Dış Gebelik Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Sonrasında Gebelik

Dış gebelik en sık nerede yerleşir?

Dış gebelik, döllenmiş yumurtanın rahim boşluğu dışına yerleşmesidir. Yerleşim yeri tedavi kararını doğrudan etkilediği için, tanı sürecinde önce bu netleştirilir.

• Tüp (tubal) yerleşim: en sık görülen tiptir ve tüpün farklı bölümlerine yerleşebilir.
• Yumurtalık yerleşimi: daha seyrek görülür.
• Rahim ağzı yerleşimi: nadirdir ancak kanama açısından dikkat gerektirir.
• Sezaryen skarına yerleşim: önceki sezaryen izinde gelişir, ayrı bir yaklaşım gerektirir.
• Karın içi yerleşim: çok nadirdir.

Tüpün rahme en yakın bölümüne yerleşen gebelikler, o bölgenin kas yapısı daha kalın olduğu için daha geç belirti verebilir. Bu nedenle şüphe varsa takip, belirti çıkmasını beklemeden yapılır.

Riski artıran durumlar

Dış gebelik, hiçbir risk faktörü olmayan kadınlarda da görülebilir. Yine de bazı durumlar olasılığı artırır ve öykü alınırken bunlar sorgulanır.

• Daha önce geçirilmiş dış gebelik.
• Tüplere yönelik geçirilmiş cerrahi ya da tüplerin bağlanması.
• Geçirilmiş pelvik enfeksiyon, özellikle klamidya gibi etkenlere bağlı olanlar.
• Endometriozis ve pelvik yapışıklıklar.
• Sigara kullanımı.
• Rahim içi araç takılıyken gelişen gebelikler.
• Yardımcı üreme tedavileri.

Tüplerin durumu, gebelik planlaması sırasında ilaçlı rahim filmiyle değerlendirilebilir. Bkz. HSG ve tüp tıkanıklığı.

Beta hCG ve ultrason birlikte nasıl yorumlanır?

Dış gebelik tanısı tek bir tetkikle konmaz. Kanda bakılan beta hCG düzeyi ile ultrason bulguları birlikte değerlendirilir ve çoğu zaman tekrarlanan ölçümler gerekir.

Beklenen tablo şudur: beta hCG belirli bir düzeyi aştığında rahim içinde gebelik kesesinin görülmesi beklenir. Değer o düzeyin üzerinde olmasına rağmen rahim içinde kese görülmüyorsa, dış gebelik olasılığı gündeme gelir.

Ayrıca normal seyreden erken gebeliklerde beta hCG belirli bir hızda artar. Artışın beklenenden yavaş olması ya da değerin platoya oturması, tabloyu şüpheli hale getiren bulgulardandır. Beta hCG'nin nasıl yorumlandığı gebelik testi ve beta hCG yazımızda ayrıntılıdır.

Yerleşimi bilinmeyen gebelik ne demektir?

Bazı durumlarda gebelik testi pozitiftir ancak ultrasonda ne rahim içinde ne de dışında bir gebelik görülemez. Bu tabloya yerleşimi bilinmeyen gebelik denir ve tanı konmamış olması değil, henüz yerleşimin gösterilememiş olması anlamına gelir.

Bu durumda yapılan şey acele bir karar değil, planlı bir takiptir: beta hCG belirli aralıklarla tekrarlanır ve ultrason yenilenir. Süreç sonunda tablo üç yönden birine oturur: rahim içi gebelik görülür, dış gebelik saptanır ya da gebelik kendiliğinden geriler.

Takip süresince kendinizi iyi hissetseniz bile kontrollere gitmek önemlidir, çünkü bu dönemde tablo hızla değişebilir.

İlaç tedavisi nasıl uygulanır?

Uygun görülen olgularda cerrahi yerine ilaç tedavisi tercih edilebilir. Bu seçeneğin uygun olup olmadığına hekim, beta hCG düzeyine, gebeliğin boyutuna, ultrason bulgularına, hastanın genel durumuna ve takibe uyum sağlayıp sağlayamayacağına bakarak karar verir.

• Tedavi öncesinde kan sayımı, karaciğer ve böbrek işlev testleri istenir.
• Uygulama sonrası beta hCG belirli günlerde tekrar ölçülerek düşüş izlenir.
• Değer yeterince düşmezse ek doz ya da cerrahi gündeme gelebilir.
• Tedavi süresince folik asit içeren takviyeler, alkol ve bazı ağrı kesiciler hekim önerisi doğrultusunda kısıtlanır.
• Değerler sıfırlanana kadar cinsel ilişki ve yeni gebelik denemesi ertelenir.

İlaç tedavisi, ancak düzenli takibe gelinebilecekse güvenli bir seçenektir. Takibin aksaması bu yöntemin en önemli sınırlamasıdır.

Cerrahi tedavide hangi yöntemler kullanılır?

Cerrahi gerektiğinde işlem çoğunlukla laparoskopiyle, yani kapalı yöntemle yapılır. İki temel yaklaşım vardır ve seçim tüpün durumuna ve karşı tüpün sağlığına göre yapılır.

• Salpenjektomi: etkilenen tüpün çıkarılmasıdır. Tüp ileri derecede hasarlıysa ya da kanama kontrol altına alınamıyorsa tercih edilir.
• Salpingostomi: tüp korunarak gebelik dokusunun boşaltılmasıdır. Karşı tüp yoksa ya da hasarlıysa gündeme gelir.

Tüp koruyucu cerrahi sonrasında dokunun tamamen temizlenip temizlenmediğini görmek için beta hCG takibi sürdürülür. Acil durumlarda, özellikle iç kanama varsa, öncelik anne sağlığıdır ve yöntem buna göre belirlenir.

Tüp bebek sürecinde dış gebelik

Embriyo doğrudan rahim içine bırakılmasına rağmen, tüp bebek tedavisi sonrasında da dış gebelik görülebilir. Embriyo transferden sonra bir süre hareket edebildiği için tüpe yerleşmesi mümkündür.

Bu nedenle tüp bebek sonrası beta hCG takibi ve zamanında yapılan ultrason önemlidir. Özellikle tüplerinde sorun bilinen hastalarda bu takip daha dikkatli yürütülür.

Sıvı dolu ve hasarlı tüpler ayrı bir başlıktır ve transfer öncesi değerlendirilir. Bkz. hidrosalpenks ve tüp bebek.

Hangi bulgularda vakit kaybetmeden başvurulmalı?

Aşağıdaki bulgular, dış gebeliğin yırtılmış olabileceğini düşündüren acil işaretlerdir. Bu durumda randevu beklenmez, en yakın acil servise başvurulur.

• Ani başlayan, şiddetli ve tek taraflı karın ağrısı.
• Baş dönmesi, göz kararması, bayılma hissi.
• Omuz ucuna vuran ağrı.
• Ciddi halsizlik, soğuk terleme, çarpıntı.
• Beklenmedik vajinal kanama ile birlikte artan ağrı.

Dış gebelik erken saptandığında yönetimi çok daha kolaydır. Gebelik testiniz pozitif ve ağrı ya da kanamanız varsa, bunu olağan kabul etmeden değerlendirilmesini isteyin.

İlgili İçerikler

• Tüp Bebek (IVF) Tedavisi: Nedir, Nasıl Yapılır, Kimler İçin Uygundur?
• Aşılama (IUI) Tedavisi
• Yumurtalık (Over) Kisti Nedir? Belirtileri ve Doğurganlığa Etkisi
• Tüp Bebek Tedavisi Sonrası: Takip, Bakım ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
• Erken Gebelik Belirtileri: İlk Haftalarda Ne Hissedilir?
• Boş Gebelik (Anembriyonik Gebelik): Belirtileri, Nedenleri ve Sonrasındaki Süreç

Kaynaklar ve referanslar

Bu içerik, aşağıdaki bağımsız ve otoriter kaynaklarla desteklenmiştir:

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO), İnfertilite
• NHS (Birleşik Krallık), IVF
• HFEA (Birleşik Krallık üreme otoritesi), IVF