayene edilmelidir.

Adet sonrası akıntıda kokunun değişmesi ayrı bir başlıktır. Kahverengi akıntıya keskin, balık benzeri ya da belirgin biçimde değişmiş bir koku, kaşıntı, yanma ya da idrar yaparken rahatsızlık eşlik ediyorsa, akıntının kaynağı yalnızca eski kan olmayabilir; eş zamanlı bir vajinal ya da rahim ağzı enfeksiyonu bulunabilir. Bu tabloda tedavi, etkenin belirlenmesine göre hekim tarafından reçete edilir. Kendi kendine vajinal duş yapmak ya da eczaneden alınan ürünleri denemek tanıyı güçleştirir ve tabloyu değiştirebilir.

Döngü ortasında kahverengi lekelenme ve yumurtlama dönemi

Döngünün ortasında, bir sonraki adetten yaklaşık iki hafta önce görülen pembe ya da kahverengi lekelenme yumurtlama dönemiyle ilişkili olabilir. Yumurtlamadan hemen önce östrojen tepe noktasına çıkar ve yumurtlamanın ardından kısa süreli bir düşüş yaşanır; döngü ortasındaki lekelenmenin bu hormonal geçişle ilişkili olduğu düşünülür, ancak mekanizması kesin olarak gösterilmiş değildir. Bu lekelenme bir ya da iki gün sürer, miktarı iz düzeyindedir ve bazı kadınlarda rahim ağzı mukusunun yumurta akı kıvamına geldiği günlerle aynı döneme denk gelir. Her kadında ve her döngüde görülmesi beklenmez.

Döngü ortası lekelenmenin tek açıklaması yumurtlama değildir. Rahim ağzındaki iyi huylu bir doku değişikliği, küçük bir polip ya da rahim ağzı yüzeyinin hassaslaşması, özellikle cinsel ilişki ya da smear alınması sonrasında kolay kanamaya yol açabilir. Bu durumda lekelenme döngünün belirli bir gününe bağlı kalmaz, temasla ilişkilidir. Cinsel ilişki sonrasında tekrarlayan kanama, miktarı az olsa bile, rahim ağzının muayene ile değerlendirilmesini gerektirir ve ertelenmemesi gereken bir başvuru nedenidir.

Doğum kontrol yöntemine bağlı kahverengi akıntı

Hormonal doğum kontrol yöntemlerinin tamamında, kullanımın ilk aylarında beklenmeyen zamanlarda lekelenme görülebilir. Bunun nedeni rahim iç zarının yeni hormon düzenine uyum sürecidir: iç zar incelirken yüzeyinde küçük kanama alanları oluşur ve bu kan yavaş boşaldığı için kahverengi görünür. Kombine haplar, yalnızca progesteron içeren haplar, hormon salgılayan rahim içi araçlar, cilt altı implantlar ve enjeksiyon yöntemlerinin hepsinde bu tablo bildirilmiştir. Kombine haplarda ve hormon salgılayan rahim içi araçta lekelenme çoğu kullanıcıda ilk üç ila altı ay içinde belirgin biçimde azalır. Cilt altı implant ve enjeksiyon yöntemlerinde ise kanama düzeninin kalıcı olarak değişmesi beklenen bir durumdur: bir bölüm kullanıcıda düzensiz lekelenme ilk yıldan sonra da sürebilir, enjeksiyon kullananlarda ise zamanla adetlerin tümüyle kesilmesi sık görülür. Bu nedenle sizin yönteminizde neyin beklenen olduğunu yöntemi başlatan hekiminizle konuşun.

Hap kullanımında kaçırılan ya da geciken tabletler, kusma ve ishal gibi emilimi bozan durumlar ve zamanın her gün kaymasının da ara kanamaya katkısı olur. Hormon içermeyen bakır rahim içi araç kullananlarda ise adetlerin daha yoğun ve daha uzun seyretmesi, buna bağlı olarak adet sonrası kahverengi akıntının uzaması beklenebilir. Yöntemle ilişkili lekelenmeyi yorumlarken hangi yöntemi ne kadar süredir ve nasıl kullandığınız belirleyicidir; bu nedenle başvuruda yöntemin adını ve kullanım süresini belirtmek önemlidir.

Yöntemle ilişkili lekelenme için bir sınır çizgisi vardır. İlk aylar geçtikten sonra da süren, zamanla yoğunlaşan, ağrı ya da ateşle birlikte giden, cinsel ilişki sonrasında ortaya çıkan ya da yöntemi uzun süredir sorunsuz kullanırken yeni başlayan lekelenme yalnızca uyum sürecine bağlanmamalıdır. Bu durumda gebelik olasılığının dışlanması, rahim içi aracın yerinin kontrol edilmesi ve enfeksiyon açısından değerlendirme yapılması gerekir. Yöntemi değiştirme ya da sürdürme kararını, bu değerlendirmeden sonra hekiminizle birlikte verin; kendi başınıza bırakmak istenmeyen gebelik riskini artırır.

Gebelikte kahverengi akıntı ve yerleşme kanamasıyla karışması

Gebeliğin ilk haftalarında kahverengi akıntı seyrek olmayan bir bulgudur ve her zaman kötü bir gidişi göstermez. Embriyonun rahim iç zarına tutunduğu dönemde ortaya çıkan az miktarda kanama, beklenen adet tarihinden birkaç gün önce pembe ya da kahverengi lekelenme olarak görülebilir. Buna yerleşme kanaması denir; genellikle bir ya da iki gün sürer ve ped gerektirmez. Ayrıntısı için yerleşme kanaması nedir, ne zaman olur yazımıza bakabilirsiniz.

Buradaki temel güçlük, yerleşme kanamasının beklenen adet tarihine çok yakın gelmesidir. Bu nedenle kahverengi akıntıyı görerek gebelik olup olmadığına karar vermek mümkün değildir; aynı görünüm hem erken gebelikte hem de adet öncesi normal lekelenmede ortaya çıkar. Ayrımı yapan tek şey gebelik testidir. İdrar testleri beklenen adet tarihi civarında güvenilir sonuç vermeye başlar; erken yapıldığında negatif çıkabilir ve birkaç gün sonra yeniden yapılması gerekir. Test pozitif çıktığında ise akıntının gebelikle birlikte değerlendirilmesi gerekir; bu aşamada kendi kendine karar vermek yerine hekiminize başvurun.

Gebelik doğrulandıktan sonra kahverengi akıntı başka bir gözle değerlendirilir. İlk haftalarda rahim ağzının kanlanmasının artması, rahim içinde kalan eski kanın boşalması ve plasentanın yerleşim bölgesindeki küçük kanamalar bu görünümü yapabilir. Buna karşılık dış gebelik, düşük tehdidi ve daha seyrek olarak molar gebelik (üzüm gebeliği) de kahverengi akıntıyla başlayabilir. Bu nedenle gebelikte görülen her kanama ve her lekelenme, ağrı olmasa ve miktarı iz düzeyinde kalsa bile aynı gün hekiminize ya da gebelik takibinizin yapıldığı birime bildirilir; ağrı, kırmızı kanama, omuza vuran ağrı ya da baş dönmesi eklenirse beklenmeden acil servise başvurulur. Evde beklemek, dış gebelikte zamana duyarlı bir tanıyı geciktirir.

Perimenopozda kahverengi akıntı ve düzensiz lekelenme

Kırklı yaşların ortalarından itibaren yumurtalıkların çalışması aralıklı hale gelir; bu geçiş bazı kadınlarda kırklı yaşların başında, bazılarında ise daha geç başlar. Bazı döngülerde yumurtlama olmaz, progesteron üretilmez ve rahim iç zarı östrojenin etkisi altında düzensiz biçimde kalınlaşıp düzensiz biçimde dökülür. Bu dönemde adet aralıkları önce kısalır, sonra uzar, araya atlanan aylar girer ve adetler arasında kahverengi lekelenmeler görülebilir. Perimenopozun doğal seyri budur; geçiş döneminin genel çerçevesi için menopoz nedir, belirtileri ve evreleri yazısına bakabilirsiniz.

Ancak perimenopoz, her düzensizliği açıklayan bir çatı olarak kullanılmamalıdır. Bu yaş grubunda rahim iç zarının aşırı kalınlaşması, polipler ve miyomlar da daha sık görülür ve aynı tabloyu yapar. Bu nedenle kırklı yaşlarda yerleşik hale gelen araya giren kanamalar ve adet düzeninde belirgin değişiklik, perimenopozun doğal seyrine bağlanmadan önce hekim tarafından değerlendirilir. Değerlendirme çoğu zaman ayaktan yapılır; muayenenin yanında, bulgulara ve yaşa göre gerekli görüldüğünde ultrason, kan tetkikleri ya da rahim iç zarından örnek alınması gündeme gelebilir. Hangi tetkikin sizin tablonuzda gerekli olduğuna hekiminiz karar verir.

Araştırılması gereken nedenler: polip, miyom, enfeksiyon ve rahim ağzı

Kahverengi akıntının döngüdeki zamanlamayla açıklanamadığı, aylardır sürdüğü, miktarı artarak devam ettiği ya da her döngüde aynı biçimde tekrarladığı durumlarda yapısal nedenler ve enfeksiyona bağlı nedenler gözden geçirilir. Bu başlıkların önemli bir bölümü iyi huyludur ve tedavi edilebilir; ancak kendiliğinden düzelmeleri çoğu zaman beklenmez, bu nedenle izlemek yerine araştırmak gerekir. Aşağıdaki gruplar, kadın hastalıkları polikliniğinde bu yakınma karşısında üzerinde en çok durulan nedenlerdir ve hemen hepsi ayaktan yapılan bir değerlendirmeyle ayırt edilebilir.

• Rahim içi polipler: rahim iç zarından kaynaklanan yumuşak çıkıntılar, araya giren lekelenmenin sık nedenlerinden biridir. Ayrıntısı rahim içi polip yazısında ele alınıyor.
• Miyomlar: özellikle rahim boşluğuna doğru büyüyen miyomlar kanamayı uzatır ve adet sonrası akıntının günlerce sürmesine yol açabilir.
• Enfeksiyonlar: rahim ağzı ve rahim iç zarı iltihapları, bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve vajinal flora bozuklukları kahverengi akıntı, koku değişikliği ve temasla kanama yapabilir.
• Rahim ağzı kaynaklı nedenler: iyi huylu doku değişiklikleri, küçük polipler ve yüzeyin hassaslaşması temasla kanamaya yol açar; bu grupta rahim ağzı taramasının güncel olması önemlidir.
• Rahim iç zarının aşırı kalınlaşması: yumurtlamanın olmadığı döngülerde iç zar düzensiz biçimde kalınlaşır ve düzensiz kanama verir.
• Hormonal ve sistemik nedenler: tiroid işlev bozuklukları, prolaktin yüksekliği, belirgin kilo değişiklikleri, yoğun egzersiz ve kan sulandırıcı kullanımı döngü düzenini ve kanama miktarını etkiler.

Bu nedenlerin hangisinin söz konusu olduğu yalnızca akıntının görünümünden anlaşılmaz. Ayrım için muayene, ultrason ve gerektiğinde rahim ağzı ile rahim iç zarından örnek alınması gerekir. Enfeksiyon düşünüldüğünde tedavi vardır ve etkene göre hekim tarafından reçete edilir; hangi ilacın uygun olduğuna, kültür ve muayene bulgularını birlikte değerlendiren hekiminiz karar verir. İnternette ya da yakın çevrede önerilen ilaçları kendi başınıza kullanmak, hem tanıyı gölgeler hem de tedavinin sonucunu etkiler.

Menopozdan sonra kahverengi akıntı: istisnasız araştırılır

Son adetinizin üzerinden on iki ay geçtikten sonra görülen her kanama ve her kahverengi lekelenme, miktarı bir leke kadar az olsa bile, beklenen bir bulgu değildir ve gecikmeden hekime gösterilmelidir. Bu dönemde en sık rastlanan açıklamalar iyi huyludur: östrojen azalmasına bağlı olarak vajina ve rahim ağzı dokusunun incelmesi, iç zarın atrofisi, polipler ve hormon tedavisine bağlı değişiklikler. Buna karşılık rahim iç zarı kanseri de ilk olarak bu biçimde, az miktarda kahverengi akıntı şeklinde ortaya çıkabilir ve erken dönemde araştırıldığında tedavi seçenekleri daha geniştir.

Bu noktada kılavuzlar arasında vurgu farkı vardır ve bunu olduğu gibi aktarmak doğru olur. Birleşik Krallık ulusal kılavuzu (NICE NG12), elli beş yaş ve üzerinde, hormon tedavisiyle açıklanamayan menopoz sonrası kanamada hızlandırılmış kanser değerlendirme yoluna sevki önerir; elli beş yaş altında ise aynı yolla sevkin değerlendirilmesini, yani hekimin klinik tabloya göre karar vermesini ister. Hormon tedavisi kullanırken ortaya çıkan plansız kanama ayrı bir başlıktır ve yine hekiminize bildirilmelidir. Amerikan kadın hastalıkları ve doğum birliğinin hasta bilgilendirmeleri ise menopoz sonrası her kanamanın, miktarı ne kadar az olursa olsun ve yaş ayrımı yapılmaksızın nedeninin bir kadın hastalıkları ve doğum hekimi tarafından araştırılması gerektiğini belirtir; olası nedenler arasında polipleri, rahim iç zarı atrofisini, iç zar kalınlaşmasını ve rahim iç zarı kanserini sayar. Pratikte iki yaklaşım aynı sonuca varır: bu kanama izlenmez, araştırılır.

Değerlendirme genellikle muayene, vajinal ultrason ile rahim iç zarı kalınlığının ölçülmesi ve gerektiğinde iç zardan örnek alınmasından oluşur. Ultrasonda rahim iç zarı ince ölçülüyorsa, Amerikan kadın hastalıkları ve doğum birliğinin bildirdiği yaygın eşik dört milimetre ve altıdır ve bu durumda iyi huylu nedenler öne çıkar; eşik değeri kılavuzlar arasında bir iki milimetre farklılık gösterdiği için ölçümün nasıl yorumlanacağına ultrasonu yapan hekiminiz karar verir. İç zar bu eşiğin üzerinde ölçülüyorsa ya da kanama tekrarlıyorsa örnekleme ve bazen histeroskopi gündeme gelir. Bu basamakların hangisinin size uygun olduğuna, ölçümleri ve öykünüzü birlikte gören hekiminiz karar verir. Önemli olan, bu dönemdeki hiçbir lekelenmenin kendi kendine açıklanmamasıdır.

Hekim değerlendirmesinde neler yapılır, siz neleri not edebilirsiniz

Kahverengi akıntı yakınmasıyla gelen bir hastada değerlendirme öyküyle başlar: döngü uzunluğu, son adetin ilk günü, akıntının başlangıcı ve süresi, miktarı, kullanılan doğum kontrol yöntemi, gebelik olasılığı, cinsel ilişki ile ilişkisi, ağrı, ateş, koku değişikliği, rahim ağzı taramasının tarihi ve kullanılan ilaçlar. Bu bilgiler tetkik seçimini doğrudan belirler. Ardından jinekolojik muayene, gerektiğinde vajinal ultrason, gebelik olasılığı varsa gebelik testi, enfeksiyon düşünülüyorsa örnek alınması ve seçilmiş durumlarda rahim iç zarının örneklenmesi ya da histeroskopi devreye girer.

• Son üç ya da dört adetinizin ilk günlerini ve süresini yazın; takvim uygulaması ya da kâğıt not, ikisi de işe yarar.
• Akıntının hangi günde başladığını, kaç gün sürdüğünü, renginin açık mı koyu mu olduğunu ve ped gerektirip gerektirmediğini kaydedin.
• Ağrı, ateş, koku değişikliği, kaşıntı, idrar yakınması ve cinsel ilişki ile ilişki olup olmadığını not edin.
• Kullandığınız doğum kontrol yöntemini, ne zamandır kullandığınızı ve atlanan günleri belirtin; kullandığınız tüm ilaçları ve takviyeleri listeleyin.

Bu notlar kısa bir muayene süresinde doğru soruların sorulmasını kolaylaştırır ve çoğu zaman tetkik sayısını azaltır. Kahverengi akıntının büyük bölümü, döngünün doğal işleyişiyle açıklanan geçici bir bulgudur; kalan bölümünde ise tedavisi olan ve beklemekle kazanç sağlanmayan nedenler bulunur. Bu yazı genel bir bilgilendirmedir ve muayenenin yerini almaz. Sizdeki akıntının hangi gruba girdiğine, öykünüzü ve muayene bulgularınızı birlikte değerlendiren hekiminiz karar verir.

İlgili İçerikler

• Yerleşme Kanaması Nedir, Ne Zaman Olur ve Nasıl Anlaşılır?
• Adet gecikmesi neden olur? Hamile değilken regl gecikmesi ve düzensizlik
• Rahimde polip (endometrial polip) nedir, nasıl saptanır ve ne zaman alınır?
• Menopoz nedir, belirtileri nelerdir ve evreleri nasıl ilerler?
• Erken Gebelik Belirtileri: İlk Haftalarda Ne Hissedilir?
• Adet kaç gün sürer? Normal adet süresi, uzun ve kısa süren kanamanın nedenleri

Kaynaklar ve referanslar

Bu içerik, aşağıdaki bağımsız ve otoriter kaynaklarla desteklenmiştir:

• NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi), vajinal akıntı
• NHS, gebelikte vajinal kanama
• NHS, menopoz sonrası kanama
• ACOG (Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Birliği), anormal rahim kanaması
• ACOG, perimenopozda ve menopoz sonrasında kanama
• NICE, kanser kuşkusunda tanıma ve sevk kılavuzu (NG12)