Adetliyken hamile kalınır mı? Olasılık ve nedenleri

Adetliyken hamile kalınır mı sorusunun kısa yanıtı şudur: olasılık düşüktür, ama sıfır değildir. Bu iki ifadeyi birlikte duymak çoğu kişiyi şaşırtır, çünkü halk arasında adet günleri doğrudan gebeliğe kapalı günler sayılır. Oysa kanamanın varlığı yumurtlamanın uzakta olduğunu göstermez. Döngüsü kısa olan ve erken yumurtlayan bir kadında kanamanın son günlerinde kurulan bir ilişki, spermin birkaç gün canlı kalabilmesi sayesinde yumurtlama gününe yetişebilir. Aynı soru regl iken hamile kalınır mı biçiminde de sorulur; regl ile adet aynı dönemi anlatır ve yanıt her iki soruda aynıdır.

Bu yazıda olasılığın neden tam olarak sıfır olmadığını, döngü uzunluğunun bu hesabı nasıl değiştirdiğini ve adet sanılan her kanamanın gerçekten adet olmadığını göreceksiniz. Korunma açısından da net bir çerçeve çizilecek: adet dönemi güvenli dönem değildir ve takvim hesabı tek başına bir korunma yöntemi olarak güvenilir kabul edilmez. Burada anlatılanlar genel bilgilendirmedir; kendi döngünüzle ilgili bir karar vereceğiniz noktada değerlendirmeyi hekiminiz yapar.

Kısa yanıt: olasılık düşüktür, sıfır değildir

Adet kanamasının görüldüğü günlerde gebelik olasılığı, döngünün diğer günleriyle karşılaştırıldığında belirgin biçimde daha düşüktür. Bunun nedeni basittir: kanama günlerinde yumurtalıktan yumurta salınmış değildir ve rahim iç zarı dökülmektedir. Ancak gebeliği belirleyen şey ilişki günü değil, ilişki ile yumurtlama günü arasındaki mesafedir. Bu mesafe yeterince kısaldığında, kanamanın son günlerinde kurulan bir ilişki de gebelikle sonuçlanabilir.

Pratikte iki ayrı durum karıştırılır. Birincisi, kanamanın ilk günlerinde kurulan ilişkidir; burada yumurtlamaya kalan süre çoğu kadında birkaç günden fazladır ve olasılık gerçekten düşüktür. İkincisi, kanamanın son günlerinde kurulan ilişkidir; döngüsü kısa olanlarda bu gün yumurtlamanın hemen öncesine denk gelebilir. Aynı soruya iki kadında birbirinden farklı yanıt verilmesinin nedeni budur.

Bu nedenle doğru soru, adetliyken hamile kalınır mı değil, sizin döngünüzde kanamanın bitişi ile yumurtlama arasında kaç gün kaldığıdır. Bu sayı sekiz dokuz günse kanama günleri verimli pencerenin dışında kalır; yine de bu bir kural değil, ortalamalara dayanan bir tahmindir. Üç dört güne indiğinde ise kanamanın son günü pencerenin açılışına değil, tam içine düşer; çünkü verimli pencere yumurtlamadan en az beş gün önce açılır. İki güne indiğinde bu gün pencerenin en verimli bölümüne komşudur. Döngü uzunluğunuzu bilmiyorsanız son altı ayın adet başlangıç tarihlerini not etmek bu hesabın ilk adımıdır.

Olasılığı bir sıralama olarak düşünmek yardımcı olur. Amerikan üreme tıbbı derneğinin derlediği verilerde, döngüleri genel olarak düzenli olan kadınlarda tek bir korunmasız ilişkiden gebelik döngünün sekizinci günü civarında seyrek görülür, on ikinci gün civarında belirgin biçimde yükselir ve yirmi birinci güne doğru yeniden azalır. Kanamanın ilk günlerinde olasılık bu sıralamanın en alt ucundadır. Ancak kısa döngülerde sekizinci gün çoğu zaman kanamanın bittiği günün hemen ardından gelir; yani kanama günleri ile olasılığın yükselmeye başladığı günler arasındaki mesafe sanıldığı kadar büyük değildir.

Neden sıfır değil? Spermin canlılık süresi ve verimli pencere

Verimli pencere, yumurtlama gününü ve ondan önceki birkaç günü kapsayan aralıktır. Pencerenin yumurtlama gününden önceye doğru uzamasının nedeni sperm hücrelerinin kadın üreme yolunda hemen kaybolmaması, uygun servikal mukus ortamında bir bölümünün yedi güne varan bir süre canlılığını koruyabilmesidir. Yumurta ise salındıktan sonra yaklaşık 12 ile 24 saat döllenebilir durumdadır. Pencerenin genişliği konusunda kurumlar farklı ifadeler kullanır: Amerikan kadın doğum uzmanları birliği pencereyi yumurtlama gününden beş gün öncesi ile yumurtlamadan bir gün sonrası arasında tanımlar; Birleşik Krallık ulusal sağlık hizmeti ise spermin yumurtlamadan yedi gün öncesine kadar canlı kalabileceğini ve bu nedenle verimli zamanın döngüde daha geriye uzadığını belirtir. İki tanımın pratik sonucu aynıdır: pencere yumurtlama gününden günler önce açılmıştır. Yumurtlamanın kendisi ve belirtileri için ovülasyon nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Bu iki sürenin pratik sonucu şudur: ilişki ile yumurtlama arasında birkaç gün bulunması gebeliğin önünde engel değildir. Sperm tüplerde bekleyebilir. Dolayısıyla kanamanın son günlerinde kurulan bir ilişki, o sırada yumurta bulunmasa bile, iki üç gün sonra salınacak yumurtayı karşılayabilir. Kanamanın varlığı spermin canlılığını ortadan kaldıran bir durum değildir. Gebeliğin oluşması için ilişki ile yumurtlamanın aynı güne denk gelmesi gerekmediğini akılda tutmak, adet günleriyle ilgili yanılgının büyük bölümünü ortadan kaldırır.

Kanama günlerinde ortamın sperm için elverişli olmadığı düşünülür; yoğun akışın ve dökülen dokunun ilerlemeyi güçleştirdiği kabul edilir, ancak olasılığın düşük olmasının gösterilebilir nedeni bu değil, yumurtlamaya kalan süredir. Bu güçleşme yine de bir engel değil, bir azalmadır. Milyonlarca hücre arasından bir bölümünün rahim ağzı mukusuna geçmesi yeterlidir. Olasılığın düşük olması ile olanaksız olması arasındaki fark, korunma kararında tam olarak bu noktada önem kazanır.

Riski artıran durum: kısa döngüler ve erken yumurtlama

Döngünün ikinci yarısı, yani yumurtlamadan adete kadar geçen luteal faz, döngünün en az değişen bölümüdür ve çoğu kadında yaklaşık iki hafta sürer; yine de kişiler arasında kabaca 9 ile 16 gün arasında değişebilir. Değişkenliğin büyük bölümü döngünün ilk yarısındadır. Bunun pratik karşılığı şudur: yaklaşık yumurtlama günü, döngü uzunluğundan 14 çıkarılarak tahmin edilir. Bu 14 günlük kabul bir ortalamadır; Birleşik Krallık ulusal sağlık hizmeti yumurtlamanın bir sonraki adetten 12 ile 16 gün önce gerçekleştiğini belirtir, yani hesap iki gün öne ya da arkaya kayabilir. Döngü kısaldıkça bu gün başa doğru kayar ve kanama dönemine yaklaşır. Bu nedenle 14 çıkarılarak bulunan gün net bir tarih değil, birkaç gün oynayabilen bir tahmindir.

Döngüsü 21 ile 24 gün arasında olan bir kadında beklenen yumurtlama günü yaklaşık 7 ile 10. güne denk gelir. Aynı kişide kanama altı yedi gün sürüyorsa, kanamanın bittiği gün ile yumurtlama günü arasında 21 günlük bir döngüde mesafe kalmaz, 24 günlük bir döngüde ise yalnızca üç dört gün kalır. Her iki durumda da kanamanın son günü verimli pencerenin içindedir, çünkü pencere yumurtlamadan en az beş gün önce açılır. Kısa döngü bu nedenle en çok dikkat gerektiren tablodur.

İkinci bir grup, döngüleri düzensiz seyreden kadınlardır. Polikistik over sendromu, tiroid işlev bozuklukları, belirgin kilo değişimleri, yoğun stres ve emzirme dönemi yumurtlama gününü öngörülemez biçimde kaydırabilir. Bu kişilerde takvim üzerinden yapılan hesap zaten güvenilir sonuç vermez; bir döngüde kanama sonrası güvenli görünen bir gün, sonraki döngüde pencerenin tam içine düşebilir. Döngü düzensizliğinin olası nedenleri geniş bir yelpaze oluşturur ve bu nedenlerin ayrıştırılması muayene ile yapılır.

Döngü uzunluğuna göre kanama bitişi ile yumurtlama arasındaki mesafe

Aşağıdaki tablo, farklı döngü uzunluklarında kanamanın bittiği gün ile beklenen yumurtlama günü arasında kaç gün kaldığını gösterir. Sayılar ortalama değerlere dayanan tahminlerdir; kişinin kendi takip bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir. Tabloda dikkat edilmesi gereken nokta, döngü kısaldıkça aradaki mesafenin kapanması ve kanama günlerinin verimli pencereye komşu hale gelmesidir. Kanama süresi olarak her satırda dört ile yedi günlük aralık kullanılmıştır; adet Birleşik Krallık ulusal sağlık hizmetinin verilerine göre 2 ile 7 gün sürebilir ve çoğu kadında yaklaşık 5 gündür. Kanama süreniz yediden uzunsa aradaki mesafe tabloda görünenden daha da kapanır. Aradaki mesafe sütunu yumurtlama gününe kalan süreyi gösterir; verimli pencere yumurtlama gününden yedi gün kadar önce açılabildiğinden, mesafenin yedi günün altında kaldığı satırlarda kanamanın son günleri pencerenin içinde kalabilir.

Tablonun ilk satırı, konunun özüdür. 21 günlük bir döngüde kanama henüz sürerken yumurtlama dönemine girilmiş olabilir; burada adet günleri ile verimli günler birbirinden ayrılamaz. Son satırda ise tablo tersine döner: 35 günlük bir döngüde kanama sonrası ilk günler yumurtlama gününe iki haftadan fazla, pencerenin açılışına ise bir haftadan fazla uzaktadır. Aynı takvim hesabının bu iki kadında aynı sonucu vermesi mümkün değildir.

Döngü uzunluğu, bir adetin ilk gününden bir sonraki adetin ilk gününe kadar geçen gün sayısıdır ve kanamanın kaç gün sürdüğü bu sayıya dahildir. Hesabın başlangıç noktasını yanlış almak tabloyu bir iki gün kaydırır. Verimli günlerin döngü uzunluğuna göre nasıl hesaplandığını adım adım görmek isterseniz adetten kaç gün sonra hamile kalınır yazısı bu hesabı ayrıntılandırır.

Adetin (reglin) son günü hamile kalınır mı?

Adetin son günü, kanama günleri içinde gebelik açısından en dikkat gerektiren gündür. Bunun nedeni hem yumurtlamaya kalan sürenin kısalmış olması hem de akışın azalmasıyla birlikte rahim ağzı mukusunun sperm geçişine daha elverişli bir yapıya dönmeye başlamasıdır. Kanama bitmek üzereyken kurulan korunmasız bir ilişkiyi güvenli saymak, özellikle döngüsü 21 ile 26 gün arasında olan kadınlarda doğru bir varsayım değildir.

Burada sık yapılan bir hata, kanamanın son gününü hatalı belirlemektir. Bir iki günlük açık kahverengi lekelenmeyi kanamanın parçası saymak yerine, pek çok kişi bu günleri kanamanın dışında bırakır. Böylece hesap öne kayar ve verimli pencere beklenenden erken açılmış gibi görünür. Kanamanın ilk günü de lekelenmenin değil gerçek kanamanın başladığı gündür; bu iki ayrım atlandığında bütün takvim hesabı yanlış oturur.

Gebelik olasılığını düşünürken kanamanın son gününü bir sınır çizgisi gibi görmemek daha doğrudur. O gün gebeliğe kapalı bir dönem değil, pencerenin açılmasına yaklaşılan bir gündür. Gebelikten korunmak isteyen bir kadın için bu günde de bir korunma yöntemi gerekir. Hangi yöntemin size uygun olduğunu, tıbbi geçmişinizi ve kullandığınız ilaçları bilen hekiminiz belirler.

Adet sanılan her kanama adet değildir

Bu başlık, konunun en çok gözden kaçan bölümüdür. Yukarıdaki bütün hesaplar, kanamanın gerçekten adet kanaması olduğu varsayımına dayanır. Eğer görülen kanama adet değil başka bir nedenden kaynaklanan bir kanama ise, döngü günü sayımı daha ilk adımda yanlış kurulmuş olur. Bu durumda kişi kendisini adet döneminde sanırken aslında döngünün ortasında, yani verimli pencerenin tam içinde olabilir.

• Döngü ortası lekelenme: yumurtlama dönemindeki hormonal dalgalanmaya bağlı, kısa süren ve az miktarda görülen kanama.
• Yerleşme kanaması: beklenen adetten birkaç gün önce görülen, pembemsi ya da açık kahverengi, ped değiştirmeyi gerektirmeyen lekelenme.
• Temas kanaması: cinsel ilişki ya da jinekolojik muayene sonrasında rahim ağzından kaynaklanan kısa kanama.
• Yönteme bağlı ara kanama: hormonal korunma yöntemine yeni başlandığında ya da bırakıldığında görülen düzensiz kanamalar.
• Yapısal nedenler: rahim içi polip, miyom ya da rahim ağzı iltihabının yol açtığı düzensiz kanamalar.
• Hormonal nedenler: tiroid işlev bozuklukları, prolaktin yüksekliği ve polikistik over sendromunda görülen öngörülemez kanamalar.

Bu kanamaların ortak özelliği, adet kanamasına kıyasla daha az miktarda olması ve beklenmedik bir günde ortaya çıkmasıdır. Takvimde beklenen tarihten belirgin biçimde önce gelen, iki günden kısa süren ya da olağan adetinizden belirgin biçimde hafif seyreden bir kanamayı otomatik olarak adet saymayın. Bu kanamayı tarihi, rengi, miktarı ve süresiyle not edip hekiminize aktarmak, yorumlamaya çalışmaktan daha işe yarar.

Yerleşme kanaması ve ara kanama hesabı nasıl bozar?

Yerleşme kanaması, döllenmiş yumurtanın rahim iç zarına gömülmesi sırasında görülebilen kısa ve az miktarda lekelenmedir. Beklenen adetten birkaç gün önce ortaya çıktığı için çoğu kişide erken gelen hafif bir adet sanılır. Bu yanılgının sonucu şudur: kişi gebeliğin başladığı dönemde kendisini yeni bir döngünün başında sayar ve sonraki haftalarda gördüğü bulguları adet öncesi şikayetlere bağlar. Ayrıntısı için yerleşme kanaması yazısına bakabilirsiniz.

Ara kanamalarda ise hata ters yönde işler. Döngünün ortasında görülen bir lekelenmeyi adet sanan kişi, o günü döngünün birinci günü kabul eder. Bu kabulle yapılan hesap, gerçek yumurtlama gününü iki hafta kadar ileriye taşır. Sonuçta kişi kendisini kanama döneminde sanırken verimli pencerenin içindedir. Adet döneminde beklenmeyen gebeliklerin bir bölümü, adetliyken kurulan ilişkiden değil, bu sayım hatasından kaynaklanır.

Ayrımı güvenilir biçimde yapan şey kanamanın görünümü değil, sonraki günlerde ne olduğudur. Yerleşme kanamasının ardından beklenen adet gelmez ve gecikme sürer; erken gelen hafif bir adette ise döngü olağan seyrine devam eder. Bu nedenle birkaç gün beklemek tabloyu çoğu zaman kendiliğinden netleştirir. Gebelik şüphesi varsa karar, kanamanın niteliğine değil uygun zamanda yapılan gebelik testine dayanmalıdır.

Adetliyken gebe kalındıysa bu gebelik için ne anlama gelir?

Kanama günlerinde ya da hemen ardından oluşan bir gebeliğin kendisi riskli değildir; döllenmenin döngünün hangi gününde gerçekleştiği gebeliğin sağlıklı seyrini belirleyen bir etken değildir. Bu dönemde oluşan gebeliklerde bebeğe zarar verdiği gösterilmiş bir durum yoktur.

Pratik fark hesaplamadadır. Gebelik haftası son adetin ilk gününe göre hesaplanır; bu hesap, yumurtlamanın 14. gün civarında olduğu varsayımına dayanır. Yumurtlama beklenenden erken olduysa ya da adet sanılan kanama gerçekte adet değilse, son adete göre bulunan hafta gerçek haftadan birkaç gün ile iki hafta arasında sapabilir.

Bu nedenle böyle bir öyküde gebelik haftasının ilk ultrasonla doğrulanması gerekir; ilk üç ayda yapılan ölçüm, son adet tarihine göre yapılan hesaptan daha güvenilirdir. Haftanın doğru belirlenmesi, tarama testlerinin ve doğum tarihinin zamanlaması açısından önemlidir. Bu değerlendirmeyi sizi izleyen hekiminiz yapar.

Korunma açısından: adet dönemi güvenli dönem değildir

Korunma kararı verirken kullanılacak ölçüt, bir günün gebelik açısından düşük olasılıklı olup olmaması değildir. Ölçüt, o günde gebeliğin olanaksız olup olmadığıdır. Adet günleri için yanıt olumsuzdur: olasılık azalmıştır, ama ortadan kalkmamıştır. Bu nedenle gebelikten korunmak isteyen bir çift için kanama günleri de korunma gerektiren günler arasındadır. Birleşik Krallık ulusal sağlık hizmeti ve Amerikan kadın doğum uzmanları birliğinin hasta bilgilendirme metinleri bu noktada birbiriyle uyumludur.

Pratikte sık karşılaşılan varsayım şudur: adet dönemi olduğu için korunmaya gerek olmadığı düşünülür. Bu varsayım, döngüsü düzenli ve 28 gün olan bir kadında çoğu zaman sorun çıkarmaz; döngüsü kısa olan, düzensiz seyreden ya da son aylarda değişen bir kadında ise beklenmeyen gebeliğin yolunu açar. Döngünüzün hangi gruba girdiğini bilmiyorsanız varsayımla hareket etmek yerine korunmayı sürdürmek daha akılcıdır.

Korunmasız bir ilişki olduysa ve gebelik istenmiyorsa acil korunma seçenekleri zamana duyarlıdır: levonorgestrel içeren tabletler ilişkiden sonraki 72 saat içinde, ulipristal asetat içeren tablet ve bakırlı rahim içi araç ise 5 güne, yani 120 saate kadar kullanılabilir; her yöntemde etki, geçen süre kısaldıkça artar. 72 saat geçmiş olsa bile hâlâ seçenek kalmış olabileceği için başvuruyu ertelememek gerekir. Hangi yöntemin uygun olduğu döngü günü, vücut ağırlığı, kullandığınız ilaçlar ve tıbbi geçmişe göre değişir; bu değerlendirmeyi hekiminiz ya da bir sağlık kuruluşu yapar. İnternetteki genel bilgilerle karar vermek yerine aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurmak doğru yaklaşımdır.

Takvim yöntemi neden korunma yöntemi olarak güvenilir sayılmaz?

Takvim hesabı, geçmiş döngülerin uzunluğundan yola çıkarak gelecekteki yumurtlama gününü öngörmeye çalışır. Yöntemin zayıf noktası budur: öngörü, döngü uzunluğunun sabit kalmasına dayanır. Oysa aynı kadının döngüleri aylar arasında birkaç gün değişebilir, hastalık, uykusuzluk, yoğun stres ya da kilo değişimi tek bir döngüde yumurtlamayı kaydırabilir. Tek bir kayma, güvenli sayılan bir günü verimli pencerenin içine taşır.

• Hesap geçmiş döngülere dayanır, oysa yumurtlama günü aylar arasında değişebilir.
• Hastalık, stres, uyku düzeninin bozulması ve kilo değişimi tek bir döngüde yumurtlamayı kaydırır.
• Kanamanın ilk günü yanlış belirlendiğinde bütün sayım öne ya da arkaya kayar.
• Adetle karıştırılan bir ara kanama, hesabı iki hafta kadar yanlış yere oturtur.
• Düzensiz döngülerde, doğum sonrası ve emzirme döneminde öngörü büyük ölçüde geçersizdir.

Bunun etkinliğe yansıması somuttur. Kurallarına tam olarak ve her döngüde uyulduğunda farkındalık temelli yöntemler yüksek düzeyde etkili olabilir; talimatlara tam uyulmadığında etkinlik belirgin biçimde düşer ve bir yıl içinde beklenmeyen gebelik sık görülür. Bu iki uç arasındaki fark hem Birleşik Krallık ulusal sağlık hizmetinin hem de Amerikan kadın doğum uzmanları birliğinin hasta bilgilendirme metinlerinde açıkça belirtilir: olağan kullanımda, yani yöntemin gerçek hayatta zaman zaman eksik ya da hatalı uygulandığı koşullarda, ilk yıl içinde beklenmeyen gebelik azımsanmayacak sıklıkta görülür. Takvim hesabının yalnızca gün sayarak uygulanan biçimi, bu aralığın en olumsuz ucuna karşılık gelir.

Burada kurumlar arasında bir nüans farkı vardır. Birleşik Krallık ulusal sağlık hizmeti, farkındalık temelli yöntemlerin ancak eğitimli bir danışman eşliğinde, vücut sıcaklığı ve servikal mukus takibiyle birlikte ve düzenli biçimde uygulandığında anlamlı olabileceğini belirtir. Amerikan kadın doğum uzmanları birliği de bu yöntemleri, öğrenilmesi ve her gün uygulanması gereken yöntemler arasında sayar. İki kurumun ortak noktası, yalnızca takvim üzerinden gün saymanın tek başına yeterli kabul edilmemesidir.

Gebelikten korunmak amacıyla yöntem seçecek bir çift için bu nüans pratik bir sonuca varır: takvim hesabı gebe kalmayı planlarken bir yön gösterici olarak işe yarar, gebelikten korunmak için tek başına güvenilir değildir. Bu ayrımı gözden kaçırmak, aynı hesabı iki zıt amaç için kullanmaya yol açar. Gebelik planı olmayan çiftlerin yöntem seçimini hekimleriyle birlikte yapması, hem etkinlik hem de kişiye uygunluk açısından daha doğru bir yoldur.

Gebe kalmaya çalışanlar için: bu dönemde zamanlama neden verimli değildir?

Gebelik planı olan çiftlerde soru tersine döner: adet döneminde kurulan ilişki gebelik şansına katkı sağlar mı? Pratik yanıt, bu günlerin zamanlama açısından verimli olmadığıdır. Kanama günlerinde yumurta henüz salınmamıştır ve çoğu döngüde yumurtlamaya birkaç günden fazla süre kalmıştır. Çabanın bu günlerde yoğunlaşması, pencerenin gerçekten açıldığı günlerde yorgunluk ve isteksizlik olarak geri döner.

Verimli pencere, yumurtlama gününü ve ondan önceki birkaç günü kapsar. Kurumlar bu noktada farklı ifadeler kullanır: Amerikan üreme tıbbı derneği verimli pencere boyunca bir iki günde bir ilişki kurulmasını belirtir ve daha sık ilişkinin gebelik şansını düşürmediğini ekler; Amerikan kadın doğum uzmanları birliği verimli günlerde her gün ya da gün aşırı ilişkiyi belirtir; Birleşik Krallık ulusal sağlık hizmeti ise döngü boyunca iki üç günde bir ilişkiyi yeterli sayar. Ortak nokta, verimli pencerede tek bir ilişkiyle sınırlı kalmamak ve sıklığı çiftin kendi tercihine bırakmaktır. Her gün ilişki kurma zorunluluğu yoktur; tersine, takvimi bir göreve dönüştürmek çoğu çiftte sürdürülebilirliği azaltır. Yumurtlama gününü yaklaşık olarak hesaplamak için yumurtlama hesaplama yazısındaki yöntemi kullanabilirsiniz.

Adet döneminde ilişkinin gebelik şansına zarar verdiğini düşündüren bir veri yoktur; burada söz konusu olan zarar değil, verimsiz zamanlamadır. Dolayısıyla bu günlerde ilişkiden kaçınmak gerekmez, ancak çabanın merkezine bu günleri koymak işe yaramaz. Gebelik planınız varsa ve bir yıldır korunmasız denemelere karşın gebelik oluşmadıysa zamanlamayı tartışmadan önce bir değerlendirme yapılması uygun olur. Bu süre 35 yaş ve üzerindeki kadınlarda altı aya iner; 40 yaş üzerinde, adetleri düzensizse, geçirilmiş pelvik enfeksiyon ya da ameliyat öyküsü veya endometriozis öyküsü varsa beklemeden değerlendirme istenmesi doğru olur.

Adet döneminde ilişki: tıbbi açıdan bilinmesi gerekenler

Adet döneminde cinsel ilişki tıbbi olarak sakıncalı bir durum değildir ve bu dönemde ilişkinin adet düzenini bozduğunu ya da kanamayı uzattığını gösteren bir veri yoktur. Bazı kadınlarda kasılma hissi ve kasık ağrısı bu günlerde daha belirgin olabilir; bazılarında ise rahatsızlık hissi azalır. Rahatsızlık duyuyorsanız kaçınmanız yeterlidir, bunun için tıbbi bir gerekçe aramak gerekmez.

Dikkat edilmesi gereken iki nokta vardır. Birincisi, kanama günlerinin cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan koruyucu bir yanı yoktur; kan teması söz konusu olduğu için korunma gereği bu günlerde de ortadan kalkmaz ve bariyer yöntemler adet döneminde de işlevini sürdürür. İkincisi, ilişki sonrası kanamanın belirgin biçimde artması, şiddetli ağrı eşlik etmesi ya da kötü kokulu akıntı görülmesi değerlendirme gerektiren bulgulardır.

Endometriozis, adenomiyozis ya da rahim ağzı iltihabı bulunan kadınlarda bu dönemde ağrı daha belirgin olabilir. Her ilişkide tekrarlayan derin kasık ağrısı, bir alışkanlık olarak kabul edilmesi gereken bir durum değildir ve nedeni araştırılabilir. Bu şikayetin varlığında yöntem ya da zamanlama değiştirmeye çalışmak yerine jinekolojik değerlendirme istemek daha doğru bir adımdır.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Adet döneminde gebelik sorusu çoğu zaman tek başına bir hekim başvurusu gerektirmez. Ancak kanamanın kendisiyle ilgili bazı bulgular, hesap tartışmasından bağımsız olarak değerlendirme gerektirir. Çünkü bu bulguların bir bölümü döngüyü de etkileyen bir nedene işaret eder ve bu neden ortaya konmadıkça takvim üzerinden yapılan hiçbir hesap güvenilir olmaz. Aşağıdaki başlıklar, gebelik sorusundan bağımsız olarak acil ya da planlı değerlendirme gerektiren durumları toplar. Listenin ilk iki maddesi acil niteliktedir; diğerleri planlı bir muayene ile ele alınabilir.

• Acil: Adet gecikmesi ya da gebelik şüphesi varken tek taraflı şiddetli kasık ağrısı, omuza vuran ağrı, baş dönmesi ya da bayılma varsa randevu beklemeden acil servise başvurun; bu tablo dış gebelik olabilir ve dış gebelik acil bir durumdur.
• Acil: Bir saatte bir pedi tamamen ıslatacak yoğunlukta ve iki saatten uzun süren kanama; buna çarpıntı, halsizlik, baş dönmesi ya da nefes darlığı eşlik ediyorsa aynı gün acil servise başvurun.
• Döngüleriniz 21 günden kısa ya da 35 günden uzunsa veya aylar arasında belirgin biçimde değişiyorsa.
• Her döngüde adet dışı günlerde tekrarlayan lekelenme ya da ara kanama görüyorsanız.
• Kanamanız yedi günden uzun sürüyorsa ya da olağan miktarınızdan belirgin biçimde yoğunsa.
• Korunmasız bir ilişki oldu ve gebelik istenmiyorsa; bu durumda başvuru zamana duyarlıdır.
• Adet gecikmesi var ve gebelik testi negatif kalıyorsa jinekolojik değerlendirme gerekir.

Döngü uzunluğunuzu, kanamanın kaç gün sürdüğünü ve adet dışı lekelenmelerin tarihlerini kaydetmek, muayenede en işe yarayan bilgidir. Birkaç aylık bir kayıt, tek bir döngüye bakarak kurulamayacak bir çerçeve sunar. Bu kaydı bir uygulamayla ya da basit bir takvim notuyla tutmanız arasında fark yoktur; önemli olan tarihlerin gerçek kanama gününe göre yazılmasıdır.

Bu yazıda anlatılanlar genel hasta bilgilendirmesidir ve kişisel bir değerlendirmenin yerini almaz. Döngü uzunluğu, kanama düzeni, kullanılan ilaçlar ve tıbbi geçmiş kişiden kişiye değişir. Bu nedenle hangi günlerin sizin için ne anlama geldiğine, kanamanızın gerçekten adet olup olmadığına ve hangi korunma yönteminin size uygun olduğuna dair karar, sizi muayene eden hekime aittir.

İlgili İçerikler

• Adetten Kaç Gün Sonra Hamile Kalınır? Verimli Günler Nasıl Hesaplanır?
• Ovülasyon (Yumurtlama) Nedir? Yumurtlama Dönemi Ne Zaman Olur?
• Yumurtlama hesaplama: verimli günler nasıl bulunur?
• İlişkiden kaç gün sonra hamilelik belli olur?
• Adet gecikmesi neden olur? Hamile değilken regl gecikmesi ve düzensizlik
• Tuz ile gebelik testi doğru mu, gerçekten sonuç verir mi?

Kaynaklar ve referanslar

Bu içerik, aşağıdaki bağımsız ve otoriter kaynaklarla desteklenmiştir:

• NHS, Takvim ve farkındalık temelli aile planlaması
• NHS, Adet dönemi (Periods)
• ACOG, Farkındalık temelli aile planlaması yöntemleri
• ACOG, Anormal rahim kanaması
• ASRM, Doğal doğurganlığın desteklenmesi: komite görüşü (2022)
• NHS, Acil korunma (emergency contraception)