Yumurta Toplama (OPU) Nasıl Yapılır?
Yumurta toplama, tıbbi adıyla oosit pikap ya da kısaca OPU, tüp bebek tedavisinin en çok merak edilen ve en çok kaygı yaratan adımıdır. Oysa süreç kısa, planlı ve önceden bilinebilir bir işlemdir: uyarım döneminde büyütülen foliküllerden yumurtaların ultrason eşliğinde alınmasıdır.
Bu yazıda işlemin nasıl yapıldığını, çatlatma iğnesinin saatinin neden bu kadar önemli olduğunu, işlem günü ne olacağını ve sonrasında nelere dikkat etmeniz gerektiğini adım adım anlatıyoruz.
Yumurta toplama tam olarak nedir?
Yumurtalıklarda gelişen her folikül, içinde bir yumurta bulunabilen sıvı dolu bir kesedir. Yumurta toplama işlemi, bu keselerin içindeki sıvının ince bir iğne ile çekilmesi ve laboratuvarda incelenerek içindeki yumurtanın bulunmasıdır.
İşlem karın bölgesinden değil, vajinal yoldan yapılır. Ultrason probunun ucuna takılan bir kılavuz sayesinde iğne, ekranda izlenerek doğrudan foliküle yönlendirilir. Bu nedenle kesi yapılmaz ve dikiş atılmaz.
Görülen her folikülden yumurta elde edilmesi beklenmez. Bazı folikküller boş çıkabilir, bazılarındaki yumurta olgunlaşmamış olabilir. Bu, işlemin hatalı yapıldığı anlamına gelmez ve olağan bir durumdur.
Çatlatma iğnesinin saati neden bu kadar önemli?
Uyarım sonunda foliküller yeterli büyüklüğe ulaştığında, yumurtaların son olgunlaşmasını başlatan bir iğne yapılır. Buna halk arasında çatlatma iğnesi denir. İşlem, bu iğneden yaklaşık 34 ile 36 saat sonrasına planlanır.
Bu aralık dar bir penceredir. Çok erken alınırsa yumurtalar henüz olgunlaşmamış olabilir, çok geç kalınırsa yumurtlama kendiliğinden gerçekleşip yumurtalar karın boşluğuna salınabilir ve toplanamaz.
Bu yüzden merkez size iğnenin saatini dakikasıyla söyler. Saati yazın, alarm kurun ve tereddüt ederseniz merkezi arayın. Kullanılan ilaçlar hakkında ayrıntı için tüp bebek iğneleri ve ilaçları yazımıza bakabilirsiniz.
İşlem öncesi hazırlık
Yumurta toplama sedasyon ya da hafif anestezi altında yapıldığı için hazırlık, herhangi bir kısa girişim öncesindeki hazırlığa benzer.
- Genellikle işlemden önceki belirli bir saatten itibaren aç kalmanız istenir, su dahil.
- Makyaj yapılmaması ve oje kullanılmaması istenir, çünkü tırnak yatağından oksijen ölçümü yapılır.
- Takılar çıkarılır, rahat kıyafet tercih edilir.
- Sürekli kullandığınız ilaçları mutlaka bildirin, hangilerini o sabah alacağınız size söylenir.
- İşlem sonrası araç kullanamayacağınız için yanınızda bir refakatçi bulunması gerekir.
Sürecin genel akışı ve öncesindeki basamaklar tüp bebek tedavi aşamaları sayfamızda anlatılmıştır.
İşlem günü adım adım ne oluyor?
İşlem günü çoğu hastanın beklediğinden daha sakin geçer. Klinikte geçirilecek toplam süre birkaç saattir, işlemin kendisi ise bunun küçük bir bölümüdür.
- Kabul ve son kontroller yapılır, damar yolu açılır.
- Anestezi uzmanı değerlendirir ve sedasyon uygulanır.
- Ultrason eşliğinde folikküller tek tek boşaltılır.
- Alınan sıvı hemen embriyoloji laboratuvarına iletilir ve yumurtalar aranır.
- Uyanma odasında bir süre gözlem altında kalırsınız.
- Elde edilen yumurta sayısı ve sonraki adım size aynı gün aktarılır.
Eşin sperm örneği vermesi de genellikle aynı güne planlanır. Dondurulmuş örnek kullanılacaksa bu önceden konuşulur.
İşlem ağrılı mıdır?
İşlem sırasında ağrı hissedilmez, çünkü sedasyon altında yapılır. Hastaların büyük bölümü işlemi hatırlamaz.
İşlemden sonra ise adet sancısına benzeyen bir kramp, kasıklarda dolgunluk ve hafif bir rahatsızlık hissi olağandır. Bu genellikle bir ile birkaç gün içinde azalır. Hangi ağrı kesiciyi kullanabileceğinizi hekiminize sorun, kendi başınıza ilaç almayın.
Az miktarda lekelenme tarzında kanama da beklenen bir durumdur. Yoğun kanama, artan ağrı ya da ateş beklenen bulgular değildir ve bildirilmelidir.
Kaç yumurta alınır? Sayı neyi gösterir?
Alınan yumurta sayısı kişiden kişiye çok değişir ve büyük ölçüde yumurtalık rezervine, yaşa ve uyarım yanıtına bağlıdır. Az sayıda yumurta alınması sürecin başarısız olduğu anlamına gelmez.
Sayının kendisi kadar önemli olan, alınan yumurtaların olgun olup olmadığıdır. Laboratuvar bunu değerlendirir ve yalnızca olgun yumurtalar döllenme işlemine alınır.
Rezerv ve beklenen yanıt hakkında bkz. yumurtalık rezervi ve AMH düşüklüğü.
Yumurtalar laboratuvarda ne oluyor?
Toplanan sıvı, embriyoloji laboratuvarında mikroskop altında incelenir ve yumurtalar bulunarak özel kültür ortamına alınır. Ardından döllenme yöntemi uygulanır.
- Klasik tüp bebekte yumurta ve spermler aynı ortamda bir araya getirilir.
- Mikroenjeksiyonda tek bir sperm doğrudan yumurtaya verilir.
- Ertesi gün döllenme olup olmadığı değerlendirilir ve size bilgi verilir.
- Sonraki günlerde embriyoların gelişimi izlenir.
Hangi yöntemin seçileceği sperm parametrelerine ve öyküye göre belirlenir. Bkz. ICSI, PICSI veya standart IVF ve embriyo gelişimi için embriyo nedir.
İşlem sonrası ilk günlerde nelere dikkat edilmeli?
İlk günlerde yumurtalıklar normalden büyük kalır. Bu geçicidir, ancak bu dönemde bazı önlemler istenir.
- Ağır kaldırmaktan, zorlayıcı egzersizden ve ani gövde hareketlerinden kaçının.
- Tamamen hareketsiz kalmayın, gün içinde hafif yürüyüşleri sürdürün.
- Hekiminizin önerdiği şekilde düzenli sıvı alın.
- Her gün aynı koşullarda tartılın, hızlı kilo artışını fark edin.
- Cinsel ilişki için verilen süreye uyun.
Bu önlemlerin çoğu yumurtalık aşırı uyarılma tablosunu erken fark etmek içindir. Ayrıntılar OHSS yazımızdadır.
Hangi bulgularda merkezi aramalısınız?
Aşağıdaki bulgular olağan iyileşme sürecinin parçası değildir ve randevu beklenmeden bildirilmelidir.
- Şiddetli ve artan karın ağrısı.
- Birkaç gün içinde belirgin ve hızlı kilo artışı.
- Nefes darlığı ya da yatarken nefes almakta zorlanma.
- İdrar miktarında belirgin azalma.
- Ateş, kötü kokulu akıntı.
- Yoğun vajinal kanama.
- Bacakta tek taraflı şişlik ve ağrı.
Tereddüt ettiğinizde aramaktan çekinmeyin. Erken haber verilen tablolar kolay yönetilir.
Transfer ne zaman yapılır?
Transferin zamanı, embriyoların gelişim seyrine ve tedavi planına göre belirlenir. Üçüncü gün ya da beşinci gün transfer yapılabilir, bazı durumlarda ise transfer aynı döngüde yapılmaz.
Aşırı uyarılma riski, rahim iç zarının durumu ya da genetik test planı gibi nedenlerle embriyolar dondurulup transfer sonraki bir döngüye alınabilir. Bkz. taze mi dondurulmuş embriyo transferi mi.
Bu karar size işlem sonrası günlerde, embriyoların durumu netleştikçe aktarılır.
İlgili İçerikler
- Tüp Bebek Tedavisinin Aşamaları
- Tüp Bebek İğneleri ve İlaçları: Süreç, Yan Etkiler ve Merak Edilenler
- OHSS (Yumurtalık Aşırı Uyarılma Sendromu) Nedir?
- Embriyo Nedir? Döllenmeden Blastokiste Embriyo Gelişim Evreleri
Kaynaklar ve referanslar
Bu içerik, aşağıdaki bağımsız ve otoriter kaynaklarla desteklenmiştir: